گروه ورزش/اهمیت سلامت دانش آموزان به ویژه در زنگ های ورزش موضوع مهمی است که متأسفانه در بسیاری از مواقع به آن کم توجهی می شود. بررسی شرایط مدارس برای ورزش کودکان نشان می دهد موضوع تربیت بدنی در زنگ های ورزش مدارس آن گونه که باید جایگاه و اهمیت خود را پیدا نکرده است و متأسفانه گاه به آن بسیار سطحی نگاه می شود. البته این بی توجهی به بخش ورزش را برخی در کمبود شدید امکانات ورزشی آموزش و پرورش می دانند و عده ای البته کم اهمیت دانستن آن از سوی برخی اولیا مدارس و حتی والدین. اما این بی توجهی در مواردی موجب به مخاطره افتادن سلامت دانش آموز می شود و آسیب های کوچک یا بزرگی را بر جسم آنان وارد می کند، در حالی که توجه به آن نه تنها سلامت کودکان و دانش آموزان بلکه سلامت جامعه را نیز تضمین خواهد کرد. به همین دلیل باید برای داشتن آینده ای روشن و سالم، سلامت امروز کودکان را مهم قلمداد کرد.

گلایه  از بی توجهی معلمان ورزش

به سراغ یکی از مدارس دخترانه در محلات کم برخوردار تبریز می روم. یکی از والدین که از گفته هایش مشخص است اطلاعاتی درباره فواید ورزش برای دانش آموزان دارد، می گوید: با شرایط امروز جامعه به نظر می رسد که زنگ ورزش بهترین فرصت برای تربیت بدنی کودکان است و باید از این فرصت به بهترین شکل استفاده کرد، زیرا سلامت کودکان سلامت آینده را تضمین می کند و اگر به این مهم اهمیت ندهیم، کشور در دراز مدت ممکن است دچار آسیب هایی شود.

«خانم علایی» می افزاید: باید در زنگ ورزش مدارس بهترین شرایط ممکن برای شکوفایی استعدادهای نهفته در دانش آموزان را ایجاد کرد و به گونه ای پیش رفت که از میان همین دانش آموزان استعدادهای نو شکوفا شود و بتوان آن ها را پرورش داد اما متأسفانه این اقدام در اغلب آموزشگاه های استان عملی نمی شود و انگار زنگ ورزش فرصتی برای استراحت برخی معلمان است.

شهروند دیگری که خودش هم معلم است می گوید: در برخی مدارس، معلمان ورزش به خوبی زنگ ورزش را مدیریت می کنند اما در خیلی از آموزشگاه ها متأسفانه این اقدام به درستی انجام نمی شود و مربی یا معلم ورزش بعد از چند دقیقه نرمش سطحی دانش آموزان را وارد زمین بازی می کند که این اشتباه گاهی سبب ایجاد آسیب های جبران ناپذیری برای کودکان می شود، مشکلاتی جسمی که بارها در فرزندان آشنایان دیده ایم.

«هادی زاده» می افزاید: معلمان ورزش باید با روش های روز نرمش به کودکان آشنا باشند و بدانند در شرایط سنی دانش آموزان بدن در خطر ابتلا به چه آسیب هایی است که متأسفانه در اغلب موارد این گونه نیست و معلمان با تکرار اشتباه های خود دانش آموزان متعددی را راهی بیمارستان کرده اند که بارها شاهد این ماجرا بوده ام.

وی اظهار می کند: وجود نواقص در امکانات آموزشی مدارس، یک بعد موضوع است و اگر متولیان امر وارد عمل نشوند آگاهی کم برخی دبیران ورزش می تواند بدن دانش آموزان را بیشتر آسیب پذیر کند چرا که نحوه اقدام های انجام شده با آخرین اطلاعات و آموزش های اعلام شده بسیار متفاوت است.

شهروند دیگری بیان می کند: بی توجهی دبیر ورزش فرزندم سبب شد در انجام نرمش های اشتباه او کودک هشت ساله ام به زمین بخورد و خراشیدگی هایی بر بدنش ایجاد شود در حالی که اگر آن نرمش منسوخ شده انجام نمی شد این  اتفاق رخ نمی داد پس باید کارشناسان یا افرادی در مدارس بر اقدامات دبیران ورزش نظارت کامل داشته باشند و گاهی دوره های بازآموزی را نیز برای آنان برگزار کنند.

«میرشکاری» می افزاید: امروزه بیشتر نرمش های قدیمی منسوخ شده است و به دلیل آسیب هایی که به بدن وارد می کند انجام آن ممنوع اعلام شده است اما متأسفانه همچنان این نرمش ها در برخی مدارس برای کودکان کم سن انجام یا از لوازم ورزشی برای آنان استفاده می شود که برای سنشان مفید نیست و حتی برای افراد بالغ نیز آسیب هایی به همراه دارد و این یعنی جای نظارت بر آموزش های دبیران و ورزش خالی است.

 

تهدید سلامت کودکان

یک کارشناس آسیب شناسی ورزشی در این باره می گوید: فاکتورهای ورزش برای افراد بالغ و کودکان یکسان است و در میزان و درجه آن ها با یکدیگر تفاوت هایی دیده می شود که رعایت آن برای دبیران ورزش مدارس اهمیت بالایی دارد و باید بر اساس این فاکتورهای تعریف شده به دانش آموزان آموزش دهند. به عنوان مثال افراد باید پیش از انجام ورزش حداقل پنج تا ۱۰ دقیقه نرمش کنند تا عضلات آن ها گرم شود و برای انجام حرکات مداوم آماده باشند اما متأسفانه برخی از دبیران مدارس این مهم را بی اهمیت می شمارند و به راحتی از کنار آن می گذرند، این بی توجهی سبب شده است تا شایع ترین آسیب های ناشی از گرم نکردن بدن پیش از ورزش را بتوان به وفور در مدارس استان دید.

«ساناز صادقی» می افزاید: با توجه به این که روزهای سرد سال در پیش است معلمان ورزش باید اهمیت نرمش پیش از ورزش را به کودکان آموزش دهند و انجام آن را برای دانش آموزان به یک عادت تبدیل کنند و در سرمای زمستان برای نرمش دانش آموزان زمان بیشتری اختصاص دهند زیرا اگر این اقدام انجام نشود کشیدگی ناگهانی عضلات می تواند پارگی تاندون ها و کوفتگی عضلات را منجر شود، هنگام گرم کردن هم معلمان باید ابتدا نرمش های اولیه را انجام دهند و پس از گرم شدن عضلات به سمت نرمش های کششی بروند در غیر این صورت آسیب هایی را برای دانش آموزان به همراه دارد.

وی با بیان این که متأسفانه برخی از دبیران و مربیان پس از اشتغال اطلاعاتشان را به روز نمی کنند، به همین دلیل از ورزش و روش های منسوخ شده اطلاعی در دست ندارند بیان می کند: پیشرفت علم و انجام تحقیقات کارشناسان برخی از روش ها و نرمش های گذشته را نادرست می داند و انجام آن را ممنوع کرده است، به عنوان مثال چرخش ۳۶ درجه گردن، کمر، زانو و مچ ها به دلیل ایجاد ساییدگی در مهره ها و مفاصل ممنوع شده است اما متأسفانه هم چنان شاهد انجام آن حتی در مراسم صبحگاه مدارس هستیم و هیچ نظارتی برای اصلاح این حرکات اشتباه در استان انجام نمی شود.

 

لزوم استفاده از لوازم استاندارد

به گفته این کارشناس، استفاده از وسایل ورزشی در مدارس نیز موضوعی است که بسیار اهمیت دارد و باید از لوازم استاندارد استفاده شود هر چند این اقدام انجام می شود اما برخی مدارس برای ورزش دانش آموزان از توپ پلاستیکی استفاده می کنند در حالی که توپ فوتبال باید به گونه ای باشد که قدرت ضربه وارد شده توسط دانش آموز را جذب کند در حالی که توپ های پلاستیکی این قابلیت را ندارد و ضربه مجدد به پای کودک باز می گردد و درد مفاصل را به همراه دارد و از طرفی دیگر با توجه به شماره بندی توپ های ورزش باید از توپ های شماره یک که مناسب سنین پایین است استفاده شود. در حوزه حرکات ورزشی نیز حرکات بشین و پا شو و کلاغ پر همچنین آسیب هایی به مفاصل و عضلات دانش آموزان وارد می کنند.

وی بیان می کند: اداره کل آموزش و پرورش به عنوان متصدی اصلی این امر باید وارد عمل شود و علاوه بر نظارت دوره های آموزشی را نیز برای معلمان برگزار یا نوع صحیح انجام حرکات ورزشی را در قالب بروشور تهیه کند و در اختیار معلمان ورزش مدارس قرار دهد زیرا توجه به آنان به ویژه توجه به نرمش صحیح پیش از ورزش اهمیت بسیار بالایی دارد و باید مورد توجه قرار گیرد.

به گفته وی با وجود بی توجهی متولیان امر ورزش و سلامت در مدارس به سلامتی دانش آموزان، می طلبد برای آگاه بخشی خانواده ها و مربیان ورزش مدارس رسانه ها وارد عمل شوند و با ارائه گزارش هایی آخرین متدهای تایید یا رد شده در ورزش را معرفی کنند چرا که امروز اغلب مربیان آموزشی مدارس از ممنوع شدن حرکات چرخشی ۳۶۰ درجه اطلاعی ندارند و هنوز هم نه تنها در زنگ های ورزش بلکه در ورزش صبگاهی، بیشترین زمان را نرمش چرخش ۳۶۰ درجه گردن، زانو، مچ پا و مچ دست می گیرد و خطر ساییدگی مفاصل دست و پا و مهره های گردن و کمر را برای کودکان افزایش می دهد که در صورت بروز این اتفاق پیام های حاصل از این ساییدگی ها در سنین بالا به شدت خودنمایی می کند.

حرکات ممنوعه در مدارس اجرا نمی شود

در تماس با اداره کل آموزش و پرورش استان یکی از مدیران میانی این اداره کل به خبرنگار ما گفت: کارگروه های تخصصی ورزش مدارس هر سال توسط وزارت آموزش و پرورش برگزار و اطلاعات آن برای مربیان تربیت بدنی ارسال می شود

وی ادامه داد: همه معلمان در جریان حرکات ممنوعه هستند و حرکات اشتباه را در مدارس برای دانش آموزان اجرا نمی کنند، همچنین ابتدای هر سال تحصیلی اصلاحیه حرکات جدید برای آن ها ارسال می شود.

وی اضافه کرد: برگزاری دوره های ضمن خدمت برای معلمان تربیت بدنی نیز برنامه دیگری است که برای کاهش آسیب های ناشی از حرکات ورزشی توسط این اداره کل انجام می شود.

گزارش از: شیوا صفری