به گزارش خبر صبح، «امنیت» یکی از مهمترین نیازهای بشری در اجتماع می‌باشد. یکی از مهمترین عرصه‌هایی که امنیت باید به‌طور قابل توجهی نمود پیدا کند، زندگی افراد، به خصوص حریم خصوصی آنهاست. زندگی افراد دارای حریم خصوصی است که هیچ یک از افراد تمایلی برای ورود و تجاوز سایر اشخاص به این حریم را ندارند.
اشخاصی هستند که علاقه شدیدی به این دارند که در زندگی دیگران سرک بکشند اینکه افراد چه کار می‌کنند؟ چه می‌پوشند؟ چه می‌خورند؟ با چه کسانی در ارتباط هستند؟
این حق طبیعی هرفرد است که آرامش و آسایش کافی را در زندگی خود داشته باشد و حق تجاوز به دیگران را در حریم خصوصی خود ندهد.
گفته می‌شود حریم خصوصی افراد دارای نقاط ضعف و قوت، توانمندی‌ها، ترس‎‌ها و حتی شکست‌هایی است که دوست ندارد اشخاص دیگر از آن مطلع باشند. واردشدن و سرک کشیدن به حریم خصوصی افراد جایز نیست و حتی در دین مقدس اسلام نیز نکوهش شده است.
چنانچه درآیات نورانی قرآن کریم پیداست خداوند متعال تجسس و داشتن حس کنجکاوی در زندگی دیگران را ناپسند دانسته است.
«ای کسانی که ایمان آورده اید از بسیاری از گمان‌ها بپرهیزید چرا که بعضی از گمان‌ها گناه است و هرگز در کار دیگران تجسس نکن».
امام صادق (ع) در روایتی از پیامبراکرم (ص) نقل می‌فرماید که:
به دنبال لغزش‌ها و عیوب مومنین نباشید بدرستی کسی که در جستجو و تعقیب لغزش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های برادر مومنش باشد خداوند لغزش‌ها و عیوب او را دنبال می‌کند و کسی که خدا به دنبال عیوب و لغزشش باشد او را رسوا می‌سازد گرچه در داخل خانه‌اش باشد.
شاید سوءظن، حس شک و تردید عامل اصلی برای سرک کشیدن در حریم خصوصی افراد است. اکنون نیز به یاری ماهواره‌ها، شبکه‌های اجتماعی مانند تلگرام، اینستاگرام، تصاویر و پست‌های گذاشته شده توسط افراد به راحتی می‌توان در حریم خصوصی آنان سرک کشید و زندگی افراد را تحت تاثیر قرار داد و به سوی نابودی کشاند. حضوری که هیچ کس آن را پیگیری نمی‌کند و هدایت آن به راحتی از دست همه خارج شده گشته است و اینگونه تجسس در زندگی مردم راحت شده است.
امان ا… قرایی مقدم، جامعه شناس مطرح کشور دو نوع حقوق فردی و اجتماعی را برای افراد برشمرد و تصریح کرد: حقوق فردی و اجتماعی هم برای افراد و هم برای جامعه مهم است. حقوق فردی عبارتند از مسایلی که ما نمی‌خواهیم و تمایلی نداریم که دیگران درآن دخالت کنند که این حریم، حریم خصوصی نام دارد. مثلا موبایلی که در دست داریم، صحبت می‌کنیم، در حال خواندن پیام هستیم، اینکه ماسرک بکشیم یا به اصطلاح فضولی کنیم و حریم خصوصی افراد را زیرپا بگذاریم از نظر جامعه ناشایست است و باعث می‌شود ما در عین حال که از حقوق اجتماعی برخورداریم به حقوق خصوصی افراد که شامل اسرار، حق، رموز و افکار و عقاید آنهاست و به خود افراد مربوط است دخالت کنیم.

خودمان را نخود هر آشی نکنیم
وی ادامه داد: تمامی اینها از نظر اجتماعی ناشایست و در یک جامعه توسعه‌یافته و امروزی قابل قبول نیست.البته شاید در دوره‌های گذشته مردم یک روستا یا شهرهای کوچک چیزی نداشتند که از هم پنهان کنند، ولی جامعه شهری، متمدن و توسعه‌یافته اجازه نمی‌دهد که ما در کارِ هم سرک بکشیم و فضولی نکنیم و به اصطلاح خود را نخود هرآشی نکنیم.
مقدس و خاص بودن حریم خصوصی
قرایی مقدم حریم خصوصی افراد را مقدس و خاص دانست و ابراز داشت: جامعه متمدن جامعه ای است که به حق، عقاید، افکار و نظرات و حریم خصوصی فرد اهمیت می‌دهد. بنابراین دخالت در این مورد فضولی در کار دیگران است و این به هیچ وجه شایسته نیست. برهمین اساس می‌توانیم بگوییم که هرچه از سطح شهرهای بزرگ به شهرهای کوچک و روستاها حرکت کنیم افراد اجازه می‌دهند که در کارهای هم دخالت کنند و خاله‌زنک بازی در بیاورند.
در شهرهای کوچک دائما این اخبار وجود دارد که دختر فلانی دیدی چه لباسی پوشید، چه کارکرد،یعنی از آنجا که به هم وابسته اند، پیوستگی و یک روابط معنوی بین آنها برقرار است و من و تویی وجودندارد فکر می‌کنند اجازه دارند که راجع به هم غیبت کنند.
وی ادامه داد: ورود به حقوق خصوصی افراد، زیرپاگذاشتن آن نوعی توهین به افکار، عقاید و حریم خصوصی آنان است که نباید انجام شود و اصولا جامعه هم نمی‌پذیرد که شما در کار دیگران سرکشی و فضولی کنید. حریم خصوصی افراد مانند منزل می‌باشد. همانطور که گفته شد حریم خصوصی مقدس است و نمی توانیم به حریم خصوصی افراد وارد شویم و خطا کنیم.

منطبق بودن بر دو نظریه انسان ابزار ساز و انسان اندیشه‌ور
این جامعه‌شناس افزود: البته حس کنجکاوی در انسان وجود دارد و شکی در آن نیست. انسان اصولا کنجکاو است و اگر این کنجکاوی نبود بشر اصلا پیشرفت نمی‌کرد این یک تئوری اولیه است و انسان را بر اساس دو‌ نظریه «هموساپین» که همان انسان اندیشه‌ور و «هموبیلی» که همان انسان ابزار ساز می‌باشد معرفی می‌کند. انسان بر اساس حس کنجکاوی مسلم است که می‌خواهد بداند اما در حقوق خصوصی و فردی حق ندارد وارد شود انسان کنجکاو است اما نه در کار دیگران.
قرایی مقدم در پایان افزود: این معضل به یک فرهنگ‌سازی نیازمند است که در این راستا نقش خانواده بسیار مهم و تاثیرگذاراست و بستگی به سطح فرهنگ هر فردی دارد اگر فرد تحصیل‌کرده‌ای باشید که مدت‌ها در شهر زندگی کرده‌اید، درمی‌یابید که نباید در کار دیگران دخالت کنید. نیاز به فرهنگ‌سازی از طریق آموزش از خانواده از همان دوران کودکی، مدرسه، رادیو و تلویزیون، مقالات و مطبوعات می‌توان بهبود بخشید و تاکید کرد نقش والدین به خصوص در احترام‌ها و حقوق‌های درون خانواده را به فرزندان گوشزد کرد.
عادت به کنجکاوی و تجسس در امور شخصی افراد و سرک کشیدن در حریم خصوصی آنها پیچیده و غیرقابل کنترل گشته است. زمانی می‌توان این عادت زشت را در صحنه اجتماع به باد فراموشی سپرد که تک‌تک افراد از خود شروع کنند و به خود بیاموزند که این کار برخلاف عرف و دین مقدس اسلام است طبعا هر شخصی دوست ندارد در زندگی شخصی وی تجسس گردد پس خود نیز باید این نکته را رعایت کند.
مبادا این روال ناپسند را پیش گیریم و فرزندان که هرگونه اخلاق و رفتاری را از والدین خود الگو می‌گیرند ناخودآگاه تجسس و سرک کشیدن را یادگرفته و ادامه دهند.
آناهیتا رحیمی