خبر صبح؛ نوروز با همه زیبایی ها و فرصت های ناب برای تقویت روحیه و شاداب شدن برای سال جدید، هزینه هایی را هم بر اقتصاد خانواده ها تحمیل می کند که از چند هفته مانده به آغاز آن، سرپرستان خانوار باید دست به جیب شده و خانواده را برای سال جدید نونوار کنند؛ از لباس های نو گرفته تا تغییر در دکوراسیون خانه و… اما همین نوروز برای برخی مناطق کشور فرصتی هست برای کسب درآمد از قِبَل گردشگری. در این میان خانواده هایی هستند که سرپرستان آنها بانوان هستند و می توانند از این فرصت گردشگری به نحو احسن استفاده کنند در صورتی که مدیران شهری و اجرایی هم آستین ها را به نفع این نوع شغل های فصلی بالا بزنند.

نامه وارده

«زنی سرپرست خانواده هستم که با وجود بیماری و داشتن دختری هشت‌ساله هر روز مسیر تبریز تا شهرک صنعتی را طی می‌کنم و از صبح تا عصر در کارخانه کفش مشغول به کار‌م. تعداد زیادی از زنان سرپرست خانواده شرایطی مشابه من دارند. به لطف مدیر کارخانه مقداری از تولیدات دستی را به خانه می‌آوریم و در کنار آن اشتغال خانگی هم ایجاد کرده‌ایم، اما می‌خواهیم بدانیم مسئولان چه کاری برای ما انجام داده‌اند و برای بهره‌مندی از کمک‌های اقتصادی ارگان‌ها چه باید کرد؟ می‌دانیم که جمعیت زیادی از مسافران در تعطیلات نوروزی به تبریز سفر می‌کنند، لطفا پیگیری کنید که حضور این مسافران در چرخه اقتصادی زندگی زنان بی‌سرپرست چه تأثیری دارد؟»

فقرزدایی با توسعه کارآفرینی برای زنان خودسرپرست

توسعه کارآفرینی زنان خودسرپرست از اهمیت زیادی برخوردار است؛ زیرا به پیشگیری از بروز آسیب‌های اجتماعی، فقرزدایی و در نهایت رشد و توسعه جامعه کمک می‌کند. آنچه امروز باید به عنوان پیش‌نیاز توسعه همه‌جانبه مدنظر باشد، حمایت از کارآفرینی به ویژه کارآفرینان زن است.تشکیل بانک اطلاعات کارآموزان زن خودسرپرست، حمایت از آنان و هدایت آنان به سوی بازارهای هدف و تشکیل تعاونی‌های تولیدی در این زمینه می‌تواند راهگشا باشد. به هر روی، حمایت از زنان سرپرست خانوار و دختران خودسرپرست با طرح‌های اشتغال‌زایی پایدار و همچنین ایجاد بازارچه‌های فصلی و مناسبتی به ویژه در ایام نوروز، فتح بابی برای رسیدن به اهداف یاد شده است.

جنس‌های ریالی، اجاره‌های میلیونی

شلوغی بازار بزرگ تبریز در این روزهای اندک باقی مانده به عید سبب می‌شود لحظه‌ای بایستم و با دقت بیشتری به اجناس و کالاها نگاه کنم. مغازه‌ها غالبا درِ ورودی ندارند و فضا برای رفت‌و‌آمد باز است و هرآنچه بتوان به عنوان عیدی خریداری کرد، به چشم می‌آید. برخی مغازه‌ها همه‌چیز فروشند و شکلات و نبات را در کنار کفش و جوراب جلوی دست مشتری، منظم و نامنظم چیده‌اند. جوانی درِ ورودی سوپرمارکتی را با قیمت زیادی اجاره کرده و اجناس -خود شامل کفش های مردانه- را روی در به شکلی منظم چیده و با قیمت ٣٠‌هزار تومان حراج کرده است.

ازفروشنده می‌پرسم: مغازه ندارید؟ چرا به جای ویترین روی درِ مغازه بساط کرده‌اید؟ جواب می‌دهد: «پول ندارم که مغازه اجاره کنم، مگر کسی می‌تواند در خیابان‌های منتهی به بازار مغازه بگیرد؟ همین را هم توافقی و دوستانه بنا به سودی که از هر جفت کفش عایدم می‌شود با صاحب مغازه حساب می‌کنم.»

کمی جلوتر آگهی اجاره مغازه‌ای را روی دیوار می‌بینم. داخل پاساژ مغازه را پیدا می‌کنم که حدود ١٢مترمربع مساحت دارد. به صاحب مغازه می‌گویم: برای آگهی اجاره مغازه‌تان آمده‌ام. می‌پرسد: برای چه کاری؟ پاسخ می‌دهم: تعدادی زن سرپرست خانوار اشتغال‌زایی کرده‌اند و می‌خواهند مغازه‌ای در بازار اجاره کنند تا چرخه زندگی و کارشان نخوابد. این مکان را به چه قیمتی اجاره می‌دهید؟ صاحب‌مغازه با بی‌تفاوتی در جواب می‌گوید: «تصور نمی‌کنم اینجا به درد این کارها بخورد، همین مغازه را ۱۲۰ میلیون تومان کرایه می‌کنند.» ۱۲۰ میلیون را تقسیم بر ۳۶۵ روز می‌کنم؛ بنابراین اجاره یک روزِ مغازه‌ای در بازار تبریز بدون احتساب هزینه آب و برق و گاز‌، آن هم داخل پاساژ حدود ۳۲۸ هزار تومان خواهد بود. این در حالی است که از ابتدای فروردین ۱۳۹۷حقوق و مزایای ماهانه بیش از ۱۳میلیون شاغل مشمول قانون کار کشور، طبق مصوبه اخیر شورای عالی کار ۱۱۰۰۰۰۰ تومان است، یعنی اجاره چهار روز این مغازه با حقوق ماهانه یک کارگر برابری می کند. صاحب‌مغازه در ادامه یادآوری می‌کند: البته ۷۵میلیون تومان را هم باید پیشاپیش پرداخت کنید! اگر این شرایط را داشتید در خدمتم.

 گمان نمی‌کنم اگر ده‌ها زن سرپرست خانواده هم در کنار هم جمع شوند، بتوانند نصف این مغازه را اجاره کنند. مگر هریک از این مغازه‌ها برای مستأجر چقدر می‌تواند سودآوری داشته باشد؟

در اینجاست که کارشناسان اقتصادی معتقدند که مدیران اجرایی استان و البته شهرداری باید آستین ها را برای کمک به اقتصاد این نوع خانوارها بالا بزنند. وام های خوداشتغالی که برخی نهادها از جمله کمیته امداد به مددجویان خود می دهد و بازارچه های فصلی که شهرداری در نقاط مختلف شهر به ویژه بازار دایر می کند، البته اگر بیشتر به قصد انتفاع نباشد، می تواند در کنار رونق بخشیدن به اقتصاد خانوارهایی که مسئولیت آنها را زنان بر عهده دارند، مهملی باشد برای عرضه صنایع دستی شهر و استان برای گردشگران داخلی و خارجی که عید نوروز را برای دیدار از شهر تاریخی تبریز انتخاب کرده اند.

شیوا صفری