خبر صبح؛ گروه گزارش/ شهرک‌های حاشیه‌نشینان در تبریز در اصل «روستا شهر» یا «شهرک‌های روستاگونه ی درون شهری» هستند. بیشتر مردمی که در این منطقه زندگی می کنند از شهرستان ها و روستاهای اطراف به تبریز آمده و به دلیل وجود برخی مشکلات، همانند نیافتن کسب و کار مناسب و درآمد ناکافی، ناچار در این قسمت شهر که از کمترین امکانات شهری برخوردار است، ساکن شده اند. این امر سبب شده است بافت فرهنگی این قسمت از شهر متفاوت با دیگر مناطق باشد.

شرایط حاشینه نشینی نه فقط بافت فرهنگی، بلکه همه جنبه های زندگی یک شهروند عادی در این منطقه را تحت تاثیر قرار می دهد.  لازم نیست که حتما مهندس عمران باشید تا پی به عدم استحکام این خانه ها ببری. خانه هایی که گویا تافته ی جدا بافته ی تبریز هستند. شاید خیلی از آن ها بیشتر از ۳۰ سال قدمت دارند و این دست تقدیر و روزگار بوده که آنها را در دل کوه سرخ رنگ شمال تبریز سالم نگه داشته است. ولی نباید از “حادثه خبر نمی کند” هم غافل بود. کافیست زمین لرزه ای با قدرت نه چندان بالا تکانی به این خانه ها بدهد! آنجاست که فاجعه ای عظیم رخ خواهد داد…

نه راه پس دارم، نه راه پیش…

گپ و گفتی با یک خانواده از این منطقه، هر خواننده ای را به فکر فرو می برد. آن ها جدا از شهروندان تبریز نیستند. خانواده ای که ۳۰ سال تمام در این شهر نفس کشیده اند و زندگی کرده اند، بچه هایشان را بزرگ کرده و سروسامان داده اند. پدر خانواده کارگری است که به گفته ی خودش از زمان مهاجرت از روستای اطراف تبریز تا به امروز از هیچ تلاشی برای گرداندن چرخ زندگی دریغ نکرده است. و امروز سهم او از این زندگی کارگری و زحمتکشی با شش سر عائله تنها یک خانه هفتاد متری چوبی با بیش از چهل پله  در منطقه ای به نام ” تنیکه دره سی” است.

پدر خانواده می گوید: تا زمانی که بچه ها کوچک بودند تمام حواسم به این بود که  آنها را از شر افراد معتاد و مواد فروش منطقه حفظ شان کنم و الان که بزرگ شده و سرو سامان گرفته اند از رفت و آمد عروس و دامادم به محله مان خجالت زده می شوم.

این شهروند زحمتکش ادامه می دهد: «زندگیم را با باربری و کارگری سعی کردم آبرومندانه اداره کنم. مدتی به خاطر مقطع سنی نوجوانی و جوانی فرزندانم مجبور به مستاجرنشینی و فرار از این منطقه شدم تا بتوانم آنها را از انحراف حاکم بر منطقه حفظ کنم. ولی فشار هزینه و اجاره نشینی سبب شد تا به محل سکونت قبلی خود برگردم. هر روز خبرها و حرف هایی از گوشه کنار مبنی بر مسیرگشایی در منطقه را می شنویم و راه به جایی نمی بریم. نه این خانه که سکونت داریم به فروش می‌رسد نه خبری از تملک شهرداری و مسیر گشایی است. این است که پس از ۵۵ سال زندگی، نا امیدی زندگیم را فراگرفته،  نه راه پس دارم و نه راه  پیش….»

در این شرایط نقش اساسی نهادهای متولی از جمله وزارت کشور و شهرداری تبریز برای رفع این معضل حیاتی است. جایی که شهرداری تبریز این بار آستین ها را زودتر از وزارت کشور برای خاتمه دادن به این وضعیت اسفبار در حاشیه های تبریز بالا زده است. امری که قطعا در یکی دو سال قابل حل شدن نیست اما باید کار را از یک جایی آغاز کرد.

رفع حاشیه نشینی در تبریز کلید خورد

ایجاد حاشیه نشینی تبریز در طول بیش از نیم قرن اتفاق افتاده و طبیعی است که راهکار عملی و اساسی برای حل این مشکل، حدود یک دهه به طول بینجامد، همچنان که ایرج شهین باهر، شهردار تبریز پیشتر بدان اشاره کرده است.

متولی طرح باز آفرینی شهری اساسا وزارت راه و شهرسازی بوده، اما شهرداری تبریز به علت تسریع در شروع و اجرای این طرح ضروری، آستین ها را بالا زده و پیشرو رفع این معضل شهری شده است؛ که در همین خصوص و برای رفع موانع پیش روی این طرح عظیم، کمیته ای متشکل از شهردار، معاون عمرانی استاندار و مدیرکل راه و شهرسازی استان ایجاد شده است.

اجرای طرح باز آفرینی با موضوعاتی مواجه است که تصمیمات فرا استانی را می طلبد. شهین باهر نماینده شهرداران کشور در دیدار با معاون وزیر راه قول برطرف کردن برخی از این موانع را از وی گرفت و همچنین مقرر شد برخی از اختیارات این وزارت به کمیته مذکور تفویض گردد.

باهر که ریاست ۳ دوره نظام مهندسی استان را در کارنامه خود دارد، با کمک انبوه سازان و شهرداری سعی دارد ساخت ۷۰۰ واحد مسکونی را شروع نماید و برای رغبت بیشتر انبوه سازان و ایجاد توجیه اقتصادی، سیاست های تشویقی متعددی از جمله وام ۷۰ میلیونی، صدور پروانه و زمین رایگان در این مناطق نیز در نظر گرفته شده است.

این نکته حائز اهمیت است که برای انجام چنین کار بزرگی ضرورت دارد همه دستگاههای خدمت رسان پای کار بیایند تا به عنوان اولینی دیگر در کشور، این بار، مشکل حاشیه نشینی تبریز به صورت اساسی حل گردد.

محمد نوری