خبر صبح؛ سحر خرام- آنگونه که معاون بهداشت وزارت  بهداشت می گوید: در حال حاضر هنوز هم نیمی از جمعیت جهان به خدمات با کیفیت سلامت دسترسی مطلوبی ندارند و این  باعث بروز فقر، بیماری و آسیب هایی می شود که ناشی از عدم دسترسی کافی و مطلوب به خدمات بهداشتی و درمانی است. کشور ما از لحاظ سطح دسترسی به پوشش خدمات در حوزه  بهداشت و درمان  به خصوص خدمات سطح یک، جزو یکی از کشورهای پیشرو در منطقه و دنیا است. امروزه در جای‌ جای کشور به خصوص در روستاها و مناطق کمتر برخوردار و همچنین در سطح استان‌ها، با همت دست اندرکاران حوزه سلامت، اقدامات موثری همچون ساخت هزاران خانه‌ و مراکز بهداشتی، پایگاه‌ها و مراکز جامع سلامت صورت گرفته است. اما در این میان یکی از مباحث مهم سلامت که بدان کمتر توجه می شود بحث سلامت روان افراد جامعه است. به ویژه در شرایط سخت اقتصادی این روزهای کشور توجه به این مقوله باید در اولویت قرار گیرد.

سلامت روان در کلان شهرها

یک دکترای روانشناسی اظهار کرد: بسیاری از مردم ساکن در کلانشهرها به خاطر تکاپوی بیش از حد و نداشتن آرامش کافی، رضایت و سلامت روان خود را از دست می‌دهند.

دکتر معصومه امینی‌خو، دکترای روانشناسی و استاد دانشگاه، با اشاره به این که اقتصاد و شرایط اقتصادی می تواند یکی از مولفه‌های آرامش در کلانشهرها باشد، گفت: از نظر روانشناسی بر آورده نشدن بسیاری از نیازهای ابتدایی افراد می تواند تجربه نیازهای بالاتری مانند احساس آسایش و آرامش را محقق نکند.

این دکترای روانشناسی همچنین در ادامه افزود: استرس زیاد، تراکم بالای جمعیت، آلودگی هوا، دوری محل کار با محل سکونت، زد و خوردهای متعدد و غیره از جمله عواملی هستند که مردم ساکن در کلانشهرها به صورت روزانه با آن دست و پنجه نرم می کنند.

وی با بیان این که آرامش در کلانشهرها برای مردم تجربه‌ای گمشده است، عنوان کرد: بسیاری از مردم ساکن در کلانشهرها به خاطر تکاپوی بیش از حد و نداشتن آرامش کافی رضایت و سلامت روان خود را از دست می دهند.

سلامت روان و رشد مهارت های فکری

سلامت روان  بیش از آنکه امری فردی باشد، مساله ای اجتماعی است و جامعه  ناسالم در بین اعضای خود، دشمنی، بد گمانی و بی اعتمادی می آفریند. به گفته ایرج حریرچی، معاون وزارت بهداشت، اختلال‌های روانی به دلایل گوناگونی پدید می‌آیند و می‌توانند دارای زمینه‌های ژنتیکی، فیزیولوژیکی، محیطی، خانوادگی، اجتماعی، فردی و شیوه‌ زندگی باشند.

به گفته حریرچی، برای بیماری روانی ملاک هایی در نظر گرفته می شود که داشتن هر یک از این ملاک ها به تنهایی و یا به صورت جمعی می تواند نشانگر اختلال روانی باشد.

وی ملاک های بیماریهای روانی را شامل؛ داشتن رفتار غیر انطباقی، پریشانی شخصی، انحراف از هنجارهای اجتماعی و اختلال در کارکرد اجتماعی عنوان کرد و گفت: به این ترتیب، سلامت روانی با عواطف، تفکر و رفتار آدمی ارتباط دارد.

حریرچی، سلامت روان را زمینه ساز رشد مهارت های فکری و ارتباطی دانست و اظهار کرد: این امر باعث رشد عاطفی، انعطاف پذیری و عزت نفس می شود و عملکرد موفقیت آمیز کارکردهای ذهنی و در نتیجه انجام فعالیت های سازنده، داشتن روابط مناسب با دیگران، توانایی سازگاری با تغییرات و رویارویی موثر با حوادث ناگوار زندگی را به دنبال خواهد داشت.

به گفته معاون کل وزارت بهداشت، عواملی مانند زمینه های ژنتیکی و خانوادگی، تروماها و آسیب های اجتماعی مانند جنگ یا بلایای طبیعی مانند زلزله و عوارض و پیامدهای این بلایا، بیماری های مزمن جسمی مانند دیابت و سرطان، مصرف مواد مخدر و محرک، مولفه های اجتماعی موثر بر سلامت، گرایش های هیجان خواهی بالا، تمایل به خطر پذیری، تکانشی بودن، خود محوری، پرخاشگری، عدم آگاهی نسبت به پیامدهای رفتار، جنسیت، سن، تأثیرات هورمونی، عزت نفس، تغییرات اجتماعی، نژاد و قومیت، وضعیت اقتصادی – اجتماعی، عوامل خانوادگی، تأثیرات گروه هم سالان و متغیرهای مربوط به محله و محیط زندگی به عنوان عوامل زمینه ساز اختلالات روان و متعاقب آن رفتارهای پر خطر هستند.

وی در پایان به برخی توصیه ها به منظور پیشگیری از بروز مشکلات سلامت روان اشاره کرد و گفت: توجه و تاکید بر نقش بنیادی کانون خانواده، برقراری رابطه صمیمانه و توام با تعامل مثبت با فرزندان، ارتقای سطح سواد سلامت عموم جامعه و انگ زدایی از مشکلات روانپزشکی، ارتقای امنیت و رفاه اجتماعی، ارتقای سطح نشاط اجتماعی با ورزش، مشارکت فعال در امور اجتماعی فرهنگی، تفریحات، توسعه فضای شهری، مدیریت اخبار، امنیت شغلی، مدیریت فضای مجازی، مبارزه با فساد اداری، مدیریت ترافیک و آلودگی هوا و سلامت معنوی از جمله مواردی به شمار می روند که در پیشگیری از بروز مشکلات سلامت روان موثر هستند.

سلامت روان مردم اندازه‌گیری شود

رئیس مجمع سلامت آذربایجان‌شرقی گفت: سلامت روانی مردم باید اندازه‌گیری شود، افسردگی و اختلالات روانی به‌صورت خشونت در رفتار و گفتار آشکار می‌شود و کسی که خود آرامش ندارد، نمی‌تواند به دیگران آرامش دهد.

«مجید خدابخش» با بیان این مطلب اظهار کرد: دستورات خداوند در قرآن کریم برای آرامش بشر و تأمین سلامت روانی مردم آمده است. گفتار، قلم و قدم کسی که سلامت معنوی نداشته باشد نیز شیطانی می‌شود.

وی افزود: برای آگاهی از سلامت روان افراد، امروزه هوش هیجانی یا EQ و میزان صبر و تحمل افراد را می‌سنجند و حتی مدیران موفق نیز دارای بیشترین هوش هیجانی هستند. خوردگی در روابط انسانی جبران‌ناپذیر است، از این‌رو بهتر است نواندیشی، خیرخواهی و بشردوستی را ترویج دهیم.

وی با اشاره به سهم ۲۵ درصدی وزارت بهداشت در تأمین سلامت مردم گفت: تغییر سبک زندگی، آپارتمان‌نشینی و صنعتی شدن، میزان تحرک مردم را پائین آورده است، از این‌رو باید روش‌های جدیدی را برای تأمین سلامت مردم تعریف کنیم و تنها متولی آن وزارت بهداشت نیست. حذف سبوس گندم و استفاده از مواد افزودنی، به ضرر سلامت مردم است. بیش از نیمی از مردم بدون توجه به تاریخ انقضای مواد غذایی و محصولات مختلف را مصرف می‌کنند. حتی خودرو هم تاریخ انقضا دارد و توجه همه جانبه به این موارد و آگاهی بخشی راه را برای تأمین سلامت هموار می‌کند.