پایه و اساس همه صنایع و تولیدات علم است. از این رو، کشورهایی که خواهان رشد و شکوفایی اقتصادی هستند تلاش می‌کنند با برقراری ارتباط بین بخش صنعت و دانشگاه، بسترهای رشد و توسعه صنایع دانش‌بنیان را فراهم کنند. ایران نیز اگر خواهان رسیدن به رشد اقتصادی مطلوب و ایجاد جایگاه مستحکم در بین سایر کشورها‌ست، سیاست‌گذاری‌‌هایش باید به نحوی باشد که از صنایع دانش‌بنیان حمایت، و مشکلاتی را که برای این صنایع وجود دارد برطرف کند. بر این اساس، در این نوشتار، درصدد هستیم با مروری بر وضعیت صنایع دانش‌بنیان مهم‌ترین راهکارهای حمایت از آن‌ها را جویا شویم.
خبر صبح؛ یکی از مشکلات صنایع دانش‌بنیان در نظر نگرفتن سیاست‌های تشویقی مناسب برای حمایت از آن‌ها‌ست. در حال حاضر، گفته می‌شود اگر شرکتی دانش‌بنیان باشد، از پرداخت مالیات معاف است. همین مسئله سبب شده است دستگاه‌های مالیاتی تلاش کنند با علل مختلف، شرکتی را از دایره شمول دانش‌بنیان بودن خارج کنند تا از آن مالیات بگیرند. 
همچنین دیده شده است که برخی از شرکت‌ها با وجود اینکه دانش‌بنیان نیستند سعی می‌کنند با دریافت این عنوان، از پرداخت مالیات معاف شوند. این مسائل نشان می‌دهد در پیش گرفتن این سیاست‌های تشویقی به صنایع دانش‌بنیان کمک چندانی نکرده است و باید راهکار دیگری در نظر گرفت‌.
در این بین، ایجاد شرایط مناسب کسب و کار و عرضه تولیدات می‌تواند از بهترین راهکارهای حمایت از دانش‌بنیان‌ها باشد. اگر شرایط عرضه و فعالیت برای این صنایع فراهم شود و به عنوان مثال، فروش آن‌ها ده‌برابر رشد کند، این‌ها مالیات هم بدهند، مشکلی برایشان به وجود نمی‌آید. 
برای تحقق این مسئله باید از ورود کالاهای دانش‌بنیانی که در داخل ایران تولید می‌شود، جلوگیری کرد. متأسفانه با وجود اینکه ایران در زمینه‌های مختلفی در حوزه دانش‌بنیان تولید دارد، همچنان این تولیدات وارد کشور شده و بازار را از داخلی‌ها می‌گیرند. 
گفتنی است که قوانینی برای استفاده از حداکثر توان داخلی و حمایت از بنگاه‌های دانش‌بنیان در کشور تصویب شده است که متأسفانه به علت طراحی نامناسب و در نظر نگرفتن ضمانت‌های اجرایی لازم اثرگذار نبوده‌اند.

اصلاح مالیات
از دیگر راهکارهای حمایت از صنایع دانش‌بنیان اصلاح شیوه مالیاتی است. بر این اساس، باید شیوه اخذ مالیات را به گونه‌ای تغییر دهیم که به جای تولیدکننده، از مصرف‌کننده مالیات دریافت شود. در چنین شیوه‌ای، هر فردی که مصرف بیشتری دارد، مالیات بیشتری نیز پرداخت خواهد کرد.

 
اصلاح قانون کار
همچنین از دیگر راهکارهای حمایت از تولید و صنایع دانش‌بنیان اصلاح قانون کار است. قانون فعلی کار به گونه‌ای است که فضای کسب و کار را دچار مشکل کرده و به هر دو قشر کارگر و کارفرما آسیب وارد کرده است. از این رو، برای حمایت از تولید، قانون فعلی باید به گونه‌ای اصلاح شود که بسترهای بهبود فضای کسب و کار را فراهم کند.

کاهش فرایندهای اداری
کاهش فرایندهای اداری نیز یکی دیگر از راهکارهای حمایت از صنایع دانش‌بنیان است. در حال حاضر، وضعیت به گونه‌ای است که اگر فردی در حوزه دانش‌بنیان ابتکاری انجام دهد، باید مدت‌ها مراحل اداری را برای ثبت آن طی کند. این در حالی است که امروزه سرعت رشد و توسعه علم به قدری شتاب دارد‌ که هر‌ سال تحولات زیادی در حوزه تولیدات دانش‌بنیان صورت می‌گیرد و در شیوه‌های قدیمی تجدید نظر می‌شود. براین اساس باید فرایندهای اداری ثبت محصولات دانش‌بنیان به حداقل ممکن برسد. در نهایت، حل مشکلات تبلیغاتی شرکت‌های دانش‌بنیان یکی دیگر از مسائلی است که باید به آن توجه کرد. در حال حاضر، به شرکت‌هایی که دارای مجوز دانش‌بنیان هستند اجازه داده نمی‌شود تحت این عنوان تبلیغ کنند. رفع این ممنوعیت برای توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان ضروری است.

دکتر حسین اختراعی