توسعه بی منطق و غیر اصولی و البته الگوبرداری نادرست از معماری غربی، شهرهای ما را بی هوت کرده است. بنا به اظهار تمامی اهل فن، استادان و پژوهشگران دانشگاهی، معماری ایرانی اسلامی روح زندگی را در بنا می دمد و به گل و خشت هویت و زندگانی می بخشد اما متاسفانه در دهه های اخیر به واسطه ورود معماری مدرن که به نوعی با درهم ریختگی همراه است، معماری ایرانی اسلامی به حاشیه رفته و مورد غفلت واقع شده است. این درهم ریختگی در فضای بصری شهری و جایگزین شدن برجهای سر به فلک کشیده به جای بناهای اصیل و اسلامی هم اکنون در همه شهرهای کشور مشهود است ولی این آشفتگی معماری و شهرسازی در فضای شهری تبریز به نظر مشهودتر و آزاردهنده تر است.

 

خانه های امروزی خوابگاهی بیش نیستند!

خبر صبح؛ شیوا صفری- با مرور تغییر سبک معماری امروزی یا یهتر بگویم تبدیل معماری گنبدی به  معماری مستطیلی و… در می یابیم که این تغییرات چه تاثیر عمیقی بر فرهنگ خانواده های ایرانی گذاشته است. اگر در گذشته، منازل مسکونی، محلی برای گفتگو، دور هم نشینی، بحث، گفتمان، برگزاری جلسات عروسی و عزا و… به شمار می رفت، منازل مسکونی امروزه صرفا به خوابگاه هایی بدل شده اند که خانوارها، پس از پشت سر گذاشتن یک روز کاری با حضور در آن، صرفا به استراحت می پردازند.

در بناهای امروزی دیگر خبری از حیاط بزرگ برای تفریح  و بازی کودکانه نیست. امروز هر کودک برای خود حریمی دارد که گاها حتی ورود والدین به این حریم ها هم دشواره شده است. کودک امروز ما پرخاشگری را با خود یدک می کشد چرا که شور، شعف و بازی های کودکانه جزو لاینفک زندگی آنها است و عدم تخلیه هیجانات و انرژی درونی آنها به تدریج مشکلاتی را برای روح و روان و حتی جسم کودکان و نوجوانان فراهم می سازد.

 خانواده امروز ما رو به سوی “گسست پنهانی” قدم برمی دارد. اگر درگذشته سبک ساخت و احداث منازل به گونه ای بود که تمامی اعضای خانواده از احوالات یکدیگر مطلع بودند اما امروز انفکاک اتاق ها به نوع و شیوه ای است که گسست خانوادگی را بصورت پنهان در بر می گیرد زیرا اعضای خانواده با جداسازی هایی که در اتاق ها صورت گرفته کمتر ارتباط و تعاملی را با یکدیگر برقرار می کنند.

 

بناهای بی هویت در کلانشهر ها

الهوردی صلح جو، کارشناس ارشد معماری در گفتگو با خبر صبح گفت: متاسفانه در سال های اخیر معماری بناهای احداثی در کلانشهرهای کشور من جمله تبریز بی هویت شده اند.

صلح جو افزود: معماری ایرانی همواره در دوره های مختلف تاریخی از جایگاه بالایی برخوردار بوده و با ورود اسلام در ایران این هنر ارتقا یافته است.

کارشناس ارشد معماری به دو برداشت رایج در میان متخصصان از معماری ایرانی اسلامی اشاره و بیان کرد: طبق یکی از این برداشتها برای این نوع معماری تنها باید به ظاهر آن نظیر گنبد و کاشیکاری و موارد مشابه توجه کرد.

وی ادامه داد: در برداشت دیگر معماری ایرانی اسلامی محدود به ظواهر نیست بلکه به محتوا نیز توجه می شود و طبق این دیدگاه معماری ایرانی اسلامی باید پیام اسلام را منتقل کند. آنچه باید در حوزه مدیریت شهری در این خصوص لحاظ شود رعایت میراثهای اساسی در حوزه معماری است.

صلح جو در بخش دیگری از سخنان خود به بافت جدید کلانشهر تبریز هم اشاره ای کرد و گفت: باید تسهیل گریهای لازم از سوی مدیریت شهری تبریز برای ظهور و بروز معماری ایرانی اسلامی فراهم شود. بخش عمده ای از بناهای تبریز استانداردهای معماری ایرانی اسلامی را ندارند.

صلح جو با بیان اینکه معماری تلفیقی از هنر و مهندسی است، افزود: در کار مهندسی هیچ رشته ای با این ویژگی منحصربفرد وجود ندارد که هم در آن از هنر استفاده شود و هم مباحث مهندسی.

وی هنرمندان و معمارانی را موفق دانست که کارها و بناهایشان در ذهن مردم ماندگار می شود و در این بین کارهایی را ماندگار در میان مردم دانست که هنری در آنها به کار گرفته شده باشد.

 

معماری نادرست دلیل تلفات زلزله اهر و ورزقان

مهندس علی زارعی، کارشناس ارشد عمران هم با انتقاد از وضعیت نابسامان کنونی معماری شهری در کلانشهرها، عواملی همچون مدیریت نادرست و مشکلات اجتماعی و… را از علل این بی هویتی عنوان کرد.

وی از نقش مهم معماران در سازه ساختمان سخن گفت و اظهار داشت: وقتی صحبت از سازه محکم در ساختمان می شود همه فکرها به سمت مهندس سازه می رود در حالی که مهندسان معمار هم نقش اساسی در سازه ساختمان ایفا می کنند.

زارعی همچنین افزود: در زلزله اهر و ورزقان بیشترین تلفات به دلیل معماری نادرست خانه ها بوده است.

الگو برداری از شیوه های سنتی معماری در گذشته

زارعی الگوبرداری صرف از شیوه های سنتی معماری را هم غیر ممکن دانست و گفت: اگر چه امکان الگو برداری ۱۰۰ درصدی از شیوه های سنتی معماری در گذشته وجود ندارد اما می توان با نیاز سنجی و مقتضیات روز، سبک معماری را به شیوه ای عملیاتی ساخت که نواقص و نقاط ضعف مورد اشاره در شیوه های نوین معماری به حداقل ممکن کاهش یابد.

وی افزو: لازمه تحقق این امر بررسی ها و مطالعات کارشناسانه، فرهنگ سازی و آموزش است که با تلاش و برنامه ریزی مدون و اصولی و بهره گیری از کارشناسان زیربط در این عرصه حساس و خطیر محقق خواهد شد و قاعدتا در چنین شرایطی سبک زندگی اسلامی نیز در مسیر و چارچوب منطبق با ارزشهای انسانی و قالب های اسلامی معنا می گیرد.