خبر صبح؛ پری اصغری مقدم – بخش کشاورزی به‌دلیل مالکیت مردم بر عمده زمین‌های کشاورزی، یکی از شاخصه‌های تولید ملی (شعار سال ۹۸) و اقتصاد مقاومتی(شعار سال ۹۷) یعنی «مردمی کردن اقتصاد» را خود به‌خود دارا است. با توجه به ظرفیت بسیار بالایی که در بخش کشاورزی به‌عنوان تبدیل شدن به‌عنوان موتور محرکه رشد اقتصادی وجود دارد؛ تاکنون متأسفانه رشد و توسعه مطلوبی در این بخش شاهد نبوده‌ایم. شاهد این مدعا، سهم ۱۵ درصدی کشاورزی از اقتصاد کشور است که با توجه به وفور منابع کشور و حتی استان در بخش کشاورزی به ویژه صنایع تبدیلی در این حوزه بسیار ناچیز است.

از این رو برای واگذاری امور به مردم و کاهش تصدی‌گری دولت در این بخش، نیازمند اقدامات تشویقی و تولیدی هستیم و تنها با ایجاد انگیزه می‌توان به تقویت یکی از پایه‌های اقتصاد مقاومتی پرداخت. اما متأسفانه نگاه‌ها به این بخش، تاکنون نگاهی استراتژیک و راهبردی نبوده است. البته نباید غافل شد که رشد و توسعه بخش کشاورزی در کنار رشد و توسعه سایر بخش‌ها معنا می‌یابد. به‌عبارتی باید در کشور توسعه متوازن برقرار کرد تا بخش کشاورزی نیز از مزایای این توسعه متوازن برخوردار شود.

 

مروری بر ظرفیت های کشاورزی استان

وجود بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار اراضی مستعد کشاورزی، چهار میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب آب قابل استحصال، تنوع آب و هوایی و قرار گرفتن در حوضه های آبریز دریاچه ارومیه، ارس و قزل اوزن و نیز وجود نیروی انسانی متخصص و مجرب از توانمندی های بخش کشاورزی استان آذربایجان شرقی است. این عوامل سبب شده اند تا این استان با مصرف حدود سه درصد آب مصرفی کشور، بیش از ۵/۳ درصد محصولات کشاورزی کشور را تولید کند. که البته بر اساس اعتقاد کارشناسان کشاورزی می توان این میزان مصرف آب را به مقدار زیادی کاهش داد تا مشکلات کم آبی را هم رفع کرد.

آذربایجان شرقی در سال های اخیر از نظر تولید محصولات زراعی جزو ۱۰ استان برتر کشور قرار گرفته است و با توجه به اختصاص یافتن ۶۶ درصد از اراضی استان به کشت دیم، محصولات مختلف از قبیل: حبوبات، نخود، عدس و گندم از رونق خوبی برخوردار است؛ به طوری که از نظر تولید گندم دیمی، تولید نخود و تولید عدس جزو پنج استان برتر کشور بوده است. این استان در زمینه تولید پیاز با تولید ۲۵ درصد پیاز کشور، رتبه های اول کشوری و از نظر تولید سیب زمینی با تولید هشت درصد از سیب زمینی کشور، در رتبه چهارم کشور قرار دارد. همچنین ۶۶درصد اراضی کشاورزی استان به صورت دیم و ۳۴ درصد به صورت آبی بهره برداری می شود. و ارزش افزوده بخش کشاورزی استان ۸۱/۴ درصد است.

رتبه دوم تولید عسل کشور برای آذربایجان شرقی

رئیس سازمان جهادکشاورزی استان از تولید ۱۳ هزار و ۳۱۷ تن عسل در سال ۹۷ خبر داده و گفت: آذربایجان شرقی با این میزان تولید، رتبه دوم تولید کننده عسل را در سطح کشور بعد از استان آذربایجان غربی به خود اختصاص داده است.

مهندس اکبر فتحی با اشاره به اینکه صنعت زنبور عسل دارای ارزش افزوده بالایی است گفت: ارزش اقتصادی گرده افشانی زنبور عسل، بسیار بیشتر از عسل و موم تولید شده توسط این حشره است.

 رئیس سازمان جهادکشاورزی استان با بیان اینکه این استان با داشتن بیش از یک میلیون و ۲۰۶ هزار و ۹۹ کندوی زنبور عسل و ۱۳ هزار و ۵۲۹ هزار نیروی کار، مراتع وسیع و سرسبز، تشکل‌های توانمند و وجود کارگاهها و کارخانه های مدرن بسته بندی، ظرفیت بالایی در زمینه تولید عسل و سایر فرآورده‌های عسل از جمله موم، گرده گل، ژل رویال و حتی زهر زنبور عسل دارد ادامه داد: مصرف عسل در ایران در مقایسه با سایر کشورهای جهان بالاست سرانه مصرف عسل در جهان به طور متوسط بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ گرم است و این در حالی است که سرانه مصرف این محصول در ایران حدود یک کیلوگرم یعنی بیش از ۳ برابر میانگین مصرف جهانی است.

وی به رتبه اول استان آذربایجان شرقی در تعداد زنبوردار و تعداد و میزان تولید کندوهای بومی اشاره نموده و افزود: این استان همچنین رتبه دوم تعداد و میزان تولید کندوهای مدرن کشور را به خود اختصاص داده است.

 مهندس فتحی به میانگین تولید ۱۲٫۴۸ کیلوگرم در کندوهای مدرن و ۴ کیلوگرم در کندوهای بومی اشاره نموده و افزود: در سال ۹۷ در مقایسه با سال ۹۶ نرخ رشد تعداد کندوهای مدرن در استان آذربایجان شرقی ۲۱٫۴ درصد و در میزان تولید عسل از کندوهای مدرن نیز شاهد ۱۴٫۹۲ درصد رشد بوده ایم.

وی با اشاره به نتایج سرشماری در حوزه زنبور عسل در سال ۹۷ گفت: بر اساس این سرشماری آذربایجان شرقی دارای یک میلیون و یک هزار و۵۲۶ کلنی مدرن و ۲۰۴ هزار و ۵۷۳ کلنی بومی می باشد که ۶۳٫۷۹ درصد از تعداد کلنی های بومی کشور و ۵۸٫۱۴ درصد از تولید عسل کشور از این کندوهای بومی نیز به استان اختصاص دارد.

وی گرده افشانی را اصلی ترین نقش زنبورعسل دانست و با اشاره به اینکه گرده افشانی توسط زنبور عسل موجب تنوع زیستی و افزایش تولید در بخش کشاورزی می شود گفت: زنبور عسل یکی از مصداق های اقتصاد مقاومتی می باشد چراکه این صنعت کمترین وابستگی به واردات و بیشترین ارزش افزوده را دارد.

رتبه نهم آذربایجان شرقی در تولید ماهی

قاسم جعفروند، مدیر شیلات و امور آبزیان سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی با بیان اینکه تلاش می‌شود تولید ماهی در سالجاری ۲۰ درصد افزایش یابد گفت: در سال گذشته ۶ میلیون قطعه ماهی زینتی آکواریومی و ۸ میلیون قطعه بچه ماهی و ۲۶ تن ماهی خاویاری در استان تولید شد.

وی در ادامه از فعالیت ۵۰۰ واحد پرورش ماهی در استان خبرداد و گفت: ۱۳ میلیارد تومان تسهیلات در این زمینه به سرمایه گذاران و پرورش دهندگان منظور شده بود که تاکنون ۳۶ درصد از آن جذب شده است.

جعفروند گفت: میزان تولید ماهی در استان پنج هزار و ۸۰۰ تن در سال بوده و با توجه به اینکه میزان مصرف ۲۴ هزار تن در سال است مابقی آن از سایر استان‌ها وارد می‌شود.

وی به رتبه نهم استان در پرورش ماهی در آب‌های داخلی در کشور اشاره کرد و گفت: مصرف ماهی در کشور ۱۱ کیلو و پایین‌تر از متوسط ۲۰ کیلوگرمی در جهان است لذا تلاش می‌کنیم تا دسترسی مردم به ماهی آسان‌تر شود.

وی با اشاره به اینکه سرانه مصرف ماهی از ۱٫۵ کیلوگرم در دهه قبل در استان به هفت کیلوگرم در حال حاضر رسیده است گفت: این امر نشان می‌دهد که مردم تمایل بیشتری نسبت به مصرف ماهی و آبزیان دارند و مدیریت شیلات استان در این راستا از سرمایه گذاران برای تولید آبزیان حمایت می‌کند.

بزرگ‌ترین گلخانه ایران در آذربایجان شرقی

آذربایجان شرقی میزبان بزرگترین گلخانه کشور و خاورمیانه و حتی آسیاست که با تولید ۴۵۰ تن محصول در هر هکتار، رونق تولید و اقتصاد مقاومتی را تعبیر کرده است. این مجتمع گلخانه‌ای ۵۰ هکتاری یکپارچه که ۳۰ هکتار آن تحت کشت گلخانه‌ای است، از سال ۹۶ کشت خود را با تکنولوژی کشت هیدروپونیک هلند آغاز کرد و امروز بیش از ۹۰ درصد محصول خود را تحت برند Atavita در بازارهای روسیه و کشورهای عربی به فروش می‌رساند.

به گفته سرمایه‌گذاران بومی این شرکت، هدف از اجرای این پروژه علاوه بر انتقال تکنولوژی گلخانه‌های شیشه‌ای هیدروپونیک به کشور، ایجاد اشتغال، ارزآوری و تولید محصول سالم و ارگانیک است.

بزرگترین گلخانه کشور اکنون بیش از ۴۵۰ نفر را در امر کشت و تولید، شاغل به کار کرده که قرار است با راه اندازی فاز دوم توسعه که تا شهریور ماه محقق می‌شود، تا ۱۰۰۰ نفر به صورت مستقیم اشتغال ایجاد کند.

در طرح توسعه این گلخانه که در کنار فاز اول قرار دارد، وسعت آن ۸۰ هکتار است که بیش از ۵۰ هکتار گلخانه یکپارچه شیشه‌ای خواهد داشت و با اتمام آن در اواخر شهریور، این مجتمع به یکی از ۱۰ گلخانه بزرگ جهان تبدیل خواهد شد که سالانه ۲۵ هزار تن محصول را روانه بازار هدف صادراتی کند. بارزترین ویژگی‌های این مجتمع گلخانه‌ای، تولید محصول بازای مصرف کمترین آب ممکن، افزایش ۱۰ برابری تولید، کاهش ۲۰ درصدی مصرف برق و کاهش مصرف ۱۵ درصدی گاز، کاهش آلاینده‌های زیست محیطی و تغذیه بهتر گیاه و کاهش مصرف کود و در نهایت کاهش ضایعات نسبت به گلخانه‌های معمولی است.

ریل گذاری اقتصاد مقاومتی در بخش کشاورزی آذربایجان شرقی

با بررسی اقدامات و تصمیمات کمیته اقتصاد مقاومتی بخش کشاورزی استان امید است شاهد ریل گذاری تا پایان سال جاری با رویکرد ارتقای همه شاخص های کشاورزی نسبت به سال قبل خواهیم بود.

در استان آذربایجان شرقی تنها تولید افزون بر ۸۰۰ هزار تن گندم در سال گذشته زراعی به عنوان نماد عینی تلاش برای پیاده کردن سیاست‌های اقتصاد مقاومتی، تلاش برای تسهیل زندگی عشایر استان از طریق در اختیار قرار دادن تجهیزات خورشیدی و آمادگی برای توسعه کشت گلخانه ای به عنوان یکی از اولویت های وزارت جهاد کشاورزی در راستای اقتصاد مقاومتی است که بر ضرورت تحقق آن از طریق هم افزایی همه نهادهای دولتی مستقر در استان با جهاد کشاوزی تاکیدمی شود.