خبر صبح؛ پری اصغری مقدم – تاحالا دقت کردید، وقتی عصبانی و پرخاشگر می‌شوید، چطور دامنه احساستان مثل موجی به سرعت گسترده می‌شود و اطرافیانتان را هم درگیر می‌کند. معمولا اگر بروز این احساس در شما هرازگاهی باشد خیلی دردسرساز نخواهد ‌شد ولی اگر قرار باشد سر هر موضوعی مِثل اسپند روی آتش از کوره دربروید و پرخاش کنید، مشکل جدی است و باید آن را حتما ریشه‌یابی کنید. رضا زیبایی، کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی و مشاورخانواده علت بروز این رفتار را به عوامل مختلفی مرتبط می‌داند که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره کوتاهی خواهیم داشت.

عزت‌نفس پایین

یکی از دلایل اصلی پرخاشگری احساس ناکامی است. بیشتر افراد پرخاشگر تصویر مخدوشی از خود دارند، به عبارت دیگر آن‌ها در عمق وجودشان عقیده دارند که انسان باارزشی نیستند و خود را دوست ندارند، همین امر موجب تحریک‌پذیری‌شان می‌شود. از آنجایی که تا فردی خودش، خودش را دوست نداشته باشد، نمی‌تواند بپذیرد دیگری او را دوست دارد، این افراد زود از رفتار دیگران دچار سوءبرداشت می‌شوند.

خویشتن‌داری ناکافی

منظور از خویشتن‌داری یا نظم درونی این است که فرد بتواند یک کار را آغاز کند و باتمام سختی‌ها و مشکلات بتواند آن را به پایان برساند. افراد پرخاشگر معمولا در شروع کارها تعلل می‌کنند و به آسانی نیز ناامید می‌شوند و کارها را رها می‌کنند. این افراد به آسانی با تکانشی شدن گیج و سردرگم می‌شوند و با شتاب‌زدگی تصمیمات نابخردانه می‌گیرند.

تصمیم‌گیری عجولانه

همان‌طور که اشاره شد افراد پرخاشگر معمولا عجول و دستپاچه هستند و اغلب بدون توجه به نتیجه، فکر، صحبت یا عمل می‌کنند. حتما شما نیز افراد پرخاشگری را دیده‌اید که پس از انجام رفتار پرخاشگرانه، به سرعت از اعمال خود پشیمان می‌شوند.

کمبود وظیفه‌شناسی

افراد پرخاشگر معمولا به اصول اخلاقی خود پایبند نیستند و تعهدات اخلاقی را به‌طور دقیق انجام نمی‌دهند. این افراد تا حدی غیرمسئول و بی‌ثبات هم هستند.

ناتوانی در خودمهارگری

خودمهارگری به معنای توانایی پیروی از درخواست، تعدیل رفتار مطابق با موقعیت و به تأخیر انداختن ارضای یک خواسته است. توانایی خودمهارگری خاصی که در اینجا اهمیت دارد مهارت کنترل خشم است. افراد پرخاشگر یا در دوران کودکی به خوبی این مهارت را نیاموخته‌اند یا درحال‌حاضر لزومی به استفاده از آن نمی‌بینند.

انعطاف‌پذیری پایین

افرادی که از ویژگی انعطاف‌پذیری برخوردارند می‌توانند بسته به شرایط واکنش مناسب نشان دهند، اما افراد انعطاف‌ناپذیر بدون درنظر گرفتن شرایط بر ارضای خواسته‌های خود پافشاری می‌کنند و در صورتی که چیزی خلاف میلشان باشد، به آن موضوع واکنش‌منفی‌ نشان خواهد داد.

خود دوست‌داری

البته دوست داشتن و ارزش قائل شدن برای خود، ویژگی مطلوبی است که منجر به سلامت‌روان می‌شود اما خود دوست‌داری افراد پرخاشگر جنبه مثبت ندارد، همان‌طور که گفته شد عزت‌نفس این افراد معمولا پایین است و آن‌ها برای جبران این موضوع دست به واکنش‌های افراطی می‌زنند. افراد پرخاشگر معمولا در تعاملات بین فردی و اجتماعی به نیازها و عواطف دیگران توجهی ندارند و فقط خواسته‌ها و نیازهای خودشان را درنظر می‌گیرند. این افراد تا حدی خودمحور هستند و نسبت به شرکت در مسائل دیگران بی‌علاقه‌اند.

خصومت و دشمنی

این ویژگی گرایش فرد را به احساس خشم، اعم از اینکه به‌صورت آشکارا بروز کند یا به‌صورت نهفته در فرد باقی بماند، نشان می‌دهد. به‌طور‌کلی سطح احساس خصومت در افراد پرخاشگر بیشتر از دیگران است.

تمایل به سلطه‌گری

این افراد معمولا تمایلی به پیروی و تبعیت هم ندارند. خود را مطیع قراردادهای اجتماعی نمی‌دانند و نسبت به سرزنش‌های اجتماعی حساس نیستند. حادثه‌جو و علاقه‌مند به مبارزه‌اند. آن‌ها زندگی را به مثابه میدان جنگ درنظر می‌گیرند و به جای استفاده از راه‌حل‌های مسئله‌مدار می‌کوشند با پافشاری و ارعاب در این مبارزه پیروز شوند. آن‌ها دوست دارند در همه موقعیت‌ها برنده باشند اما موقعیت‌های بُرد – بُرد را دوست ندارند، بلکه شرایطی به‌وجود می‌آورند که خودشان برنده و طرف مقابل بازنده باشد.

تلافی اعمال ناشایست

افراد پرخاشگر معمولا نسبت به رفتار دیگران حساس هستند و سعی می‌کنند هرعمل بدی را تلافی کنند. آن‌ها تمایلی به بخشش ندارند و تصور می‌کنند فقط با انتقام گرفتن به آرامش می‌رسند.