خبر صبح/ سحر خرام: به گفته مشاور امور زنان و خانواده ی ریاست جمهوری در حال حاضر سه میلیون زن سرپرست خانواده در سراسر کشور وجود دارد که شامل زنان بیوه، زنان مطلقه، همسران مردان معتاد، همسران مردان زندانی، همسران مردان بیکار، همسران مردان مهاجر، زنان سالمند تنها و همسران مردان از کار افتاده هستند که در این میان بیش از سایر زنان در معرض آسیب های اجتماعی قرار می گیرند. رسیدگی به امور منزل، تامین نیازهای روحی، روانی، مادی فرزند، تامین هزینه مسکن و غیره آنها را  با مسائل و مشکلات بی شماری روبه رو می کند و فشارها و تنش هایی بیش از حد توان و ظرفیتشان به آنها وارد می کند که به مرور آنها را به سمت انواع ناراحتی های روحی و روانی سوق می دهد. بررسی وضعیت سلامت جسمانی و روانی زنان سرپرست خانواده نشان می دهد که آنها در مقایسه با سایر زنان از سلامت جسمانی و روانی کمتری برخوردارند و با انواع بیماری های روحی مانند اضطراب، پرخاشگری، افسردگی، انزوا طلبی، وسواس و غیره دست و پنجه نرم می کنند. همچنین از دردهای جسمانی متعددی رنج می برند که منشاء اکثر آنها روحی و روانی است.

یک میلیون و ۶۷۰ هزار زن سرپرست خانوار

گفتنی است: در ایران هر سال ۶۰ هزار زن بی سرپرست می شوند.  بر اساس تحقیقات به عمل آمده به طور کلی از مجموع ۱۷ میلیون و ۳۵۳ هزار خانوار کشور، ۱۳ میلیون و ۷۱۲ هزار خانواده سرپرست مرد دارند و یک میلیون و ۶۴۰ هزار نفر زن سرپرست هستند، طی ۱۰ سال گذشته تعداد خانواده های زن سرپرست با رشد ۵۸ درصدی نسبت به رشد ۳۸درصدی خانواده های مرد سرپرست، افزایش بیشتری داشته است.

آذربایجان شرقی از جمله مناطق کشور است که بیشترین تعداد زنان سرپرست خانوار را در خود جای داده و اجرای هرگونه طرح مرتبط با توانمندسازی آنان می تواند علاوه بر ارتقای شاخص های توسعه اقتصادی و اشتغال، به کاهش تبعات اجتماعی مربوط به این قشر آسیب پذیر از قبیل فساد و فحشا، اعتیاد و سرقت بیانجامد. در تببین وضعیت زنان سرپرست خانواده در آذربایجان شرقی، می توان به اظهارات محسن ارشدزاده، مدیرکل بهزیستی استان اشاره کرد که گفته است بیش از ۳۷ هزار زن سرپرست خانوار استان در دولت یازدهم تحت حمایت و پوشش این نهاد قرار گرفته که نسبت به دوره مشابه قبلی با رشد ۵۰ درصدی روبه‌رو بوده‌ است.

همچنین محمد کلامی، مدیرکل کمیته امداد استان آذربایجان شرقی هم با اعلام اینکه ۷۳ هزار خانوار تحت حمایت این نهاد قرار دارند، گفت: ۵۶ درصد از خانوارهای تحت حمایت این نهاد با جمعیتی حدود ۴۰ هزار نفر را زنان سرپرست خانوار تشکیل می دهند.

مشکلات زنان سرپرست خانوار

زینت، زن ۴۷ ساله ای است که چهار فرزند دارد و شوهرش به تازگی فوت کرده او می گوید: تا زمانی که شوهرم  زنده  بود  من هم  مثل باقی زنان برای خودم  سر و سامانی داشتم اما از زمانی که شوهرم فوت کرد دوستانش ما را  رها کردند و فامیل  هم از ما  رو برگردانده ، حالا من مانده ام و چهار فرزند. ناچار شدم کار کنم و در حل حاضر در یک تالار عروسی مشغول هستم تا زمانی که  شوهرم  زنده  بود خیلی سخت نبود اما حالا از همه لحاظ کم آورده ام…

نتایج نشان می دهد عمده ترین مشکلات  زنان سرپرست خانوار، مشکلات اقتصادی، نا آگاهی  برای اداره امور اقتصادی خانواده، نگرش های منفی اجتماعی نسبت  به زن سرپرست خانواده و نگرانی از آینده فرزندان است.  زنانی  که از صبح تا شب به دنبال کسب و لقمه نانی برای خود و خانواده هستند و به ناچار وقت کمی را  برای فرزندان خود باقی می گذارند. کمرنگ  شدن حضور مادر در خانه، عدم تامین نیازهای عاطفی فرزندان، نداشتن نظارت کافی و مناسب بر فرزندان، آنها را در برابر انواع معضلات اجتماعی نظیر بزهکاری، اعتیاد و… آسیب پذیر می کند. در صورتی  که  زنان سرپرست خانواده از حمایت های اجتماعی مناسب برخوردارباشند، شیوه های مقابله مناسب را بیاموزند و دارای منبع کنترل درونی باشند کمترین آسیب را متحمل  می شوند.

سلامت روانی زنان سرپرست خانوار

 بر اساس یافته های به دست آمده، ۳۷ درصد (بیشترین میزان) کل زنان سرپرست خانوار مورد مطالعه از نظر وضعیت سلامت روانی در شرایط متوسطی قرار داشته اند. حدود ۳۲ درصد در وضعیت خوب و خیلی خوب و ۳۱ درصد در حالت نامناسبی از نظر سلامت روانی قرار داشتند. نتایج توصیفی سلامت روانی بیانگر این مطلب بود که زنان شاغل سرپرست خانوار از سلامت روانی بیشتری نسبت به زنان غیر شاغل برخوردارند که شاغل بودن به دلایلی، نظیر تأثیر روحی و روانی آن و ایجاد احساس همدردی در زنان سرپرست خانوار، به خصوص زمانی که فعالیت ها در قالب گروه های همیار انجام می شود، افزایش میزان سلامت روانی را برای آنان به همراه دارد.

طرح «توانمندسازی اقتصادی زنان سرپرست خانواده» در آذربایجان شرقی

در نشستی که با حضور رییس سازمان جهاد دانشگاهی استان، مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری آذربایجان شرقی و رییس اداره اشتغال و هدایت نیروی کار اداره کل تعاون استان برگزار شد، هماهنگی‌های لازم برای اجرای طرح «توانمندسازی اقتصادی زنان سرپرست خانواده مبتنی بر بهره‌مندی از الگوی نوین توسعه مشاغل خانگی» در آذربایجان شرقی انجام شد.

رییس سازمان جهاد دانشگاهی استان در این نشست با بیان این‌که اجرای این طرح با رویکرد اشتغال برای بانوان سرپرست خانوار، ارزش بسیاری بالایی دارد، اظهار کرد: بیکاری یکی از معضلات اصلی جامعه بوده و ایجاد اشتغال به ویژه برای بانوان سرپرست خانوار که در کنار امورات مادری، معیشت خانواده را نیز تامین می‌کنند، اهمیت بسیاری دارد.

 دکتر جعفر محسنی با تاکید بر این‌که مقرر شده این طرح با رویکرد ایجاد اشتغال برای شش هزار بانوی سرپرست خانوار در ۲۳ استان کشور اجرایی شود، گفت: سهم آذربایجان شرقی در این طرح، ایجاد اشتغال برای ۳۱۰ نفر است.

  دکتر محسنی در ادامه به تلاش‌های جهاد دانشگاهی استان طی سال‌های اخیر در رابطه با ارائه آموزش و توانمندسازی اقتصادی زنان اشاره کرد و گفت: در میانگین جهانی حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد افرادی که آموزش دریافت می‌کنند، به اشتغال می‌رسند اما ما برآنیم در قالب این طرح برای تمامی این ۳۱۰ نفر اشتغال‌زایی کنیم.

  رییس سازمان جهاددانشگاهی آذربایجان شرقی با بیان این‌که این طرح به صورت ملی توسط سازمان تجاری سازی، فناوری و اشتغال دانش آموختگان جهاد دانشگاهی اجرایی می‌شود، خاطرنشان کرد: در این جلسه برآنیم تا هماهنگی‌های لازم جهت اجرایی شدن این طرح انجام شده و اجرای این طرح در استان کلید بخورد.

 عملیاتی شدن آموزش‌ها گامی مهم در توانمندسازی اقتصادی بانوان سرپرست خانوار

دکتر رقیه صادق زاده مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری آذربایجان شرقی نیز در این نشست اجرای «توانمندسازی اقتصادی زنان سرپرست خانواده» را بسیار ارزشمند توصیف کرد و افزود: تاکنون برنامه‌ها و طرح‌های آموزشی بسیاری در این رابطه اجرایی شده اما بحث عملیاتی شدن این آموزش‌ها و ایجاد اشتغال پایدار برای بانوان سرپرست خانوار موضوع مهمی است که امید است در قالب این طرح اجرایی شود.

  وی تاکید کرد: باید در کنار ارائه آموزش، توانمندسازی و هدایت، تسهیلاتی نیز در اختیار این بانوان قرار گیرد تا بتوانند به اشتغال پایدار دست یابند، ما نیز باید دست به دست هم دهیم تا این طرح با قوت تمام اجرا شود.

  دکتر صادق زاده با اشاره به چالش‌های دایر شدن صندوق‌های خرد روستایی در برخی مناطق اظهار کرد: باید در کنار امکانات، بسترهایی برای استفاده از آن نیز فراهم شود.

  مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری آذربایجان شرقی در خاتمه گفت: توانمندسازی اقتصادی بانوان سرپرست خانوار در بستر آموزش و حمایت، نتایج خوبی خواهد داشت.