خبر صبح/ پری اصغری مقدم: اوضاع اقتصادی مردم که خوب نباشد، روحیه ی آنها هم خوب نخواهد بود. و این مسئله را این روزها با کمی گشت و گذار در خیابان های شهر و از درگیری های لفظی و بعضاً فیزیکی که به خاطر مسائل خیلی ساده بین مردم صورت می گیرد به راحتی می توان روانشناسانه فهمید که «این روزها حال روحی مردم چندان خوش نیست». نهادهای متولی از جمله دستگاه های فرهنگی و شهرداری ها باید دست به کار شده و سر و سامانی به وضعیت موجود دهند. نشاط اجتماعی شاخصی برای رضایتمندی و بهبود افزایش شادی و نشاط در جامعه است. از سوی دیگر افزایش نشاط و شادی که با احساس رضایت همراه است می تواند در برابر بسیاری از خطرها که زمینه ساز آسیب های اجتماعی است تاثیر گذار باشد. اما چقدر از مردم و جوانان ما در جامعه احساس شادابی و نشاط می کنند و به طور کلی وضعیت نشاط در جامعه فعلی ما چگونه است.

گپ و گفتی با مردم؟

با طرح همین پرسش به سراغ خانمی که مشغول خرید از یک میوه فروشی بود رفتم. با اندکی تامل گفت: چه عرض کنم! شما برای دریافت این پاسخ نگاهی به آمار زندانیان  بیندازید.  ببینید ورودی زندان های ما چقدر است. چه تعداد پرونده قضایی داریم؟ چه میزان  طلاق در جامعه رخ داده است؟ سری به مراکز اعصاب و روان بزنید و ببینید چند نفر دارای اختلال روان و افسردگی هستند؟ چه میزان زن سرپرست خانوار داریم و البته با توجه به گرانی های اخیر ببینید مردم چقدر لبخند بر لب دارند. نگاه کنید… همین الان به افراد دور و برتان نگاه کنید. به این چهره های عبوس نگاه کنید به نظر خودتان من الان چه پاسخی باید به شما بدهم!

سری به فلکه دانشگاه تبریز می زنم که مرکز رفت و آمد دانشجویان است. اینجا هم برای خودش یک ایران کوچک است؛ دانشجویانی از سراسر کشور. از شمال سرسبز، جنوب خونگرم، کردستان دلیر، لرستان و از شهرهای مختلف آذربایجان در کنار هم هستند. ظاهر این دانشجوها کمی بانشاط تر از مردم عادی است. در نگاه اول انگار کمترین اطلاعی از وضعیت گرانی ها و تحریم و… ندارند، اما به محض این که لب می گشایند برای صحبت کردن، اوضاع کمی فرق می کند. به سراغ یک جوان دانشجو می روم. از یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی برای ادامه تحصیل به تبریز آمده است.

او اما عقیده دیگری دارد و بیان می‌کند: اوضاع روحی مردم خوب نیست چون یک عده تلاش دارند تا آنها را عصبانی کنند. این اتفاقات در کشور از گرانی و تورم و افزایش دلار از عدم ناتوانی در نظارت نیست، در عرض چند ماه چند مواد غذایی که مورد نیاز و از اصلی‌ترین موارد در سبد غذایی مردم است، گران می‌شود، یک برهه پیاز، یک برهه رب گوجه‌فرنگی یک برهه لبنیات و همینطور بحران ادامه دارد، آیا هدف این چیزی جز عصبانی‌کردن مردم نیست؟ در همه دولت‌ها افزایش قیمت وجود داشته اما در جایی متوقف می‌شود این گرانی افسارگسیخته به نظرم اصلاً اتفاقی نیست و افکار را به سمت اینکه افرادی برای ناامید کردن مردم از مسؤولان و البته از نظام نقشه کشیده‌اند، می‌برد.

وی در ادامه در پاسخ به سؤالی که آیا مردم در گرانی‌ها نقشی ندارند، می‌گوید: مردم وقتی می‌بینند که ارزش سرمایه‌ای که دارند با سو مدیریت روزبه‌روز کمتر می‌شود، به‌دنبال افزایش آن هستند و البته ناچارند، آیا چاره دیگری دارند؟

این شهروند ادامه می‌دهد: کسی شاید ۳۰ سال زحمت کشیده است و مثلاً بازنشسته شده و ۱۰۰ میلیون گرفته وقتی با ۱۰۰ میلیون در سال قبل می‌توانست سه خودرو بخرد اما الان فقط می‌تواند یک خورود بخرد، معلوم است که به‌دنبال افزایش سرمایه خود می‌رود، شب می‌خوابد صبح روز بعد از ارزش پولش کم شده، پس برای بالا بردن ارزش پول خود به خرید و فروش خودرو و یاهرچیز دیگری روی می‌آورد، وقتی ثباتی در بازار وجود ندارد و سرمایه فرد در حال تحلیل است چه کاری باید انجام دهد؟ از او درباره اوضاع روحی این روزها مردم می پرسم که جواب می دهد: اگر دست کسانی که در حال تلاش برای عصبانی کردن مردم هستند رو شود فکر کنم اوضاع روحی مردم هم خوب می شود.

به سراغ خانم جوانی می روم که قاطی چند دانشجو در حال بگو و بخند هستند. اما وی می گوید که درسش تمام شده و با دوستانش اینجا قرار ملاقات گذاشته اند. او اهل تبریز است و در پاسخ به اوضاع روحی این روزهای مردم به نقش شهرداری اشاره می کند: چند سال قبل تابستانها در جای جای شهر مراسم های بانشاطی برگزار می شد. اما این روزها در کمتر پارک و گذرگاهی می توان چنین برنامه های شاد و مفرحی را به چشم دید. تنها دلخوشی این روزهای مردم به خصوص جوانان همین کنسرت های خیابانی است که گاه گداری به تور ما هم می خورد.

رتبه نشاط در ایران

براساس آخرین گزارش ها، رتبه شادی و نشاط در ایران در میان ۱۵۷ کشور، ۱۰۵ است. بر اساس جدیدترین گزارش جهانی شادی، مربوط به سال ۲۰۱۶، ایران با سطح نشاط عمومی معادل با عدد ۸/ ۴ در رده ۱۰۵در میان ۱۵۷ کشور مورد بررسی قرار دارد. در این رده‌بندی کشورهای سوئیس، ایسلند و دانمارک در سه رده ابتدایی و کشورهای سوریه، برونئی و توگو در سه رده انتهایی قرار گرفته‌اند. این در حالی است که میانگین سطح شاخص نشاط در میان کشورهای مورد بررسی معادل با ۵/ ۵ گزارش شده که معادل با سطح نشاط عمومی در کشورهایی نظیر تاجیکستان و کوزوو است. از سوی دیگر بر مبنای گزارش شادی جهانی، ایران طی ۴ سال گذشته در جدول رده‌بندی کشورهای بانشاط ۱۰ پله صعود کرده و از رتبه ۱۱۵ به رتبه ۱۰۵ رسیده است. اگرچه بر مبنای گزارش سازمان ملل، شاخص نشاط عمومی ایران در ۴ سال اخیر روند رو به بهبودی را طی کرده است، اما به علت کاهش ۷/ ۰ واحدی طی سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۲ در مقایسه با دهه ابتدایی قرن ۲۱ وضعیت مناسبی ندارد. بر مبنای داده‎های گزارش جهانی سلامت، شاخص نشاط عمومی در ایران طی سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۶ در حدود ۵/ ۰ واحد کاهش یافته است.

ناگفته نماند که این آمار متعلق به سال ۲۰۱۶ هستند و قطعاً آمار فعلی اگر رونمایی شوند، با توجه به وضعیت نه چندان مناسب اقتصادی و گرانی های افساربریده در یک سال گذشته، وضعیت به مراتب بدتری را نشان خواهند داد.

نشاط اجتماعی و کاهش آسیب های اجتماعی

واضح است که کاهش نشاط اجتماعی عامل اصلی بروز آسیب های اجتماعی، افزایش نزاع و افسردگی در بین مردم  به ویژه جوانان است و زمانی هم که جامعه از نشاط اجتماعی برخوردار باشد  به موازات آن آسیب های اجتماعی کاهش می یابد. در این میان یکی از وظایف اصلی مدیران و برنامه ریزان فرهنگی و اجتماعی، طراحی مسیرهایی برای شناخت حوزه  فرهنگی، اجتماعی، برنامه ریزی و تصمیم گیری است. مسئولان و نهادهای دخیل باید برای افزایش نشاط در جامعه به دنبال راهکارهایی پایاتر و پویاتر باشند و در کنار شادی های اجتماعی مانند برد تیم مورد علاقه از ابزارهای دیگر نیز استفاده کنند و فراموش نکنند در اسلام نیز به این مساله یعنی توجه  به نشاط اجتماعی بسیار اهمیت داده شده است و اسلام هیچ منافاتی با شادی و نشاط اجتماعی ندارد.