خبر صبح/ اکبر ربانی: دو هفته پیش بود که مغازه داران بازار تربیت تبریز دست از کار کشیدند و تمام کرکره‌های خود در این بازار را به نشانه ی اعتراض برای حضور دستفروشان پایین آوردند. اما این پایان دوئل مابین مثلث دستفروشان، مغازه داران و شهرداری نبود و هنوز چند ساعتی از تعیین تکلیف (ممنوعیت دستفروشی) وضعیت پیاده راه تربیت توسط شهرداری نگذشته بود که این بار دستفروشان مقابل فرمانداری تبریز اعتصاب و اعتراض کردند. اعتراضی که باعث شد تا شهرداری جهت فیصله دادن به موضوع دستفروشان، اقدام به ایجاد منطقه ی ویژه ی شبانه دستفروشی در بخشی از بازار بزند. اقدامی که این بار نه به مذاق مغازه داران میدان نماز خوش آمد و نه خود دستفروشان که معتقد بودند که کسب و کارشان از رونق افتاده است. کار به جاهای باریک تر کشید و درگیری هایی که میان برخی دستفروشان و ماموران شهرداری رخ داد، تبریز را برای مدتی به صدر اخبار رسانه ها در فضای مجازی رساند.

 

سایه روشن ماجرای تربیت از زبان مغازه داران و دستفروشان

یکی از مغازه داران بازار بزرگ تربیت می‌گوید: مدت‌ها بود نامه‌هایی برای اعتراض حضور دستفروشان به سازمان‌های مربوطه داده بودیم اما متأسفانه کسی رسیدگی نمی‌کرد تا اینکه مجبور شدیم اعتراض خود را به مدیران شهری انتقال دهیم. وی بیان می‌کند: دستفروشان برای عابران مزاحمت ایجاد می‌کنند و اکثر آنها برای خود مغازه داشته و نیازمند نیستند. این در حالی است که مغازه‌های خودشان را اجاره می‌دهند و من می توانم تمام مغازه‌های آنها را  نشان شما دهم. تمامی اصنافی که در پاساژهای مختلفی مغازه دارند اجناس بی کیفیتی که نمی‌توانند در مغازه‌ها به فروش برسانند بساط خود را در اینجا پهن می‌کنند تا این اجناس را به فروش برسانند اما دارایی، مالیات و عوارض شهرداری را ما پرداخت می‌کنیم.

مغازه‌دار بازار تربیت، حضور دستفروشان را عاملی برای نازیبا بودن چهره شهر دانسته و اضافه می‌کند: حضور دستفروشان در این بازار به خصوص در روزهای شلوغ، در رفت و آمد عابران مشکل ایجاد می‌کند این طور بگویم که از جر و بحث‌هایشان گرفته تا پرتاب اجناس به همدیگر خسته شده‌ایم و به نوعی مزاحم شهروندان هستند. مدت‌ها بود نامه‌هایی برای اعتراض حضور دستفروشان به سازمان‌های مربوطه داده بودیم اما متأسفانه کسی رسیدگی نمی‌کرد تا اینکه مجبور شدیم تا اعتراض خود را به مدیران شهری انتقال دهیم.

وی ادامه می‌دهد: جمع‌آوری دستفروشان مقطعی است و بار دیگر در این بازار بساط خود را پهن خواهند کرد چون اکثر دستفروشان با مأموران شهرداری آشنایی دارند و حتماً فرصتی برای فروش به دستفروشان می‌دهند؛ شهرداری به این مشکل رسیدگی نمی‌کند و این اقدام نیز به صورت مقطعی است و دوباره بساط خود را پهن خواهند کرد.

یک متر جا برای بساط دستفروشی متری چند؟

دستفروشی هم در این خصوص می‌گوید: ۱۸ سال دارم و پنج سالی می‌شود که دستفروش هستم؛ می‌دانید نمی‌گذارند کسب روزی کنیم؛ مگر خود مغازه داران هم کسب روزی نمی‌کنند؟ اگر آنها خانواده داشته باشند ما هم خانواده داریم من فقط این شغل را دارم و اکنون پیش خانواده خودم شرمنده شده‌ام، اصلاً به نظر شما برای من که جایگاه مشخصی برای امرار و معاش ندارم و حداقل هفته‌ای یک بار وسایلم را سد معبر شهرداری جمع می‌کند و با خود می‌برد یک متری جا برای بساط چند در می آید، ما از این همه بازار یک متر برای کسب حلال می‌خواهیم، بگویند چند پولش را می‌دهیم.

ابراهیمی یکی دیگر از دستفروشانی است که سن و سالی از وی گذشته با صدای بلندی می‌گوید: من نه بازنشسته هستم و نه حقوق و درآمدی می‌گیرم؛ وقتی اجناس خودم را با قیمتی پایین‌تر از مغازه‌ها می‌فروشم به چه کسی مزاحمتی ایجاد می‌کنم.

وی ادامه می‌دهد: اعتراض اصناف بازار به دلیل مزاحمت‌هایی است که برخی از دستفروشان جوان ایجاد کرده‌اند و گر نه من که کاری نمی‌کنم؛ من شغل دیگری ندارم و در طول یک روز به سختی می‌توانم ۲۰ هزار تومان درآمد داشته باشم.

دستفروشی معضلی که نکات مثبت هم دارد

در سالیان نه چندان دور گذشته، عموما بر نکات و ابعاد منفی پدیده دستفروشی تاکید می‌شد، اما باید واقع بین بود و به ناچار در شرایط فعلی اقتصادی، نکات و ابعاد مثبتی هم برای آن متصور بود. اما یکی از نخستین مشکلات این پدیده به موضوع سد معبر و اختلال در رفت و آمد در معابر باز می‌گردد که به واقع اصلی‌ترین توجیه و منطق شهرداری‌ها در برخورد و مقابله با دستفروشان به همین امر باز می‌گردد، عارضه‌ای که در سالیان گذشته مسبب بروز حوادث و حاشیه‌هایی شده است.

یکی دیگر از چالش‌های این پدیده را باید در عرضه و فروش اجناس و محصولات بی کیفیتِ غیر استاندارد و غیربهداشتی جستجو کرد. البته نباید و نمی‌توان گفت که اجناس عرضه شده به واسطه دستفروشان تماما غیراستاندارد است و در این میان هستند اقلام و محصولات با کیفیتی که به فروش می‌رسند، اما ضریب عرضه کالا‌ها و محصولات مسئله‌دار توسط چنین افرادی به مراتب بیشتر از فروشگاه‌ها، مغازه‌ها و واحد‌های صنفی مجاز فعال در سطح شهر‌ها و روستا‌ها برآورد می‌شود.

مشکل و نارسایی دیگر فعالیت این طیف به این امر باز می‌گردد که اساسا امکان پیگیری قانونی و قاعده‌مند قانونی علیه افراد و گروه‌های عرضه کننده کالا‌ها و محصولات در قالب و چارچوب دستفروشان وجود ندارد، زیرا اکثریت قریب به اتفاق این افراد، جا و مکانی ثابت ندارند و به راحتی و به سهولت هر چه تمام‌تر از یک نقطه به نقطه‌ای دیگر از شهر نقل مکان می‌کنند و باعنایت به این واقعیت که فعالیت اکثریت قریب به اتفاق این گروه در ساز و کار‌های قانونی تعریف نشده، امکان برخورد و مقابله با تخلفات آنها از سوی مراجع قانونی و رسمی و به واسطه طرح شکایتِ شاکیان سخت و دشوار و به تعبیر صحیح‌تر ناممکن به نظر می‌رسد.

اما شرایطی که این روزها فضای دستفروشی را به یک جنگ تمام عیار کشانده است را باید در اوضاع نامناسب اقتصادی جستجو کرد. وقتی اوضاع اقتصادی خوب باشد همه از مغازه دار گرفته تا دستفروش در کنار هم لقمه نانی به دست می آورند و روزگار می گذرانند. اما وقتی اوضاع فروش مغازه دار نامناسب باشد به طوری که هر لحظه امکان بستن مغازه و بریده شدن نان یکی دو خانواده وجود داشته باشد، اعتراض مغازه دار آغاز می شود. آن هم اعتراض به دستفروشی که نالان از وضعیت نامناسب اقتصادی به سمت دستفروشی روی آورده است و به قول خودش اگر چاره داشت که نمی آمد دستفروشی کند!

پایان یک جنجال؟!

در نظر داشتن تمامی جوانب مثبت و منفی این مسئله در این اوضاع بد اقتصادی باعث شده است که پای بزرگان شهر و کشور هم به موضوع دستفروشی باز شود. به طوری که این هفته و در نماز جمعه اعتراض امام جمعه تبریز به اتفاقات چند روز گذشته میان شهرداری و دستفروشان باعث شد تا شهرداری تبریز بدون تعجیل، سعی در رفع و رجوع اصولی این معضل داشته باشد. در این خصوص شنیده می شود که از سوی شهرداری ۱۱ نقطه از شهر تبریز برای ساماندهی دستفروشان اختصاص یافته است.

ابراهیم محمدی ، مدیرعامل سازمان میادین و ساماندهی مشاغل شهرداری تبریز با بیان خبر اختصاص ۱۱ نقطه از شهر برای امر دستفروشی، از دستفروشان درخواست کرد که با مراجعه به سامانه bazar.tabriz.ir ثبت نام کرده و به طور دقیق به سوالات پاسخ بدهند.

محمدی افزود: افرادی که به هر عنوان امکان دسترسی به سامانه مذکور را ندارند، می‌توانند با مراجعه به محل سبزه میدان به صورت حضوری مدارک لازم را ارائه کرده و نام نویسی کنند.

مدیرعامل سازمان میادین و ساماندهی مشاغل شهرداری تبریز مهلت ثبت نام در طرح سامانه دستفروشان را ۵ مرداد اعلام کرد و گفت: در اجرای این طرح کلیه وانت بارها و دستفروشان نیز در قالب بازارهای هفتگی در نقاط مختلف شهر ساماندهی می‌شوند.

محمدی افزود: با توجه به اینکه قصد داریم افراد در نزدیک نقطه‌ای که هم اکنون در حال دستفروشی هستند، ساماندهی شوند پاسخ به سوالات سامانه از اهمیت بالایی برخوردار است.

مدیرعامل سازمان میادین و ساماندهی مشاغل شهرداری تبریز گفت: تمام بررسی‌های لازم در خصوص مکان‌های تعریف شده، در کمیته امکان سنجی و مکان یابی که متشکل نمایندگان دستگاه‌های مختلف و مناطق شهرداری تبریز بوده بررسی و تایید شده است.

او موفقیت این طرح را در گرو همکاری و همراهی تمام دستگاه‌ها با شهرداری دانست و گفت: نقاط تعیین شده به‌زودی اطلاع‌رسانی می‌شود.

محمدی تاکید کرد: با وجود آنکه در قانون برای شهرداری در خصوص ساماندهی دستفروشان تکلیفی تعیین نشده است اما شهرداری تبریز در راستای تحقق عدالت اجتماعی و ایجاد درآمد برای این قشر جامعه که از افراد کم برخوردار هستند، اقدام به اجرای این طرح کرده است.