خبر صبح/ گروه شهری: در تمام جهان یکی از دغدغه‌های اصلی شهرداری‌های کلان‌شهرها آموزش حقوق شهروندی و قابلیت‌های محیط شهری ذیل خدمات گسترده ی این نهاد به مردم است. این موضوع تا آنجا اهمیت دارد که عمده ی شهرداری‌های بزرگ جهان معاونت مستقلی برایش تعریف کرده‌اند.

در تمام کلان‌شهرهای جهان گرد آوردن شهروندان برای آموزش ضروریات شهروندی کار شاق و پر‌دردسری است؛ هم از‌آن‌روست که انواع پارک‌ها و بوستان‌های کاربردی، محافل مناسبتی، مسابقات شهری و غیره تدارک دیده می‌شود که ضمن آن شهرداری بتواند اولا زحماتی را که برای اداره ی شهر کشیده بعینه و دقیق برای مخاطب حقیقی خویش که شهروندانش باشند شرح دهد و ثانیاً قادر باشد که هم‌زمان برای رسیدن به استانداردهای معمول شهری و بهره‌برداری بهینه از همان دست‌آورده‌ها، آموزش‌های لازم و چه‌بسا اولیه و ابتدائی را ارائه دهد. ناگفته نماند که این ارتباط لطف سومی‌ هم دارد و آن شنیدن کلام تحسین و تشویق و سپاس و البته نقد و تنبیه و اعتراض شهروندان درباب عملکرد شهرداری است.

باری کم‌هزینه‌ترین روش برای دیدار چهره‌به‌چهره با مردم حین سفرهای درون‌شهری در فضای اتوبوس‌ها و بیشتر از آن متروست. در تمام جهان مترو، علاوه بر‌آنکه وسیله ی حمل‌ونقل عمومی‌ به‌حساب می‌آید، در عمل به‌نوعی آموزشگاه مقطعی و به‌تعبیر فرنگی‌ها «ورکشاپ شهری» نیز بدل شده است. فارغ از این رویه عرضه کارشناسان مربوطه این‌همه را به‌گونه‌ای سازمان‌دهی می‌کنند که سرگرمی‌‌گونه باشند و هر عابری، به‌ویژه وقتی با خانواده گذارش به آنجا می‌افتد، سفری فرح‌بخش را تجربه کند و چه‌بسا در نوبت‌های بعدی همین فضا به‌جای خط عبوری صرف برایش به مقصدی فرهنگی بدل می‌شود. در چنین‌زمانی است که می‌توان گفت بخش فرهنگ شهروندی شهرداری مربوطه در هدف‌گذاری خود موفق بوده و توانسته از آن فضای به‌ظاهر خشک و موقت یک کلاس دلپذیر بسازد. آنچه تا اینجا آمد بدان معنا نیست که ما در تبریز فاقد چنین رویکردی هستیم؛ خوشبختانه نظر‌به تجربه‌های موجود در مجموعه حمل‌ونقل عمومی‌ تبریز این رویه کمابیش محل‌توجه بوده است. سخن از تشدید اقدامات مثبت و تصحیح کاستی‌های وضع موجود است.

 یکی از بهترین کارکردهای فضای در اختیار مترو به‌کار‌گیری آن به‌عنوان گالری‌ مردمی‌ است. بسیاری از نمایشگاه‌های هنرهای تجسمی‌ که در بحث فرهنگ شهر‌نشینی وجه آموزشی دارند در این فضا قابل ارائه‌اند. در مناسبت‌های خاص حتی به فعالیت‌های جدی‌تر نظیر نمایش فیلم‌های کوتاه یا ارائۀ تئاتر خیابانی نیز می‌توان پرداخت، فعالیت‌هایی که باز هم مسبوق‌به‌سابقه است، اما نیازمند نوعی سازماندهی و هدفمندسازی است.

بسته‌به مبدأ و مقصد مسیرها می‌توان خدمات متنوعی برای مسافران آن حدود تعریف کرد. این هدف‌گذاری با مساعدت مراکز مرتبطی نظیر اوقاف، تربیت‌بدنی، اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و … شکل واقعاً مطلوب و نمونه‌ای به خود خواهد گرفت.

محمد حسین جعفریان