خبر صبح/پری اصغری مقدم: ناکارآمدی و فربه بودن چارچوب اداری کشور، نداشتن برنامه استراتژیک بلندمدت و عدم آشنایی مردم با رسالت سازمانهای مردم نهاد؛ الزام ورود حداکثری مردم در این وادی کار و تلاش را کمتر فراهم کرده است. در این بین نقش حمایتی دولت و نهادهای مسئول (از جمله شورای شهر و شهرداریها) برای درگیر کردن آحاد جامعه با معضلات واقعی و ملموس و سپردن امور به آنها و تقویت تشکل های مردمی بی بدیل است. از این رو، تدوین آیین نامه ها و قوانین حمایتی در رابطه با سازمان های مردم نهاد خواهد توانست ضمن رفع موانع و چالش های پیش روی این سازمانها، اجرای بهتر امور در جوامع شهری را میسر سازد و توجه به این موضوع در واقع تلاشی برای تحقق تأکیدات امام راحل (ره) و نیز مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) در رابطه با واگذاری کار مردم به مردم است. در این خصوص با تنی چند از متخصصان حوزه شهری گفتگویی کرده و به موشکافی این سازمان ها و جایگاه آنها در منطقه آذربایجان و تبریز پرداخته ایم.

ذائقه مردم باید دنبال رشد و سازندگی اجتماعی باشد

دکتر محمد علی بیدارمنش در گفتگو با خبرنگار ما در مورد سازمان های مردم نهاد اظهار داشت: سازمان های مردم نهاد و یا به عبارت علمی، NGU ها خوشبختانه در چند سال اخیر در کلانشهر های کشور از جمله در تبریز در حال افزایش هستند و این نشان می دهد، مشارکت مردمی ما در حال گسترش است. اما این مراکز باید از مسئولین ما فضای کاری بگیرند، نه فقط فضای ساختمانی. چرا که یکی از کم هزینه ترین و با وجدانترین و با تخصص ترین و بی انتظارترین مرکزها وجود همین سازمان های مردم نهاد است. باید در سیاست گذاری های شهری، به این مراکز فرصت داد تا خودشان را نشان دهند. این مراکز غیر اقتصادی و غیر تجاری هستند ولی بر حسب علاقه و تخصص وارد کار می شوند.

وی افزود: ذائقه مردم باید متفاوت تر از این باشد. ذائقه ی مردم باید دنبال تئاتر و موسیقی باشد، نه اینکه فقط پیگیر پروژه های عمرانی صرف بشود. ذائقه ی مردم باید به دنبال کارهای اجتماعی باشد و از خود بپرسد چرا دورهم جمع نمی شویم و NGU ها را فعال نمی کنیم؟ دنبال کارهای تیمی باشند، یا اینکه نسبت به ورزش و طبیعت حساس شوند. ذائقه مردم باید دنبال رشد و سازندگی اجتماعی باشد و برای این امر متحد باشند.

 استفاده از پتانسیل های مردمی در مدیریت اجتماعی

بیدارمنش تاکید کرد: امروزه اهمیت و جایگاه شورا و شهرداری ها در توسعه و تحول شهری بر هیچ کس پوشیده نیست. شهرداری ها با توجه به وظایف متعدد و گوناگونی که مطابق قانون برای سازماندهی امور مختلف شهرها و توانمندکردن آنها برعهده دارند، دارای جایگاه ویژه ای در سطح مدیریت شهری و عموم شهروندان هستند. بسیاری از شهروندان در طول شبانه روز به طور مستقیم و عینی با برخی فعالیت های شهرداری ها نظیر: حمل ونقل عمومی، زیباسازی شهری، ساماندهی پسماندها، توسعه فضای سبز، مبلمان شهری، ساخت و ساز، احداث و بهسازی پیاده روها و معابر، آتش نشانی و خدمات ایمنی و… مواجه اند. نکته مهم دیگر اینکه خدمات شهرداری ها تأثیر بسزایی در برقراری عدالت در جامعه به ویژه در مناطق محروم و کمتر توسعه یافته دارد. حرکت مناسب و تأثیرگذار در این عرصه از سوی شهرداری ها نیازمند استفاده از نظرات عموم مردم و استفاده از پتانسیل های آنها و روزآمد کردن برنامه ریزی ها برای اتخاذ راهکارهای مناسب و عملیاتی برای مواجهه با موضوعات اصلی است.

وجود نهادهای مردمی به معنی حضور مردم در اداره امور است

مهندس سمیه معتمدی هم در رابطه با سمن ها اظهار داشت: وجود نهادهای مردمی به معنی حضور مردم در اداره امور است. حضور سمن ها در بحث توسعه بسیار کمک کننده است. در دنیا نیز اینطور است در بحث کودکان کار، حمایت از محرومین، مسائل حوزه فرهنگی و اجتماعی، مراکز کارآفرینی و ایجاد اشتغال، پیشگیری از آسیب های اجتماعی، و دیگر زمینه ها، تشکل های مختلف باید حضور داشته باشند.

نقش و جایگاه سازمان های مردم نهاد در مدیریت شهری

حضور مردم در عرصه های عمومی و مشارکت اجتماعی آحاد جامعه در تصمیم گیری ها و اجرای برنامه ها ضرورتی غیرقابل انکار است، به گونه ای که در کشورهای پیشرفته به استثنای مسائل مربوط به جنگ و دیپلماسی بین‌المللی، همه امور از جمله اقدامات مرتبط با محیط زیست، بهداشت و درمان، آموزش، مدیریت شهری و… بر عهده مردم به ویژه در قالب تشکل های غیردولتی و سازمان های مردم نهاد است. بعلاوه وجود دستورات و موارد قانونی باعث می شود سازمان های مردم نهاد دارای پشتوانه های قانونی (واجد شخصیت حقوقی و رسمیت اداری)، صلاحیت تخصصی، اهلیت حقوقی (اهلیت طرح دعوی واهلیت انعقاد معاهده و تفاهم نامه) و نیز شفافیت در حقوق و تکالیف باشند.

از طرفی نیز این سازمان ها می توانند با ایجاد احساس با هم بودن، نقش آفرین بودن، مسئولیت در مقابل دیگران و ایجاد حس داشتن سرنوشت مشترک، تکالیف و حقوق شهروندی را موجب می‌شوند. در این میان نباید نقش آنان را در حساس سازی جامعه نسبت به برخی موضوعات مهم شهری و حل آنها نظیر آلودگی هوا، محیط زیست، ترافیک، آسیب های اجتماعی، سلامت عمومی و… فراموش کرد. در نهایت اینکه نقش‌آفرینی سمن‌ها در مسائل اجتماعی و فرهنگی جامعه، از جمله مداخله در رفع آسیب‌های اجتماعی مانند طلاق، اعتیاد، بالارفتن سن ازدواج‌، مسلک‌های انحرافی و مفاسد اقتصادی و… بسیار مؤثر است.