خبر صبح/ پری اصغری مقدم: مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان آذربایجان شرقی از برگزاری هفدهمین دوره نمایشگاه بین المللی کتاب در تبریز خبر داد و گفت: نمایشگاه کتاب تبریز بزرگترین رویداد فرهنگی شمال غرب کشور است. 

محمد محمدپور،‌نمایشگاه کتاب را نقطه‌ِ عطفی در ارتباط با جریان نشر عنوان کرد و گفت: در طول برگزاری این نمایشگاه فضای رقابتی مثبت و سازنده‌ای در حوزه‌ی نشر ایجاد می‌شود و شاید به جرات بتوان گفت اگر این نمایشگاه نباشد حوزه‌ی نشر در عرصه‌ِ کیفی شاهد تحرک چندانی نخواهد بود.

وی همچنین به جریان اقتصادی ایجاد شده در حوزه‌ی فرهنگ و دیگر حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی در استان همزمان با برگزاری نمایشگاه کتاب تبریز اشاره کرد و گفت: بخش‌های مختلفی چون صنعت هتلداری، حمل و نقل،‌ پست، و ده ها حوزه‌ی دیگر از برگزاری نمایشگاه کتاب و رونق اقتصادی ایجاد شده منتفع می‌شوند.

حمدپور تصریح کرد: این نمایشگاه با هدف دسترسی سهل و کم‌هزینه مردم به تازه‌های نشر و رقابت سالم ناشران استانی، کشوری و بین‌المللی برگزار می‌شود و امسال سعی ما بر این خواهد بود که هم ناشران آخرین آثار تولید شده خود را به نمایشگاه بیاورند و هم ناشران خارجی به روزترین آثار خود را ارائه کنند.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان آذربایجان شرقی تصریح کرد: در شانزدهمین دوره از برگزاری نمایشگاه کتاب تبریز ١٨ میلیارد ریال بن کتاب با ٢۰ درصد تخفیف ارائه شد که رقم قابل توجهی محسوب می‌شود و امسال نیز سعی خواهیم کرد این رقم را افزایش دهیم.

اما آیا نمایشگاه کتاب به نفع نشر است؟

سال‌هاست که بسیاری از ناشران و اهالی کتاب درباره محاسن و مضّرات نمایشگاه کتاب بحث می‌کنند. برخی کارشناسان حوزه نشر و کتاب بعد از سال ها که نمایشگاه های مختلفی در سطح کشور برگزار شده است، اعتقاد دارند که نمی توان به صورت قاطع درباره مزایا و یا معایب این نمایشگاه ها صحبت کرد. این که آیا واقعا نمایشگاه کتاب که هر سال با کلی هزینه اجرایی برگزار می‌شود در خدمت صنعت نشر است یا به آن ضربه می‌زند؟ در این مطلب کوتاه و در آستانه برگزاری نمایشگاه کتاب تبریز نگاهی خواهیم انداخت به برخی از این مزایا و معایب. 

 

مزایای نمایشگاه کتاب

اصلی‌ترین مزیت نمایشگاه را برای ناشران می توان فروش نقدی آن دانست. با توجه به این‌که پرداخت معمول در بازار کتاب بین ۶ تا ۹ ماه بعد از فروش است این فروش نقدی خیلی به کار ناشران می‌آید. از دیگر مزیت‌های بزرگ نمایشگاه برای خریداران تخفیف‌هایی است که از یک سو ناشران می‌دهند و از سوی دیگر فرهنگ و ارشاد با ارائه بن تخفیف به خریداران ارائه می کند. اما این تخفیف‌ها در سال های گذشته به شدت افت داشته است. خریداران حرفه ای کتاب به یاد دارند که در همین نمایشگاه کتاب تبریز تا ۴۰ درصد هم از سوی  انتشارات تخفیف داده می شد اما این روزها این تخفیفات به کمتر از ۲۰ درصد رسیده است. از سوی دیگر بن هایی که از طرف فرهنگ و ارشاد به مراجعه کنندگان اعطا می شود با توجه به قیمت بالای کتاب ها، کمتر از ۱۰ درصد نیاز آنها را برآورده می کند.

یکی دیگر از جذابیت‌های نمایشگاه کتاب پیدا کردن کتاب‌های نایاب و کمیاب و کتاب‌هایی بود که ته انبار ناشران مانده بود و در کتابفروشی‌ها پیدا نمی‌شد، اما در سال‌های اخیر با گسترش فروش اینترنتی و فعال شدن وبسایت‌های ناشران عملا این جذابیت هم به شدت گذشته نیست و بسیاری از این کتاب‌های کمیاب را می‌شود از وبسایت خود ناشر تهیه کرد. همچنین با توجه به کمرنگ شدن حضور ناشران بزرگ در نمایشگاه های استانی، عملاً رونق از این نمایشگاه ها رخت بر بسته است. 

حسن دیگری که برای نمایشگاه مطرح می‌شود این است که تبلیغات گسترده حول و حوش آن باعث می‌شود بحث کتاب چند روز در جامعه داغ شود و مردم به کتاب توجه کنند. این اثر را نمی‌شود منکر شد و باید اذعان کرد که سابقه چندین دوره این نمایشگاه باعث شده بسیاری از مردم که مشتری دائمی بازار کتاب نیستند فقط در این چند روز سراغ کتاب بیایند. ولی باید دید آیا این اثر به هزینه‌ای که برای این نمایشگاه می‌شود و ضررهایی که دارد می‌ارزد یا نه. و این‌که آیا نمی‌شود با طرح‌های دیگری که مضرات کمتری داشته باشند تا حدی همین فضا را ایجاد کرد؟

 

معایب برگزاری نمایشگاه های کتاب

و اما بزرگ‌ترین اشکال نمایشگاه، ضربه‌ای است که به کتابفروشی‌ها و مراکز پخش می‌زند. کتابفروشی‌ها در زمان نمایشگاه کاملا از رونق می‌افتند و با توجه به این‌که مخاطبان در نمایشگاه خریدهای عمده کرده‌اند، این رکود تا مدتی بعد از نمایشگاه هم ادامه پیدا می‌کند. این را باید در نظر داشت که ناشران خصوصی فعال حدود ۸۰ درصد کتاب‌هایشان را در طول سال در کتابفروشی‌ها و به واسطه مراکز پخش کتاب می‌فروشند و ضعیف و بی‌انگیزه شدن این بخش‌ها روی درآمد خود ناشرها هم تاثیر منفی می‌گذارد.

با همه این تفاسیری که آمد، گفتنی است که هفدهمین نمایشگاه کتاب تبریز از ۲۹ مهر تا ۴ آبان‌ ماه سال جاری در محل نمایشگاه بین‌المللی تبریز برگزار خواهد شد.