خبر صبح/ گروه جامعه: گاهی مرور زندگی عایدی جز تکرار برای آدم ها ندارد ولی خدا نکند که جایی از این تکرار ها لنگ بزند. دوران کودکی و مدرسه را که پشت سر می گذاری باید با شرایط خاص و استثنایی نوجوانی سرو کله بزنی، جوانی را توام می کنی با تلاش و دغدغه ی رقم خوردن آینده و انتخاب شریک زندگی… مرحله خواستگاری را با هزار و یک مصیبت و دلهره پشت سر می گذاری، پیوندی سرشار از عشق را می بندی و خودت را برای نبرد با ناملایمات زندگی آماده می کنی. دوران عقد (نامزدی) را اغلب به خوشی و شناخت سپری می کنی. هر از گاهی تردیدهایی خاص به سراغت می آیند که با امید به آینده ای بهتر از آن گذر می کنی و زیر سقف مشترک زندگی بساط پهن می کنی. اولش خوشی است و تفریح و گردش و مهمانی رفتن؛ برای چند مدت احساس می کنی به ساحل امن آرامش دست یافته ای…. اما خیلی زود لذت روزهای اول دیگر کم‌رنگ‌تر می‌شود. یکسالی که از زندگی مشترک می گذرد کم کم فشار بی‌پولی‌ها، قهر و آشتی‌ها، دعوا کردن‌ها را احساس می کنی. دیگر انگیزه سابق گذشت و صبوری را نداری. گویی منتظر یک انگیزه ای… به مرحله ای می رسی که از خود سوال می کنی زندگی مشترک که می گفتند همین بود؟! کار کار کار…کم کم انگیزه های اوایل زندگی کمرنگ تر می شوند. احساس کمبودها به سراغت می آیند. بالاخره اینکه هرچقدر هم که اهل بریز و بپاش باشی باز هم نمی‌توانی کمبود یک بچه را انکار کنی. بعد از مدت کوتاهی زوجین به این نتیجه می‌رسند که دیگر نمی‌‌توان دو نفره زیست. و این می شود سرآغاز یک مسیر پر فراز و نشیب دیگر زندگی… بله خدا نکند این مسیر عادی و تکراری زندگی آدم ها یک جایی کم داشته باشد… یک جایی مثل نعمت داشتن فرزند… چیزی به اسم نازایی…

مشکلات پیش روی درمان نازایی…

نازایی و ناباروری از جمله مشکلاتی است که این روزها گریبان بسیاری از زوج‌های جوان را در سراسر جهان گرفته است. ناباروری‌هایی که ناشی از ابتلا به بیماری، زندگی در شرایط پراسترس و تنش، مصرف غذاها و داروهای شیمیایی و ناسالم و فعالیت در محیط‌های صنعتی و آلوده است. شاید بی پولی و هزینه‌های گزاف درمان ناباروری، همواره یکی از دغدغه‌های زوج‌های نابارور بوده و هست. بسیاری از زوجین به علت زمانبر و هزینه بر بودن طول درمان در میانه راه ناامید شده و درمان خود را نیمه کاره رها می کنند. دور از تصور نیست زوجی که به سختی مبلغی را پس انداز کرده اند در این راه خرج می کنند و منتظر پس اندازهای آینده شان  باشند. هرچند که خوشبختانه طی سه سال گذشته وزارت بهداشت تلاش کرد تا با راه‌اندازی مراکز درمان دولتی بتواند این دغدغه را کمرنگ‌تر کند و بر همین اساس چندین مرکز درمان دولتی درمان ناباروری با پوشش ۸۵ درصدی هزینه‌ها، در کشور فعال شدند. که در شهر تبریز هم مراکزی چون جهاد کشاورزی و بیمارستان الزهرا از جمله از این مراکز هستند.

 اما نپذیرفتن شیوه‌ها و شرایط درمان ناباروری و نازایی مانند استفاده از تخمک یا لقاح اهدایی از دیگر مواردی است که سبب می شود زوجین امکان درمان ناباروری را برای همیشه از دست می‌دهند.

علل ناباروری و نازایی

برخلاف باورهای غلط قدیمی همیشه هم مشکل فرزنددار شدن از طرف خانم ها نیست. دلایل مختلفی احتمال ناباروری را در مردان و زنان به وجود می‌آورد. بروز هر یک از این احتمال‌ها می‌تواند بارداری را در زوج دچار اختلال کند. در این شرایط نیز متخصصان پس از ١٢ بار تکرار تلاش برای بچه‌دار شدن، در صورت به دست نیامدن نتیجه به زوج اعلام می‌کنند که احتمال ناباروری آن‌ها وجود ندارد. اما عمده دلایل نازایی در زنان عبارتند از:

۱ ـ اختلالات تخمک‌گذاری که به طور عمومی از آن به عنوان تنبلی تخمدان یاد می‌شود که جزو علل شایع نازایی بوده، ژنتیک در بروز آن نقش دارد و از بیماری‌هایی است که درمان‌های متنوعی برای آن یافت شده و معمولا خوش عاقبت‌تر از سایر علل نازایی است.

۲ ـ اختلالات در لوله‌های رحمی که حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از علل نازایی در زنان است. انسداد لوله‌های رحمی می‌تواند به دلیل عفونت‌های مکرر لگنی، مشکلات مادرزادی، چسبندگی ناشی از بیماری اندومتریوز یا چسبندگی ناشی از عمل جراحی باشد. راه تشخیص این بیماری هیستروسالپنگوگرافی یا عکسبرداری از رحم با مواد حاجب رادیولوژی است که هر چند روش دردناکی است اماروش تشخیصی دقیق و مطمئنی است.
۳ـ اختلال در ذخیره تخمدانی که در واقع به دلیل مشکلات ژنتیک، اشعه و برخی دارو‌ها، تخمدان‌ها به طور زودرس از کار افتاده و دیگر تخمک‌گذاری نمی‌کنند. این بیماری در واقع نوعی یائسگی زودرس است.
۴ـ اختلال در شکل رحم که علت چندان شایعی نیست و بیشتر مواقع منجر به سقط‌های مکرر (نه‌ناباروری) می‌شود. این بیماری نیز با هیستروسالپنگوگرافی قابل تشخیص است. باید دانست که فیبروم‌ها (می‌وم‌ها) ی رحمی برخلاف تصور عمومی منجر به نازایی نمی‌شوند.

۵ ـ اختلالات سرویکس (دهانه رحم) که حدود ۵ درصد از علل نازایی در زنان را تشکیل می‌دهد و می‌تواند ژنتیک باشد.

۶ ـ در ‌‌نهایت بیماری‌های ایمونولوژیک یا سیستمیک مثل نارسایی کلیه و کم کاری تیروئید که ضمن از کار انداختن سیستم‌های دیگر بدن موجب اختلال در عملکرد سیستم تناسلی و نازایی می‌شود.

 

در چه شرایطی باید فورا برای درمان اقدام کرد؟

شرایطی برای مردان و زنان وجود دارد که در صورت بروز آن‌ها نیاز به ١٢‌بار تلاش برای بچه‌دار شدن به مدت یک سال نیست و زوج باید هر چه زودتر برای درمان اقدام کند: در‌صورتی‌که بیضه مرد دچار عفونت ناشی از جراحی شده یا ضربه خورده باشد. اگر رویش موها در بدن مرد به صورت نرمال و طبیعی نباشد. مردانی که دچار کوتاهی یا بلندی قد مفرط هستند.

افرادی که سابقه ناباروری در خانواده آن‌ها وجود دارد نیز باید مانند گروه‌های قبلی باید زودتر برای درمان اقدام کنند. زنانی که سابقه جراحی در ناحیه شکم داشتند یا سابقه چسبندگی در ناحیه شکم داشتند نیز در این گروهند. در‌صورتی‌که سن زنی از مرز ٣۵ گذشته باشد یا سن زوج به طور کلی بالا باشد نیز باید سریع‌تر برای درمان اقدام کند.

به چه مراکزی برای درمان ناباروری مراجعه کنیم؟

به عقیده پزشکان این حوزه معضل نازایی در ایران قابل درمان است. وجود بیش از ۴۰ مرکز درمان ناباروری در ایران و انجام تحقیقات و پژوهش های گسترده در زمینه نازایی و ناباروری، ایران را به قطب درمان های نوین ناباروری در خاورمیانه مبدل ساخته است که این می تواند سرآغازی خوب برای ارائه دستاوردهای جدید محققان کشورمان در حوزه درمان ناباروری باشد. 

زوج‌ها برای درمان ناباروری باید به مراکز سرشناس و معتبر در زمینه درمان ناباروری مراجعه کنند. مراکزی که در آن‌ها متخصص ناباروری مردان، متخصص ناباروری زنان و جنین‌شناس وجود داشته باشند و مشکلات و احتمال‌هایی که باعث ناباروری در مردان و زنان می‌شوند به طور کامل بررسی شود. بهترین مراکز، مراکزی هستند که تمامی این بخش‌ها در آن‌ها وجود داشته باشد و به صورت تیمی برای درمان ناباروری اقدام کنند. در این شرایط بیمار مجبور نیست برای انجام آزمایش‌های مختلف و تکمیل پرونده‌اش به مراکز درمانی مختلف مراجعه کند. مراکزی که در وهله اول تشخیص درستی از ناباروری و دلایل ناباروری مراجعان خود داشته باشند و با بهترین انتخاب برای درمان آن‌ها اقدام کنند. بنابراین با مشاوره با پزشک و انجمن ناباروری می‌توان با مراکز معتبر و صاحبنام در زمینه درمان آشنا شد و برای درمان به آن‌ها مراجعه کرد.

 

تشریح اهدای جنین و اهدای تخمک

بسیاری از زوج‌ها به دلیل ابتلا به مشکلاتی از قبیل نداشتن تخمک یا اسپرم سالم، یا عدم امکان باروری جنین یا مشکلات دیگر برای تشکیل جنین بیولوژیکی مجبور به استفاده از گامت اهدایی یا جنین اهدایی می‌شوند. در این شرایط جنین در رحم زن گیرنده شکل گرفته و بزرگ می‌شود و به این ترتیب هم زن و هم جنین تعلق خاطر بیشتری به عنوان مادر و فرزند به یکدیگر احساس می‌کنند. اهدا جنین یا تخمک در هر صورت با توجه به قوانین و راهنمایی‌های اخلاقی انجام می‌گیرد و مشاورانی پیش از انجام کار درباره مسائل پزشکی و اجتماعی این موضوع با خانواده‌ها صحبت می‌کنند و در نهایت پس از بررسی‌های نهایی و آگاه‌سازی‌های لازم اهدا جنین برای زوج صورت می‌گیرد.

در شرایطی که برخی زوج‌ها به دلیل پاسخ‌ندادن تخمدان‌ها و بروز اختلال در تولید تخمک‌ها در زن، از داشتن فرزند محروم می‌شوند، با کمک این شیوه میتوان فرصتی را برای آن‌ها فراهم کرد تا تجربه بچه‌دار شدن را در زندگی داشته باشند. بنابراین در برخی مراکز درمان ناباروری و نازایی اهدا تخمک که شامل تهیه و جمعآوری تخمک از زن اهدا‌کننده و باروری آن تخمک در آزمایشگاه با اسپرم مرد و انتقال جنین‌ها به رحم زن نابارور است، صورت می گیرد.

نگاه شرعی….

یکی از راه‌های تلقیح مصنوعی در زوجینی که مرد فاقد اسپرم و توانایی بارور کردن همسرش بوده، استفاده از نطفه مردی غریبه و بیگانه است. بدین صورت که تخمک زن را با اسپرم مرد بیگانه در آزمایشگاه ترکیب کرده و سلول بارور شده به رحم زن تزریق می‌کنند. مراجع تقلید در این باره آرا‌ و دیدگاه‌های متفاوتی دارند، برخی این عمل را جایز نمی‌دانند و گروهی نیز تنها راه‌حل را آن می‌دانند که مرد موقتا همسر خود را طلاق دهد و آن زن پس از عده به عقد موقت مرد مورد نظر در آید. به هر جهت، مشخص است کودکی که با اسپرم مرد بیگانه به دنیا بیاید ملحق به شوهر آن زن نمی‌شود و پدر او، صاحب نطفه و مادرش زنی است که صاحب رحم و تخمک است.