خبر صبح/ آناهیتا رحیمی: مسکن یکی از نیازهای اساسی بشر در هر جامعه‌ای به شمار می‌رود محیطی که در آن حریم خصوصی، معنا و مفهوم پیدا می‌کند و انسان، بسیاری از عمر خود را در آن می‌گذراند. به طور تقریبی بیش از نیمی از عمر انسان در مسکن و سکونت گاه طی می‌شود و قائدتا چنین محیطی نقش بسزایی در نوع و سبک زندگی ایفا می‌کند.

پس از دوران مشروطه، شهرهای ایران بر اساس الگوهای غربی شکل گرفته و الگوهای غربی را برای توسعه‌ی شهری انتخاب می‌کردند و توجهی به نیازهای فرهنگی و بومی ایرانی اسلامی مردم نداشتند. این معضل تا به امروز هم هنوز پا بر جاست. حال وقت آن رسیده است تا شیوه‌های مدیریتی اسلامی در شهرهای کشور از جمله تبریز توسط مدیران شهری پیاده شود.

با مرور تغییر سبک معماری امروز می‌فهمیم که این تغییرات، تأثیر عمیقی بر فرهنگ خانواده‌های ایرانی گذاشته است. در گذشته‌‌ها که چندان دور هم نیست خانه، محل گفت و‌گو، دورهم نشینی، برگزاری مراسم‌های عمومی، هیئت‌های عزاداری ماه محرم و… بود اما حال به محلی تبدیل شده که اعضای خانواده بعد از گذراندن یک روز کاری فقط به استراحت در آن می‌پردازند و دیگر حال و هوای گذشته‌ها در آن نیست.

در بناهای امروزی دیگر خبری از حیاط بزرگ برای تفریح و بازی کودکان و حتی ساعتی برای دورهم بودن در هوای آزاد نیست. عطر خوش خاک و آجر، نقش و نگار ساده و دل‌نشین خانه‌های قدیمی ، طرح نام خدا بر سردر خانه‌ها، یادگار دوستی‌ها و رفاقت‌های دورانی است که متأسفانه در زمان حال ذره‌ای از آن باقی نمانده است.

یادمان نمی‌رود هنوز حسرت خنکای زیرزمین‌ خانه‌های قدیمی، لطافت و دوستی های حیاط های مرکزی آنها و بوی آجر و خاک، جدا از رویکرد هویتی و فرهنگی به روش‌های مختلف ساخت و ساز، نگاه کارشناسانه در بخش‌ سبک ساخت و اقلیم به معماری امروز و شکل‌گیری شمایل خاص در پیکر و نمای ساختمان‌ها می‌تواند اهمیت این مطلب را که باید فکر جدی برای حال و هوای شهرها کرد، بهتر نشان دهد‌. می‌توان ریشه‌ی رویکرد امروز معماری کشور را در اصول و آموزش‌های آکادمیک معماری و یا نحوه‌ی استفاده از متخصصان این بخش در کشور جستجو کرد.

آپارتمان نشینی و محبوس شدن کودکان در فضای خانه

امروزه هر کودک برای خود حریمی دارد که گاهی حتی کسی اجازه‌ی ورود به این حریم را ندارد کودکان امروز پرخاشگری و مشغول شدن با اسباب‌بازی‌ها و تبلت‌های بی روح را با خود به همراه دارند‌. اگر از دنیای کودکان دیروز تا دنیای متنوع امروز گذر کنیم بازی‌های کودکان نیز همچون سایر جنبه‌های زندگی، دچار تغییرات و تحولات اساسی گشته است. زمانی  که پیشرفت تکنولوژی بر زندگی آدمی سایه می‌افکند بالطبع همه چیز ناخودآگاه رنگ می‌بازد. بازی‌ کودکان ایام گذشته همچون خاله بازی، قایم موشک، تیله بازی، لی لی، دیگر قدیمی شده امروزه کودکان بیشتر با بازی‌های رایانه‌ای، تب لت و آخرین مدل‌های اسباب بازی خو گرفته‌اند.

«گروس»، شاید نخستین نظریه پرداز درباره‌ی بازی باشد که در سال ۱۸۹۸، مشاهداتش را از بازی‌های انسان و متأثر از نظریه تکاملی داروین منتشر ساخت. او معتقد بود بازی‌ انسان از بازی حیوانات دیگر پیچیده‌تر است. او بازی را دارای ارزش انطباقی می‌داند و می‌گوید بازی به کودکان فرصت می‌دهد که فعالیت‌های بزرگسالان را تمرین کنند و هدف خاصی از آن ندارند.

«پیاژه» به این نکته اشاره می‌کند: بازی اساساً یکی ساختن واقعیت با خود است اگر بتوانیم بازی کودک را درک کنیم مسلما قادر خواهیم بود که افکار و عواطف آنها را بشناسیم. بازی وسیله‌ی خوبی برای درمانگر است برای درک بیشتر دنیای کودک.

بازی، جزئی تفکیک ناپذیر از زندگی کودکان است کودکان بیش از هر امر دیگر، بیشتر وقت خود را به بازی کردن اختصاص می‌دهند درست است که بازی به عنوان بخشی از زندگی کودکان شناخته شده اما اغلب خانواده‌ها کمتر به نقش آن پی برده‌اند. دیگر خبری از شور و شعف بازی‌های کودکانه‌ی ایام قدیم نیست در این دوران خیلی چیزها به سادگی رنگ عوض کرده است که برگرداندن آنها کار چندان ساده‌ای نمی‌باشد.

در گذشته سبک ساخت و احداث منازل به گونه‌ای بود که تمامی اعضای خانواده حتی همسایه‌ها از احوالات یک‌دیگر مطلع بودند اما امروزه انفکاک اتاق‌ها، گسسته شدن روابط  در خانواده به صورت بارزی خود را نشان دهد.  حال روال این شده که خانه‌هایی که قدمت چند ساله دارند را می‌کوبند و به جایش ساختمان‌هایی بلند بنا می‌کنند و با گذاشتن نامی بر ساختمان آن را نگین کوچه پس کوچه‌های شهر می‌سازند.

تبریز و بسیاری از کلانشهرها با این معضل دست و پنجه نرم می‌کنند شهری که در آن زندگی می‌کنیم یک موجود زنده است بزرگ می‌شود و باید آن را با اصول و قوانین خاص وسعت بخشیم و هر شهری جمعیت ورودی دارد و این جمعیت جدید با وجود تنوع قومی و مذهبی کنار هم زندگی می‌کنند. حال ترکیب جمعیت شهری متفاوت، باعث شده تا نظم بسیاری از بخش‌های شهری بر هم بخورد.

نکته‌ی مهم در الگوی کالبد شهری، کاربری و بهره‌وری است . کاربری زمین نکته‌ی قابل توجهی است که متأسفانه توجه چندانی به آن نمی‌شود اینکه چه وسعتی را به چه موضوعی اختصاص دهیم بسیار مهم است و در اولویت قرار دارد فضای شهری ما بر مبنای اقتصاد، طراحی شده که این مسئله ناخوشایندی است و ما کاملاً آگاهانه اجازه داده‌ایم تا کشورهای خارجی بیایند و طراحی شهری ما را برعهده بگیرند.

فضاهای فرهنگی اجتماعی باید مد نظر طراحی شهری قرار گرفته و دیگر فضاهای شهری باید در خدمت فضاهای فرهنگی اجتماعی قرار گیرند. محتوای شهری از آنچه کالبد شهری برای به جریان افتادن آن شکل می‌گیرد می‌باشد روابط خانوادگی ، تجاری، سیاسی و مهم‌تر از آن ارزش‌هایی که در نظام روابط انسانی در خدمت آن همانند صداقت، عدالت، آزادی، امنیت و از این قبیل آدم‌ها در ارتباط با هم به دنبال این مسایل و شهر برای ایجاد آن ارتباطی است که این خاصیت از آن استخراج می‌شود.

ساختار شهر اسلامی باید نشان از ذکر و بندگی خدا داشته باشد اصولاً باید بر مبنای هستی شناسی، انسان شناسی و جامعه شناسی باشد که هدف آن تحقق سبک زندگی اسلامی است. باید ساختار شهر اسلامی به گونه‌ای باشد که محیط زیستی برای ذکر و بندگی خدا باشد نه خو گرفته با رنگ و بوی غربی‌ها.

اگر چه امکان الگوبرداری صددرصدی از شیوه‌های سنتی معماری در گذشته وجود ندارد اما می‌توان با نیازسنجی و مقتضیات روز، سبک معماری را به شیوه‌ای عملیاتی ساخت که نواقص و نقاط مختلف مورد اشاره در شیوه‌های نوین معماری به حداقل کاهش یابد. لازمه‌ی تحقق این امر، بررسی‌ها و مطالعات کارشناسانه، فرهنگ سازی و آموزش است که با تلاش و برنامه‌ریزی مدرن و اصولی و بهره گیری از کارشناسان ذی ربط در این عرصه حساس، محقق خواهد شد و قاعدتاً در چنین شرایطی سبک زندگی اسلامی نیز در مسیر و چارچوب منطبق با ارزش‌های انسانی و قالب‌های اسلامی معنا می‌گیرد. می‌توان با سیاست‌هایی بسترهایی را فراهم کرد که در آن محله محوری رونق بگیرد در این شرایط می‌توانید ببینید تا چه مقدار از معضلات اجتماعی و فرهنگی پیشگیری می‌شود و اگر مسئله‌ای پیش بیاید به چه سادگی حل خواهد شد .

تأثیر عمیق  بازی بر رشد اجتماعی و ذهنی کودکان

نسرین زمانی، روانشناس بالینی در گفت و کو با خبرنگار ما، ضمن اشاره بر اینکه  بازی می‌تواند تاثیر عمیقی بر رشد اجتماعی و ذهنی کودکان داشته باشد خاطر نشان ساخت: بازی‌ها می‌تواند  تاثیر عمیقی بر رشد اجتماعی ، ذهنی و تعاملات کودکان با اطرافیان‌ داشته  و از طریق بازی، قواعد زندگی و رقابت با دیگران را آموخته  و تمرین می‌کند همچنین  بازی‌های دوران کودکی ، کمک  به جلوگیری از چاقی کرده  واعتماد به نفس کودک را حفظ می‌کند.

ارزش بازی‌های کودکانه را دست کم نگیرید

وی ادامه داد: از جمله یادگیری‌هایی که کودکان حین بازی فرا می‌گیرند می‌توان به  یادگیری‌های شناختی،  اجتماعی و  فردی رشد دایره لغات، یادگیری  ذهنی، ابتکاری  و خلاقیت اشاره کرد. کودکان از طریق بازی مهارت های شناختی خود را گسترش می دهند مانند حل مساله یا مهارت های ریاضی، وقتی وانمود می کنند که صاحب یک فروشگاه مواد غذایی هستند.  از طریق بازی، توانایی های فیزیکی خود را تقویت می کنند مانند حفظ تعادل بدن و یاد گرفتن  واژگان جدید . مهارت های اجتماعی را در خود تقویت می کنند مثل وقتی که بازی دزد و پلیس را انجام می دهند.

بازی یک عادت سالم و کاهش دهنده‌ی استرس

 این روانشناس بالینی با تأکید بر اینکه بازی به کودکان کمک می کند تا بدنی قوی و سالم داشته باشند و بهتر رشد کنند و علاوه بر این کودکانی که بیشتر بازی می کنند کمتر دچار چاقی و اضافه وزن می شوند افزود :  بازی به کودکان کمک می کند تا رشد عاطفی بهتری داشته باشند. بازی برای کودک ، کاری لذت بخش بوده یک خروجی ایده آل برای اضطراب و استرس او فراهم می کند. به عنوان پدر و مادر، شما بزرگترین حامی کودکان در یادگیری هستید. بنابراین شما باید مطمئن شوید که کودک بیشتر ساعات روز را به بازی می پردازد تا مهارت های شناختی، زبانی، فیزیکی، اجتماعی و عاطفی اش رشد پیدا کند.

بازی و یادگیری دست در دست هم هستند

 وی تصریح کرد: بازی و یادگیری، فعالیت هایی جداگانه نیستند، بلکه در هم تنیده اند. درواقع بازی،  آزمایشگاه کودک است که با آن دنیا را محک می زند خاطرات خود را از زمان هایی که توی حیاط یا پارک و طبیعت و… بازی می کردید به یاد می آورید؟ چطور اطراف خانه را کشف می کردید، با هم سن و سالان تان خاک بازی می کردید و…، خب حالا زمانش رسیده که این خاطرات را برای کودک تان هم بسازید. همیشه سعی نکنید که برای بازی کودک، قانون خاصی بتراشید یا نظم و ساختار خاصی به آن بدهید. فقط کافی است زمان مناسب را برایش فراهم کرده و بگذارید خودش بازی را شروع کند. مطمئن باشید غریزه اش او را به درستی در مسیر بازی پیش می برد.

کمک به شکل‌گیری شخصیت کودک

زمانی، در پاسخ به این سوال که اوج تقلید کودکان در چه سنینی  می‌باشد پاسخ داد : درهفت یا هشت ماهگی تقلید صدای مادر توسط کودک کاملا ملموس است. از بچه گانه صحبت کردن با او پرهیز کنید. کلمات را به صورت واضح و درست بکار برید. با نگاه مستقیم با او صحبت کنید، بازی با کلمات ساده و تکرار آن را با او انجام دهید. مثل مامان، سلام…

پسرها در سنین بالاتر تمایل دارند با جعبه ابزار پدر بازی کنند و رفتار او را تقلید کنند؛ و دخترها مشغول آشپزی برای مهمان‌هایشان می‌شوند و به دنبال رسیدن به شناخت درست، از شباهت های جنسیتی خود با پدر و مادرشان هستند. کودک سعی می کند این ویژگی‌های شخصیتی را درونی کند تا برای پذیرفتن نقش خود در زندگی واقعی آماده شود. این تقلید نه تنها نگران کننده نیست بلکه کمک بزرگی به شکل‌گیری شخصیت کودک می‌کند و جزو روند رشدی او محسوب می شود.

آموزش دادن مسائل اخلاقی و اجتماعی توسط والدین در قالب بازی

وی با تأکید بر نقش والدین ،اذعان داشت  : والدین با شرکت در بازی کودکان، آنها را بهتر می شناسند و از فرزندان خود یاد می‌گیرند و یادگیری آنها را تسهیل می کنند. بازی، خستگی ملال کارهای جدی زندگی را از آنها دور می کند و با مشارکت خود علاوه بر اینکه به شادابی و نشاط بازی می‌افزایند، مسائل اخلاقی و اجتماعی را در قالب بازی می توانند آموزش دهند. بازی والدین با کودک نباید او را با همسالان و روابط با دوستانش محروم سازد. میزان شناختی که والدین از رشد کودک دارند می تواند در پذیرش تخیل کودک و تعدیل انتظاراتش و در نتیجه لذت بخش تر شدن بازی کمک کند.

بر عهده گرفتن نقش دیگران

این روانشناس بالینی تصریح کرد  : از بُعد رشد اجتماعی، تعامل در بازی با دیگر کودکان، کودک را قادر می سازد تا تصورش را از خود و دیگران به صورت عام رشد دهد. در بازی های گروهی که دارای مقررات و قواعد است، بازیکن باید نقش دیگر بازیکنان را بداند و هم چنین باید توانایی «برعهده گرفتن نقش دیگران» را در خود رشد و توسعه دهد، تا از طریق پیش بینی آن چه در آینده اتفاق خواهد افتاد، بتواند رفتار خود را با آن سازگار کند. کودک، شروع به ارزیابی توانایی های خود در مقابل دیگران می کند و هویت یا تصور از خود را بهبود می بخشد. از طریق بازی کردن نقش های مختلف بزرگسالان ، مقررات اجتماعی و معیارهایی که رفتار بازیگر را تنظیم می کند، می آموزد.

همانند سازی با بزرگسالان و رشد تقویت سیستم عصبی

 زمانی با اشاره بر اینکه  کودک در بازی با سایر کودکان، چگونگی ایجاد ارتباط با آنان را یاد می گیرد، دیگران را بهتر می شناسد و از خود نیز شناخت بهتری پیدا می کند ادامه داد :  بازی، عواطف و احساسات کودک را بیدار می کند، در تقویت جسم و روح او تأثیر زیادی داشته و او را به سوی زندگی اجتماعی و قبول مسئولیت ها راهنمایی می کند. کودک با بعضی از بازی ها، مانند لباس پوشاندن به عروسک، غذا پختن، رنگ آمیزی عکس ها، جواب دادن به تلفن و… به تمرین نقش خود و مسئولیت ها در بزرگ سالی مشغول می شود، موجب ارتباط کودک با محیط بیرون می شود و دنیای اجتماعی او را گسترش می دهد. هم کاری و مشارکت کودک توسعه می یابد؛ با رعایت اصول و مقررات آشنا می شود.

همانندسازی با بزرگ سالان را می آموزد؛ با مفهوم سلسله مراتب آشنا شده و آن را رعایت می کند؛ رقابت را می آموزد و شکست را به طور واقعی تجربه می کند؛ قدرت ابراز وجود پیدا می کند و از ترس و خجالت بیهوده، رها می شود. کودک با بازی، حمایت از افراد ضعیف را می آموزد؛ به خصوص بازی جسمانی که سبب چالاکی و افزایش مهارت حرکتی و رشد تقویت سیستم عصبی کودک می شود.

تقویت رشد اجتماعی و تمرین زندگی آینده از طریق بازی

وی در پایان افزود: کودکان با تمرین زندگی آینده از طریق بازی و فراگیری روابط انسانی و اجتماعی و هم کاری در گروه های بازی می توانند رشد اجتماعی خود را تقویت کنند. رشد اخلاقی و معنوی به صورت پای بندی به نظم و مقررات، رعایت حقوق دیگران، کمک به دیگران، خیرخواهی و لذت بردن از خدمت به دیگران، از دیگر آثار بازی در کودکان است. کودکان، در سنین کم، بازی های انفرادی را بیش تر مورد توجه قرار می دهند و حضور والدین را در این بازی ها مهم می دانند، در حالی که با افزایش سن کودک، بازی ها به شکل گروهی، قاعده دار و همراه با نظم و احترام به حقوق دیگران انجام می شوند.

شخصیت بخشیدن به افراد از طریق بازی کردن

امان اله قرایی مقدم، جامعه شناس مطرح کشور نیز در گفت و گو با خبرنگار ما، با تأکید بر «نظریه نقش» در جامعه شناسی خاطر نشان ساخت : اصولاً همه مردم جهان هنر پیشه هستند و نقش بازی می‌کنند که این نقش بازی کردن و شخصیت سازی در همین بازی‌هاست.  شخصیت هر کس طبق بازی‌هایی که در طول دوران کودکی انجام می‌دهد شکل گرفته و بدان شخصیت می‌بخشد. این  بازی‌ها به شما شخصیت، ارزش، فرهنگ و راه و رسم زندگی می‌بخشد که شما در طول زندگی با هر نوع آن، آموخته‌اید که چگونه در جامعه‌ی ایران زندگی کنید.

وی با اشاره بر اینکه نقش بازی چه به صورت فردی و دسته جمعی بسیار مهم است ادامه داد : اما یکی از عواملی که در بروز اعتیاد مؤثر است گروه هم سالان و دوستان می‌باشد .کودکان امروز که هر کدام در دست خود یک گوشی همراه دارند که در نتیجه رفته رفته به سمت تنهایی و جدایی کشیده می‌شوند که ابن خود موجب روبرو شدن با مشکلات زیادی از نظر تنهایی در آینده  خواهد شد. جوامع صنعتی و به طور کلی جامعه ایران، به دلیل اینکه چون ارزش و هنجارها کم رنگ شده و از بین رفته اند این گونه مسائل شکل گرفته‌اند.

شکل گرفتن روابط موزائیکی در درون خانواده‌ها

قرایی مقدم در پایان خاطر نشان ساخت : اصولاً در مسئله‌ی  تئوری بازی، هیچ جامعه شناسی نیست که به مسئله بازی توجه نکرده باشد حتی جامعه شناسان می‌گویند ما اگر یک دلار در این زمینه خرج کنیم بیش از هزار دلار سود می‌بریم زیرا در جلوگیری از انواع آسیب‌های اجتماعی مؤثر است . هم چنین با شکل گرفتن روابط موزائیکی در درون خانواده‌‌ها در حال حاضر دیگر خبری از معنویاتی که در درون خانواده‌ها حاکم بود نیست افراد از هم بیگانه و تنها شده‌اند که متأسفانه گوشی‌های همراه و چت کردن ها، این مسئله را بیشتر تهدید می‌کند.