خبر صبح/ فرزانه اسدزاده: رسیدن سن ازدواج به دختران زیر ۱۴ سال، پدیده‌ای است که اگر تا دیروز در استان‌هایی چون هرمزگان و سیستان و بلوچستان مطرح بود، این روزها استان‌های آذربایجان و حتی تهران نیز با ازدواج‌های دختران خردسالش در صدر آمارها قرار گرفته است. بر اساس آمار رسمی ثبت شده، آذربایجان شرقی در کنار استان هایی مانند سیستان و بلوچستان، خوزستان، خراسان رضوی، آذربایجان غربی، فارس، زنجان، تهران، همدان و مازندران بیشترین آمار ازدواج و طلاق کودکان را به خود اختصاص داده است. برای نمونه می توان به سال ۹۴ اشاره کرد که بیش از پنج درصد ازدواج‌ها در سنین کمتر از ۱۵ سالگی در این استان ثبت شده است.  

رتبه دوم آذربایجان شرقی در کودک همسری

سال گذشته بود که آقاپور نماینده مردم شبستر در مجلس شورای اسلامی و عضو فراکسیون زنان مجلس از رتبه دوم آذربایجان شرقی در ازدواج کودکان ۱۰ تا ۱۵ ساله خبر داد.

وی ازدواج کودکان را معضلی جدی دانست و گفت: در ماده ۱۰۴۱ قانونی مدنی حداقل سن ازدواج در کشور ۱۳ سال است، اما ازدواج‌های پایین‌تر از این سن نیز با اذن پدر انجام می‌شود بنابراین ما به دنبال این هستیم که بر اساس این طرح ازدواج زیر ۱۳ سال ممنوع و حداقل سن ازدواج را به ۱۵ سال افزایش دهیم که در این رابطه جلساتی را با مقامات و مسئولان داشتیم و انتظار می‌رود با همت مجلس و شورای نگهبان به سرانجام برسد.

نماینده مردم شبستر در مجلس شورای اسلامی، با انتقاد از وجود ۲۴ هزار بیوه زیر ۱۸ سال در کشور نسبت به افزایش این پدیده در آذربایجان شرقی هشدار داد و افزود: متاسفانه آذربایجان شرقی رتبه دوم کودک همسری در ازدواج کودکان ۱۰ تا ۱۵ ساله را بعد از خراسان رضوی دارد.

وی وجود کودک بیوه‌ها را فاجعه‌ای بزرگ برای کشور برشمرد و گفت : ازدواج کودکان برازنده جمهوری اسلامی نیست و سن ازدواج باید افزایش یابد.

این نماینده مردم در مجلس دهم، فقر فرهنگی و اقتصادی را در ازدواج کودکان موثر دانست و گفت: متاسفانه اغلب ازدواج کودکان به طلاق منجر می‌شود؛ البته محرومیت‌ها در روستا‌ها نیز تاثیر زیادی درازدواج کودکان دارد و علی رغم تلاش‌های زیاد مجلس و اینکه ۱.۵ میلیارد دلار از صندوق توسعه ملی را برای اشتغال روستایی اختصاص داد، اما متاسفانه هنوز آبادانی روستا‌ها با مشکل مواجه بوده و با مشکلات اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کنند.

آقاپورعلیشاهی با انتقاد از اینکه در اغلب روستا‌ها تنها مدرسه ابتدایی وجود دارد، تصریح کرد: متاسفانه دختران روستایی به دلیل نبود مدرسه راهنمایی و دبیرستان مجبور به ترک تحصیل می‌شوند و والدین بعد از اتمام مقطع ابتدایی آن‌ها را مجبور به ازدواج می‌کنند.

نماینده مردم شبستر در مجلس دهم، افزود: فقر اقتصادی نیز تاثیر زیادی در ازدواج کودکان دارد و در این رابطه دیده شده که برخی خانواده تنها برای مقداری پول و تامین هزینه زندگی دختران ۹ تا ۱۰ ساله را به ازدواج افرادی با سن بسیار بالا درمی آورند.

عضو فراکسیون زنان در مجلس شورای اسلامی، ادامه داد: متاسفانه در روستا‌های محروم دیده شده که برخی افراد متمول اقدام به خرید کودکان برای بوالهوسی و استفاده از آنان در مسیر‌های غیراخلاقی مانند قاچاق مواد مخدر می‌کنند و در واقع در این مناطق دختران به عنوان ازدواج فروخته شده و مورد معامله قرار می‌گیرند. 

 

سنت های قومی عامل ازدواج در سنین پائین

زهرا کهرام، دبیر سمینار ازدواج کودک، در خصوص پراکندگی قومیتی ازدواج کودکان در ایران اظهار کرد: این مسئله ۱۵ درصد در میان اقوام ترک زبان، ۴٫۵ درصد در اقوام کرد، ۳٫۸ درصد در اقوام لر، ۱۵ درصد فارس، ۴٫۵ درصد لک، ۸٫۵ درصد بلوچ، ۸ درصد عرب، ۲٫۵ درصد سیستانی، ۴٫۷ درصد هزاره، ۸ درصد پشتو، ۱۰ درصد تاجیک،‌ ۱۲ درصد مازنی، ۲٫۵ درصد ازبک، ۰٫۵ درصد گیلک و ۰٫۵ درصد در میان سایر اقوام پراکندگی دارد.

کهرام در خصوص شیوع جنسیتی ازدواج کودک در ایران اعلام کرد: فراوانی ازدواج کودک در ایران ۳۵ درصد در میان مردان و ۶۵ درصد در میان زنان است و از نظر میزان سواد نیز  ۳۷٫۵ درصد آنها بی سواد، ۳۷٫۵ درصد کمتر از سیکل، ۲۲ درصد کمتر از دیپلم و ۳ درصد بالاتر از دیپلم هستند.

دبیر سمینار ازدواج کودک در خصوص میزان درآمد این افراد نیز اظهار کرد: ۶۹٫۵ درصد آنها میزان درآمد ماهیانه‌شان در صورت شاغل بودن، کمتر از ۵۰۰ هزار تومان، ۲۷ درصد بین ۵۰۰ تا یک میلیون تومان و ۳٫۵ درصد بیش از یک میلیون تومان است.

وی در خصوص وضعیت تاهل آنها نیز گفت: ۸۲ درصد این افراد همچنان متاهل، ۵ درصد مطلقه، ۵ درصد دارای همسر فوت شده، ۴ درصد همسر رها کرده، ۲ درصد همسر از کار افتاده و ۲ درصد همسران زندانی هستند.

وی در خصوص سن ازدواج در این افراد نیز تصریح کرد: ۲۵٫۵ درصد بین ۱۱ تا ۱۳ سال، ۵۵ درصد بین ۱۴ تا ۱۶ سال، ۱۸ درصد بین ۱۷ تا ۱۸ سال و ۲ درصد کمتر از ۱۰ سالگی ازدواج کرده‌اند.

دبیر سمینار ازدواج کودک در خصوص وضعیت اعتیاد در میان آنها نیز گفت: ۷۸ درصد این افراد دارای پدر معتاد، ۱۶ درصد دارای مادر معتاد و ۶ درصد دارای والدین معتاد بوده‌اند.

وی دلایل ازدواج این افراد را نیز تصریح کرد: ۶۸ درصد این افراد به علت سنت‌های قومی، ۲ درصد به علت اعتیاد، ۹ درصد فقر، ۱۷ درصد علاقه و ۱۱ درصد بنا به سایر علل مجبور به ازدواج در کودکی شده‌اند.

دبیر سمینار ازدواج کودک در خصوص رضایت این افراد از سن ازدواجشان نیز گفت: ۴۰ درصد این افراد اصلا از سن ازدواج خود راضی نبودند، ۱۱ درصد خیلی کم، ۱۲ درصد کم، ۱۳ درصد تا حدودی، ۱۷ درصد زیاد و ۷ درصد خیلی زیاد از ازدواجشان در سن کودکی راضی هستند.

حال و هوای کودکی و تبعات ناشی از ازدواج

فقر فرهنگی، پایبندی به اصول و رعایت سنن قدیمی و سنتی توسط بسیاری از این خانواده‌ها سبب شده تا دختران و پسران کم سن و سال حتی نوجوان گرفتار معضلات متعدد ناشی از ازدواج زودهنگام شوند.

تبعات ناشی از ازدواج زودهنگام، بی‌شمار است. ازدواج زودرس، تبعات جسمی برای فرد دارد؛ از جمله آنکه زایمان در سنین پایین به دلیل نبود آمادگی جسمی برای حمل نطفه و عدم رشدکافی لگن، خطرناک است. از سوی دیگر این‌گونه ازدواج‌ها شانس طلایی فراغت دوران کودکی را از کودکان می‌گیرد و مانع تداوم تحصیلشان می‌شود. کودکان با زناشویی زودتر از موقع و بارداری نا به‌هنگام، از رشد جسمی، روحی و فکری باز می‌مانند و دچار عوارض روحی، روانی و جسمی می‌شوند که بعضا تا پایان عمر همچنان دامنگیرشان می‌ماند. بسیاری از کودکان که مجبور به ازدواج در سنین کودکی هستند هنوز در حال و هوای بازی هستند و نمی توانند جایگاه خود را در خانواده بیابند.