خبر صبح/ گروه جامعه: هر نوع فعالیتی که در فضای عمومی از سوی فردی در برخورد با فرد دیگر صورت بگیرد، به گونه‌ای که باعث آزار و اذیت آن فرد شود، مزاحمت خیابانی نامیده می‌شود. مزاحمت خیابانی بخشی از تجربه اجتماعی برخی از دختران و زنان است که مربوط به زمان ما و حتی جامعه ما نیست و قدمتی بس طولانی دارد و در جوامع گوناگون شهری حتی کشورها و شهرهایی که مدعی توسعه سیاسی و فرهنگی هستند هم به چشم می خورد. مزاحمت خیابانی از عمده رفتارهای نابهنجار اجتماعی محسوب می شود که در ایجاد ناامنی اجتماعی و سلب آرامش افراد نقش مهمی را ایفا می کند.  متلک پرانی، ولگردی، تنه زنی و اعمال غیراخلاقی در مجامع عمومی و هتک حرمت به نوامیس مردم همچنین رفتارهای کلامی و غیر کلامی نظیر سوت زدن، چشمک زدن و… که محیط اجتماعی را به محیطی نا امن برای فعالیت اجتماعی تبدیل می‌کند از مصادیق مزاحمت های  خیابانی محسوب می شوند.

مهمترین مسئله هم در این قضیه سکوت در برابر مزاحمت خیابانی است که به شیوع آن در جامعه دامن می‌زند. لازم به ذکر است که یکی از بانوان تبریزی که کارمند یکی از ارگان های دولتی نیز هست، چندی پیش با دفتر ما تماس گرفت و از این ضایعه اجتماعی شکایت داشت و سکوت رسانه‌ها را در این زمینه محکوم کرد.

مزاحمت در کشورهای غربی هم رایج است

یک پژوهشگر غربی در مقاله خود، مزاحمت های خیابانی برای زنان را یکی از مهم ترین معضلات زنان در سراسر جهان می داند. مزاحمت هایی نظیر سوت زدن، متلک پرانی، دست درازی و حتی رفتارهای گستاخانه‌تری که زنان در مکان های عمومی همواره در معرض مواجهه با آنها هستند. به گفته کارل، بیش از ۸۰ درصد از زنان مصاحبه شده در کشورهای کانادا و مصر و ۱۰۰ درصد از زنانی که در ایالات متحده مورد پرسش واقع شده‌اند، گفته اند که در خیابان مورد آزار و اذیت قرار گرفته‌اند. در کشور یمن این رقم بیش از ۹۰ درصد اعلام شده است، حتی زنان متواضع و محجبه نیز از مزاحمت های خیابانی در امان نبوده‌اند و طبیعتا در ایران نیز شاهد این ضایعه اجتماعی هستیم.

زنان خودشان را حذف می کنند

مزاحمت خیابانی باعث طرد اجتماعی زنان و مانعی برای کسب امتیازات اجتماعی و جایگزینی تفکر فردی و فرهنگی آنان می شود و محیط زیست شهری را ناامن معرفی می کند. حریم خصوصی افراد را به خطر می‌اندازد و آنها را وادار به تغییر رفتار خود می کند و در نهایت این مساله باعث استمرار ظلم در حق زنان می‌شود. حال اینکه در این میان زنانی هستند که با گذشت بیجا و انصراف از شکایت، این متجاوزان و مزاحمان را یاری می رسانند و این گونه است که باعث حذف تدریجی خود از جامعه می شوند. روانشناسان معتقدند، زنانی که در معرض توهین‌های عمومی در خیابان‌ها هستند از عوارض روحی و روانی، احساس تخریب، خجالت و خشم رنج می برند.

همه ی زنان آمریکایی؛ قربانی مزاحمت خیابانی

دکتر سعید معیدفر، جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران معتقد است که این نوع مزاحمت ها در کشورهای توسعه نیافته شدیدتر از کشورهای توسعه یافته است و تغییر سبک زندگی در جامعه منجر به شکل گیری این پدیده می شود. سبک زندگی در جامعه ما در دهه های اخیر به شدت تغییر یافته است و تحت تاثیر فرآیندهای مدرن قرار گرفته و دوگانه شده است. از یک طرف ارزش های سنتی را داریم و از طرف دیگر آخرین تصاویر و محصولات فرهنگی غرب را از طریق اینترنت و ماهواره و رسانه‌های جمعی دریافت می کنیم. در واقع بین فرهنگ غرب و جامعه ما که محدودیت ها و مسائل خود را دارد، عدم تعادلی به وجود آمده که باید برای آن راهکاری اندیشیده شود.


بالا رفتن سن ازدواج

دکتر سهیلا شهشهانی محقق مسائل زنان و استاد دانشگاه نیز در همین زمینه می گوید: بالا رفتن سن ازدواج و مشکلاتی از این قبیل منجر به بروز این مشکلات می شود و متاسفانه در جامعه امروز، مزاحمت خیابانی پدیده ای آسیب زا و همواره معطوف به زنان و دختران است و اگر کنترل نشود در آینده ای نه چندان دور به پدیده ای عادی تبدیل خواهد شد. این بی اعتنایی اجتماعی و افزایش قابل ملاحظه آن در جامعه عمدتا به دلیل ساختارهای اجتماعی و شکایت نکردن بعضی از بانوان ظلم دیده است که متاسفانه با پیگیری نکردن خود، جای ظالم را می گیرند و به هم نوعان خود ظلم می کنند.

مسوولان چه می گویند؟

عبدالعلی روانبخش، کارشناس انتظامی، در پاسخ به سوال ما مبنی بر اینکه «آیا باید در رابطه با مزاحمت های خیابانی سکوت کرد یا خیر؟» چنین گفت: البته که نباید سکوت کرد!  مشکل پلیس بعد از مزاحمان خیابانی، افرادی هستند که مورد مزاحمت قرار می گیرند. بسیاری از خانم هایی که مورد مزاحمت قرار گرفته اند با گذشت های بیجا و پیگیری نکردن شکایات، عرصه را برای این مزاحمان هموار می‌کنند، بنده از همه خانم های محترم چند تقاضا دارم؛ اول اینکه در انتخاب نوع پوشش و رفتار خود دقت کنند، دوم اینکه به هیچ عنوان، تکرار می‌کنم به هیچ عنوان با افراد مزاحم درگیری فیزیکی و لفظی ایجاد نکنند، سوم اینکه از ایشان خواهش می کنم که حتما از افراد خاطی شکایت کنند و از این موضوع گذشت نکنند، چراکه گذشت در این مساله باعث می‌شود جامعه نا امن شود و فرد مزاحم به راحتی در خیابان به آزار دیگران ادامه دهد.

بعضی بانوان مزاحمان را ترغیب می کنند

این کارشناس انتظامی به رفتار متقابل بعضی خانم ها نیز اشاره کرد که در برخی موارد می تواند مشوقی برای مزاحمان خیابانی باشد و گفت: متلک‌هایی که مزاحمان به خانم‌ها می‌گویند در برخی موارد جنبه طنز دارد و بعضی از خانم‌ها به این واژه ها می‌خندند و همین خنده‌ها باعث تشویق و ترغیب برای تداوم می‌شود.

عبدالعلی روانبخش ساده انگاری در این زمینه ها را خطرناک دانست و به وقایعی که در برخی شهرهای کشور اتفاق افتاده است، اشاره کرد که در برخی موارد خانم‌های جوان بدون شناخت از افراد مزاحم با ایشان مذاکره می‌کنند و گاهی  سوار اتومبیل‌های آنها می‌شوند که چنین حرکات خطرآفرینی در نهایت منتهی به پرونده‌های تجاوز و قتل می شود.


دست از ترس و خجالت بردارید

روانبخش در پایان سخنانش بازهم از افراد زیان دیده خواست که دست از خجالت و ترس بردارند و به پلیس مراجعه کنند تا نیروی انتظامی بتواند مجازات این افراد را پیگیری کند، چراکه بدون حضور شاکی نمی‌توان این افراد را دستگیر کرد و تنبیه نشدن مزاحمان نیز باعث تداوم این حرکت در جامعه خواهد شد.

حرف آخر

بی توجهی در این مورد باعث مى شود که هم مزاحمان بدون هیچ دغدغه اى به آزارهاى خود ادامه دهند و هم زنان قربانى با سکوت اجبارى خود در برابر این آزارها، بهداشت روان خود را از دست دهند و در عرصه‌هاى اجتماعى به یک نیروى منفعل، بدون اعتماد به نفس و سست عنصر تبدیل شوند به طورى که توان انجام کارهاى معمول اجتماعى خود را نداشته باشند و از کارایى شان به شدت کاسته شود و این اتفاق، یک فاجعه خواهد بود. پس بهتر است که بانوان به توصیه های نیروی انتظامی توجه بیشتری داشته باشند و چنین مواردی را به این نهاد گزارش کنند و در پاکسازی جامعه از چنین افرادی سهیم شوند تا بتوانیم دست در دست هم، ریشه ی این علف هرز را در کشور عزیزمان بخشکانیم.