خبر صبح/ گروه سلامت: اخبار بهداشت و سلامت در آذربایجان شرقی و اردبیل گویای این مطلب مهم است که سرطان دستگاه گوارش به ویژه سرطان معده در این دو استان به شدت بالاست. سال گذشته بود که معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، در تبریز گفت: کمتر از ۵ درصد معده مردم اردبیل سالم است و ۹۵ درصد دیگر دارای عفونت و التهاب هستند. رضا ملک‌زاده از بالا بودن میزان شیوع سرطان معده در استان‌های آذربایجان شرقی و اردبیل خبر داد و یادآور شد: سردسیر بودن و استفاده از وسایل گرمایشی، مصرف بیش از حد گوشت قرمز، مصرف اندک سبزیجات، استعمال دخانیات و مصرف زیاد نمک از دلایل بروز سرطان معده در این دو استان است.

طبق آمارها در سال ۹۳ بیش از ۱۱۲ هزار مورد جدید از سرطان در ایران گزارش شده و سرطان گوارش ۲۷ درصد از کل سرطان‌ها را شامل می‌شود که سهم مری ۵ درصد است ولی در کل سرطان‌های گوارشی، شایع‌ترین سرطان‌ها در ایران هستند. در این خصوص به سراغ دکتر وحید گوهریان، فوق تخصص جراحی دستگاه گوارش و عضو انجمن آمریکا و اروپا درباره سرطان معده و راه‌های پیشگیری از آن رفته و با وی گفتگویی انجام دادیم که ماحصل این گفتگو تقدیم می‌شود:

سرطان معده دومین علت شایع مرگ و میر در جهان

«سرطان معده کمتر از یک قرن پیش شایع‌ترین سرطان در ‌دنیا بوده‌ است. هرچند که اکنون شایع‌ترین سرطان در دنیا نیست،‌ ولی دومین علت شایع مرگ و میر ناشی‌ از سرطان است و در آسیای شرق شایع‌ترین سرطان محسوب می‌شود.  این بیماری باعث مرگ افراد بسیاری در سرتاسر جهان می‌شود و شیوع آن در مردان دوبرابر زنان است‌. سرطان معده در مردان پس از سرطان ریه، شایع‌ترین سرطان است‌. در سرطان معده سلول‌های سرطانی روی پوشش داخلی معده ایجاد می‌شوند.»

 

علائم ‌سرطان معده

نشانه‌های اولیه‌ این بیماری شامل: سوزش معده‌، درد ناحیه‌ای بالای شکم‌ و بی‌اشتهایی است‌. نشانه‌های بعدی عبارتند از: کاهش وزن، زردی پوست‌، استفراغ‌، مشکل بلع غذا ‌و مشاهده خون در مدفوع‌. این سرطان ممکن است گسترش یابد ‌و از معده به دیگر اعضای بدن، به خصوص کبد و ریه‌ها‌، استخوان‌ها‌، دیواره شکم و گره‌های لنفاوی سرایت کند.»

عوامل خطر سرطان معده

عوامل خطر شایع‌ شامل عفونت با باکتری هلیکو‌باکتر است که دلیل بیش از ۶۰ درصد از موارد ابتلای بیماری به شمار می رود. نوع خاصی از هلیکوباکتر میزان خطر بیشتری در مقایسه با دیگر باکتری ها‌ دارد‌. دیگر عوامل محدود شامل  مصرف ترشی‌جات‌ و سیگار کشیدن است‌. در افراد سن بالا‌، جنس مرد و نژاد سفید‌ و وضعیت اقتصادی پایین این بیماری‌ بیشتر دیده می‌شود. رژیم غذایی کم‌میوه و کم‌سبزی و مصرف غذای دودی و شور باعث افزایش شیوع سرطان معده می‌شود‌. چاقی ‌با افزایش احتمال سرطان  همراه است‌. چاقی شکمی ممکن است  باعث ریفلاکس ‌اسید از معده  به مری شود ‌که یک فاکتور خطر برای سرطان ‌مری و ابتدای معده است. با محدودیت فعالیت فیزیکی‌ احتمال سرطان معده ‌افزایش می‌یابد. افرادی که سابقه فامیلی در بستگان درجه اول ‌دارند، دو تا ۱۰برابر احتمال سرطان معده‌ در آنها بالاتر می‌رود؛ ضمنا یک تا ۳درصد از سرطان‌های معده ‌در نتیجه سندرم‌های ‌ارثی ایجاد می‌شود‌.»

تشخیص سرطان معده

«آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی همراه‌ با نمونه‌برداری از معده  استاندارد طلایی جهت تشخیص سرطان معده است‌. آندوسکوپ لوله‌ای بسیار باریک‌، انعطاف‌پذیر و مجهز به دوربین کوچک است که پزشک آن را از راه دهان وارد مری می‌کند و بعد آن را به سمت معده و بخش ابتدایی‌روده کوچک هدایت می‌کند که نمونه‌برداری نیز از جاه‌های مشکوک‌ انجام می‌گیرد و این نمونه‌ با استفاده از یک میکروسکوپ برای بررسی سلول‌های غیر طبیعی  آزمایش می‌شود .برای ارزیابی میزان پیشـرفت سـرطـان آزمایش‌های دیگری ‌مـاننـد رادیولــوژی رنـگـی باریوم میـل‌، سی تی اسکن یا لا‌پاراسکوپی برای ارزیابی میزان پیشـرفت سرطان معده انجام می‌شود.»

راه های پیشگیری و درمان

‌«از کشیدن سیگار خودداری کنید. رژیم‌های غذایی شامل غذا‌های دودی، ‌گوشتی و نمکی را کمتر مصرف کنید. به علائم سوءهاضمه که بیش از  چند روز طول بکشند‌، توجه کنید. رژیم غذایی مغذی‌ و متعادل مصرف کنید. استفاده از ماهی و سبزیجات تازه محتوی ویتامین A و  C را که احتمال ابتلا به سرطان را کاهش می‌دهند، فراموش نکنید. گوشت قرمز را به اندازه کافی مصرف کنید‌. استفاده از گوشت قرمز بیش از سه بار در هفته احتمال سرطـان معـده رادو بـرابر می‌کند، این در حالی است که اگر به صورت کبابی پخته شود  این احتمال بیشتر خواهد شد. مصرف نمک و غذاهای سرخ‌کرده را بسیار محدود کنید و برای پخت غذا از روش‌های بخار‌پز و پخت در مایکرویو استفاده کنید. از مواد غذایی حاوی اکسیدان نظیر کلم بروکلی‌، هویچ و گوجه فرنگی استفاده کنید. همچنین مصرف سیر و پیاز‌، خطر سرطان معده را کاهش می‌دهد. در مقابل جراحی‌، شیـمـی‌درمـانی و گـاهی اوقات پـرتـو‌درمـانی از راه‌های درمان سرطان معده محسوب می‌شود.»