خبر صبح/ سعید غفاری: قطعی اینترنت طی هفته‌ گذشته فرصت بی‌نظیری برای معرفی پیام‌رسان‌ها، مــوتـــور‌هــای جــســت‌وجـــوگــر و ســـایــر اپلیکیشن‌های ایرانی بود تا در غیاب رقیبان‌ قدرتمند خارجی قدرت‌نمایی کنند؛ ولی شرکت‌های داخلی که طی سال‌های گذشته بودجه‌ سنگینی از دولت دریافت‌ کرده‌اند، در بعضی از بخش‌ها نه تنها موفق نبودند، بلکه نشان دادند که چرا مردم نمونه‌های خارجی را به آنها ترجیح ‌ می‌‌دهند. بدون در نظر گرفتن مباحث سیاسی، قطعی اینترنت فرصتی بود تا بخش داخلی با اســتفاده از آن ظــرفیت اشتغال‌زایی و درآمد کـسب‌ کند، همان‌طور که در‌آمـد شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام در سال به بیش از چند صد میلیون دلار می‌رسد. تبلیغ، بازاریابی و فروش تنها بخشی از درآمد سنگین‌ پیام‌رسان‌های بزرگ جــهان، موتــور‌های جــست‌وجـو‌گــر و سایر اپلیکشن‌هاست. طی چند روز گذشته با قطع شدن اینترنت بخشی از اپلیکیشن‌های داخلی نشان دادند که پر‌ قدرت عمل کرده‌اند ولی موتور‌های جست‌وجو گر و پیام‌رسان‌های داخلی کارنامه قابل قبولی کسب نکردند و نیازمند بازبینی جدی هستند.

پیام‌رسان‌های داخلی

ایتا، بله، سروش، گپ و… از پـــیام‌رســــان‌های مشـــــهور داخـــلی هستند که بودجه سنگینی برای افزایش ظرفیت آنها هزینه شد. پیش از فیلتر تلگرام این‌ پیام‌رسان‌ها از عدم‌حمایت مسئولان گله می‌کردند؛ ولی پس از فیلتر تلگرام نیز با وجود طرح‌های تشویقی موفق به جذب مخاطبان زیادی نشدند. اینترنت این‌ پیام‌رسان‌ها، داخلی محسوب می‌شود؛ در نتیجه‌ هر چهار گیگابایت دانلود از آنها برابر با یک گیگابایت دانلود از پیام‌رسان‌های بین‌المللی است، ضمن‌ اینکه تعدادی از این پیام‌‌رسان‌ها با حمایت‌ دولت برای تشویق کاربران حجم اینترنت را رایگان در نظر می‌گرفتند. با این حال مشاهدات از این حکایت داشت که تلگرام با فیلترشکن به مراتب سرعت بالاتری نسبت به تعدادی از این پیام‌رسان‌ها داشت و پس از قطع اینترنت و خالی شدن میدان رقابت برای پیام‌رسان‌های داخلی، نواقص بزرگ آنها مشخص شد. تعدادی از این پیام‌رسان‌ها برای هر بار باز شدن چند ثانیه تا چند دقیقه تاخیر دارند، گاهی قبل از هر بار باز شدن باید مجددا به‌روز شوند؛ سرعت‌ آنها پایین است و هنگی زیادی دارند و از همه مهم‌تر با وجود اینترنت کم‌مصرف و ارزان‌‌قیمت سرعت‌ آپلود یا دانلود، کاربر را کلافه می‌کند. گاهی یک عکس چند مگابایتی کم‌حجم برای آپلود بیش از ۱۵ دقیقه زمان می‌برد. دانلود و آپلود فایل‌های سنگین تا حــــجـم چــــند گیـــــگابــایت در پیام‌رسان‌های خارجی هزینه‌های جــــاری بــــخــــــش‌ خـــصــوصــــی و حــتــی ادارات دولــتی را به شـــدت‌ کاهش داده‌بود؛ ولی این‌ نقص در پیام‌رسان‌های داخلی باعث شد تا کاربرد زیادی نداشته باشند. زمانی که پیام‌رسان‌‌های داخلی می‌توانستند بدون رقیب در عرصه یکه‌تازی کنند، عملکرد ضعیف آنها بر محبوبیت پیام‌رسان‌های خارجی افزود.

موتور‌های جست‌وجوگر

قطعی اینترنت بین‌المللی محبوبیت گوگل را افزایش داد؛ زیرا عملکرد موتور‌های جست‌وجوگر داخلی به طرز عجیبی ضعیف است. نتیجه جست‌و‌جوی واژه‌‌ها و عبارات مشخص مانند اسم شهر‌ها، مراکز استان‌ها و حتی خود استان‌ها پاسخ فاجعه‌باری داشت. برخی از کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات عقیده دارند سرورهای این موتورهای جست‌وجو یا به روز رسانی نشده اند یا این سرورها در خارج از کشور بوده و در نتیجه نتایج جست‌وجوها با آن چیزی که کاربر مدنظر داشته، فرسنگ‌ها فاصله داشته است. یوز، پارسی‌جو، پارسیک و… از موتور‌های جست‌وجو‌گر ایرانی هستند که تعدادی از آنها حتی با اینترنت ملی به سختی بارگذاری می‌شوند، سرعت‌ جست‌وجو در آنها پایین‌ است و البته در بیشتر جست‌وجو‌ها یا نتیجه‌ای وجود ندارد یا نتایج با عبارت مدنظر مطابقتی ندارند. تاریخ آخرین به‌روز‌رسانی این موتور‌ها به سال‌ها قبل باز‌ می‌گردد مانند موتور جست‌وجو‌گر گوگل که آخرین بار دوم آبان سال ۹۰ به روز شد. حالا سوال اینجاست که مدیران این موتور‌ها چگونه مدعی حمایت و استفاده مردم از آنها هستند؟البته مشکل اصلی در مورد چگونگی جست‌وجو نیست، ارائه خدمت ایمیل نیز از سوی تامین‌کنندگان ایرانی با مشکل مواجه بود. ایمیل‌های فارسی هرچند از نظر گرافیکی قوی هستند ولی سرعت‌ آنها قابل مقایسه با رقیبان خارجی نیست، هر چند با قطع اینترنت موفق شدند نیاز کاربران را برطرف کنند. ارائه‌دهندگان سرویس ایمیل داخلی نواقصی دارند؛ ولی برعکس موتور‌های جست‌وجوگر ایران موفق به ارائه خدمت شدند. در نتیجه ایمیل‌های فارسی باید تقویت شوند؛ در حالی که موتور‌های جست‌وجو گر باید از زیر ‌بنا تغییر کنند.

اپلیکیشن‌های ایرانی

اپلیکیشن‌‌های آنلاین ایرانی که فقط در زمان اتصال به اینترنت عمل می‌کنند مانند آپ، دیجی‌پی، ۷۸۰ و … در زمان قطعی اینترنت  به خوبی از پس نیاز کاربران برآمدند. این نرم‌افزار‌ها هرگز رقیب قدرتمند خارجی نداشتند؛ ولی عملکرد آنها در طول روز‌‌های قطعی اینترنت و روز‌های معمولی تفاوتی نداشت. حتی بعضی از خدمات بانکی که در Atm با اختلال رو‌به‌رو شده بود، در اپلیکیشن‌های داخلی بدون کوچک‌ترین نقضی انجــام شد تا بر محــبوبیت آنـــها بیفزاید.