خبر صبح/ گروه سیاست: امروز خبرگزاری رویترز به نقل از منابع دیپلماتیک مدعی شد که سه کشور اروپایی امضاءکننده برجام؛ آلمان، فرانسه و انگلیس تصمیم گرفته‌اند که سازوکار حل و فصل اختلافات موجود در برجام {موسوم به مکانیسم ماشه} را فعال کنند. اما این مکانیسم مشهور به ماشه چیست و چگونه عمل می‌کند:

بندهای ۳۶ و ۳۷ برجام به موضوع نقض عهد طرفین در اجرای برجام  و موضوعات اختلافی بر می گردد. بر اساس متن برجام هر یک از اعضای گروه ۱+۵ به تنهایی می تواند ظرف مدت ۷۵ روز همه تحریم های ایران را بازگرداند بدین شکل که یکی از اعضا (مثلا فرانسه) ادعا می کند که ایران  به صورت مخفیانه در حال ساخت سلاح هسته ای است. این ادعا نیاز به هیچ گونه دلیل و مستندی ندارد. بعد از این ادعا ظرف مدت ۱۵ روز کمیته ای مشترک از کارشناسان (در سطح معاونین وزرا) موضوع را فی مابین حل می کنند! در صورتی که کشور شاکی قانع نشود (هیچ گونه داوری در کار نیست) موضوع ظرف مدت ۱۵ روز در اجلاس وزیران امورخارجه ۷ کشور بررسی می شود. اگر طرفین قانع شوند که نقض فاحش برجام رخ نداده موضوع فیصله پیدا می کند ولی اگر کشور شاکی به هر دلیلی بر ادعای خود اصرار بورزد که نقض فاحش برجام صورت گرفته است (باز هم داوری در کار نیست) موضوع به شورای ۳ نفره ای متشکل از کشور شاکی، ایران و یک عضو مستقل ارجاع داده می شود و این شورای ۳ نفره بیانیه غیر الزام آوری را صادر می کنند. بعد از اجلاس شورای ۳ نفره ظرف مدت ۳۰ روز اگر قطعنامه ای صادر نشود و ادامه لغو و یا تعلیق تحریم ها را تمدید نکند همه تحریم های قبلی باز می گردد.

همانگونه که ملاحظه می‌شود  طی این فرآیند تنها با یک ادعای بدون دلیل و اصرار بر این ادعا هر یک از اعضا می‌تواند تحریم‌ها را بازگرداند و در گام آخر نیز تلاش دیپلماتیک ایران برای صدور قطعنامه تمدید تحریم‌ها با توجه به حق وتوی پنج کشور عضو دائم سازمان ملل بی‌نتیجه خواهد ماند. مثلا  فرانسه یا آمریکا که مدعی نقض فاحش برجام شده‌اند قطعنامه تمدید، تعلیق یا لغو تحریم‌ها را وتو می‌کنند و به این ترتیب هر یک از این پنج کشور به تنهایی می‌توانند تحریم‌ها را برگردانند.

نکته دیگری که در این فرآیند قابل تأمل است مجازات نقض فاحش برجام است. بر اساس برجام در صورت نقض فاحش برجام همه تحریم‌ها برمی‌گردد. حال اگر طرف غربی مثلا آمریکا نقض فاحش برجام داشته باشد به جای مجازات آمریکا، ایران مجازات می‌شود و تحریم‌ها برمی‌گردد و متأسفانه بنا بر این دلیل ایران هرگز نمی‌تواند نقض فاحش برجام توسط طرف مقابل را به صورت جدی پیگیری نماید.