خبر صبح/ گروه دانش و زندگی: از دست دادن حافظه می‌تواند به‌غیراز آلزایمر، با بسیاری از دلایل در ارتباط باشد و در هر سنی رخ دهد. افسردگی قابل‌توجه، بدخوابی و… از دلایلی هستند که می‌توانند منجر به شکایات حافظه شوند و عملکرد مغز را تحت تأثیر منفی قرار دهند. اما برای اینکه بدانید رایج‌ترین عللی که منجر به کاهش سطح حافظه می‌شوند، کدام‌اند، نظرات دکتر مریم رنجبر، متخصص مغز و اعصاب را بخوانید.

آپنه خواب

 این اختلال خواب بسیار شایع و البته قابل‌درمان است و منجر به قطع تنفس در زمان‌های کوتاه و در طول خواب شبانه می‌شود. افراد مبتلابه آپنه‌خواب، بعد از بیدار شدن خستگی و سردرد در تمام طول روز را ممکن است تجربه کنند. آپنه‌خواب اگر درمان نشود، حافظه مربوط به تعیین مسیر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این نوع حافظه درواقع توانایی یادآوری جهت‌ها یا مکان اشیایی مانند کلیدهایتان است. طبق یک تحقیق، خواب عمیق که به‌عنوان حرکت سریع چشم یا REM نیز شناخته می‌شود، نقش مهمی در حافظه دارد. علت ارتباط آپنه‌خواب با از دست دادن حافظه این است که در افراد مبتلابه آپنه‌خواب، انتقال اکسیژن به مغز چند صدبار در طول شب متوقف می‌شود؛ مغز تحت‌فشار قرار می‌گیرد و فرد از خواب بیدار می‌شود.

سکته مغزی خاموش

 تغییرات واضح در توانایی فکر کردن و حرکت به‌طور معمول می‌تواند ناشی از سکته مغزی باشد که در آن عروق خونی مغز مسدود می‌شوند. مشکلات حافظه خفیف نیز از نشانه‌های دیگر سکته مغزی خاموش هستند که عروق خونی کوچک‌تر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این تغییرات در عملکرد مغز از سیر خفیف تا شدید متغیر هستند و اختلال شناختی عروقی نامیده می‌شوند. مغز به انسداد جریان خون یا محرومیت از اکسیژن و مواد مغذی حساس و آسیب‌پذیر است. علاوه بر این افراد با کاهش میزان حافظه، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سکته مغزی هستند.

داروها

 از دست دادن حافظه می‌تواند با مصرف برخی داروها و مخدرها ازجمله قرص‌های خواب، آنتی‌هیستامین‌ها، داروهای ضداضطراب، داروهای ضدافسردگی، کاهنده‌های کلسترول خون، مسکن‌های خاص، داروهای دیابت و… در ارتباط باشد. سازمان غذا و داروی آمریکا همچنین هشدار می‌دهـــد که داروهــای کاهـــنـــده کلـــســترول شـــنــاخته‌شـــده به نـــام استاتین‌ها، خطر ابتلا به عوارض شناختی برگشت‌پذیر را افزایش می‌دهند؛ یعنی از دست دادن حافظه و سردرگمی. مصرف داروی دیابت نوع ۲ مانند متفورمین نیز با مشکلات حافظه در ارتباط است.

کمبودهای تغذیه‌ای

مطالعات نشان داده کاهش میزان ویتامین ب‌۱۲ در بدن و درواقع کم‌خونی ناشی از این ویتامین با کاهش سطح حافظه مرتبط است. این ویتامین برای عملکرد عصبی طبیعی ضروری است و کمبود آن حتی می‌تواند منجر به زوال عقل شود. مصرف روزانه ۲,۴ میکروگرم ویتامین ب‌۱۲ از طریق منابع طبیعی غذایی مانند محصولات لبنی، گوشت و ماهی یا غلات غنی‌شده ضروری است.

استرس، اضطراب و افسردگی

همان‌طور که این سه فاکتور در افزایش مشکلات حافظه مؤثر هستند، کاهش آن‌ها نیز سطح حافظه را بهبود می‌بخشد. استرس مزمن درمان‌نشده می‌تواند منجر به افسردگی شود و عملکرد مغز را تحت تأثیر منفی قرار دهد.

راهکارهای پیشگیرانه

از ذهن خود کار بکشید، زیاد بخوانید و بنویسید و بگذارید که سلول‌های خاکستری مغزتان فعال باشند. تغذیه سالمی داشته باشید و مصرف مرتب انواع میوه، سبزی و ماهی را در برنامه غذایی خود بگنجانید. استفاده روزانه چهار تا پنج فنجان میوه و سبزی‌های پهن‌برگ مثل کلم بروکلی، اسفناج و کاهو برای پیشگیری از فراموشی و کاهش حافظه مفید است. کم‌آبی، مهم‌ترین عامل از دست دادن حافظه است؛ پس برای پیشگیری از ضعف حافظه به مقدار کافی مایعات بنوشید. پرهیز از مصرف زیاد گوشت، قهوه، الکل و سیگار که به تخلیه ذخایر انواع ویتامین منجر می‌شود، برای جلوگیری از تحلیل رفتن قوای ذهنی و آلزایمر بسیار مفید است. بهتر است زبان دیگری بیاموزید. افرادی که در زندگی روزمره به دو زبان مختلف صحبت می‌کنند، توان مغزی بیشتری پیدا می‌کنند و ذهن آن‌ها قوی‌تر می‌شود. حل کردن جدول، بازی شطرنج، کامل کردن پازل، حل مسئله، بازی‌های فکری و آموختن چیزهای جدید نیز ذهن شما را فعال نگه‌داشته و با کاهش حافظه و فراموشی مقابله می‌کند.پزشک شما باید از تمام داروهای تجویزی و غیرتجویزی که مصرف می‌کنید، آگاه باشد؛ زیرا ترکیب بعضی از داروها باعث گیجی، فراموشی یا آسیب بلندمدت به حافظه می‌شود.