خبر صبح/ گروه دانش و زندگی: یکی از مهم‌ترین بیماری‌ها که به آن لقب مادر بیماری‌ها داده‌شده، ولی اغلب به آن بی‌توجه‌اند، یبوست است. برای اینکه با عوارض، علل و راهکارهای درمانی آن آشنا شوید بهتر است نظر دکتر رسول حیدری، مشاور و محقق تغذیه را بدانید.
یبوست؛ بحران دفع زباله
یبوست برای بدن مانند یک بحران دفع زباله است. بدن از راه‌های مختلفی اقدام به بیرون ریختن مواد زائد از درون خود می‌کند. ساده‌ترین این راه‌ها، دفع مدفوع و ادرار، تعریق، تنفس و… هستند. در این ‌بین، دفع مدفوع از راه روده معمولا عهده‌دار دفع خطرناک‌ترین مواد زائد از بدن است. مواد دفعی روده‌ها معمولا به‌قدری خطرناک هستند که منجر به بیماری‌های خطرناک دیگری می‌شوند، حالا فکرش را بکنید که این مواد با این درجه از سمی بودن به‌جای آن‌که از بدن بیرون بروند، در بدن باقی بمانند و از طریق سیستم باز جذب قوی روده، مجددا به داخل بدن برگردند. طبیعی است که در این حالت، بدن دربه‌در به دنبال راهی می‌گردد که هر طور شده این مواد را بیرون بریزد. با توجه به اشکال موجود در راه اصلی (یعنی روده)، گاهی این مواد از طریق پوست شروع به دفع می‌کنند که حاصل آن بروز انواع بیماری‌های پوستی مثل اگزما و کهیر است. در این ‌بین اگر بدن راه ریه را انتخاب کند، می‌توان شاهد بروز آسم، برونشیت، تنگی نفس و مانند آن‌ها بود. به همین ترتیب، بدن هر راهی که برای دفع این مواد انتخاب کند، منجر به بروز بیماری جدیدی خواهد شد. اگر به هر دلیل این راه‌های غیرعادی دفع هم برای بدن قابل‌استفاده نباشند، این مواد در مناطق مختلف بدن رسوب می‌کنند و انواع بیماری‌ها را به وجود می‌آورند که اقسام تومورهای خوش‌خیم و بدخیم یکی از آن‌هاست.

علل ایجاد یبوست

مشکلات تغذیه‌ای اصلی‌ترین دلیل ایجاد یبوست هستند. ازجمله مواد غذایی یبوست‌زا، تغذیه معمول همه‌چیزخواری و مصرف مواد حیوانی و تغییر شکل‌یافته و غلات و نشاسته‌هاست و سردسته این غذاها، برنج و نان سفید و ماکارونی است. همچنین لبنیات، مصرف مواد گوشتی از هر نوع و بسیاری از فست‌فودها از دیگر علل ایجاد یبوست هستند همچنین مصرف کمِ فیبر شامل  میوه و سبزی‌ها و کندن پوست میوه‌هاست. لازم به ذکر است که تمام مواد حیوانی از هر نوع فیبر ندارند. کمبود فیبر در غذا سبب می‌شود که روده‌ها محیطی آلوده داشته باشند و در این محیط آلوده باکتری‌های مفید برای سوخت‌وساز بدن نیز از بین بروند و فرد مبتلا به یبوست دچار کمبود‌های ویتامینی مثل ب ۱۲ می‌شود که به‌نوبه خود بیماری‌های دیگر را با خودش به همراه دارد و بدن را بیشتر از حالت طبیعی خارج می‌کند. از دست دادن آب بدن یا عدم مصرف کافی مایعات، می‌تواند باعث ایجاد یبوست شود. به همین جهت هم هست که مصرف داروهای ادرارآور، مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار مثل قهوه و نوشابه‌های سیاه که خاصیت ادرارآوری دارند، می‌توانند باعث ایجاد یبوست شوند. آب‌درمانی یکی از بهترین روش‌هایی است که این بیماری را به‌سرعت بهبود می‌بخشد.

از مهم‌ترین دلایل یبوست شامل موارد زیر است:

بی‌تحرکی: عدم فعالیت و تحرک کافی از شایع‌ترین دلایل ایجاد یبوست، در این دوره است؛ به‌ویژه اگر این بی‌تحرکی، با نشستن طولانی‌مدت روی صندلی توأم باشد.

مصرف داروهای شیمیایی: مصرف این داروها باعث یبوست می‌شوند: برخی داروهای ضد فشارخون بالا، بعضی داروهای پایین‌آورنده چربی خون، داروهایی که ترکیبات تریاک دارند (مثل داروهای کدئین‌دار)، برخی داروهای مسکن، آنتی‌اسیدها (داروهای ضداسید معده)، برخی داروهای درمان‌کننده پارکینسون، داروهای ضد گرفتگی عضله، داروهای ضدافسردگی، مکمل‌های آهن، مکمل‌های کلسیم، آنتی‌هیستامین‌ها، داروهای ادرارآور، داروهای ضد تشنج و…

خودداری از دفع به‌موقع مدفوع: صرف وقت کافی برای اجابت مزاج از نکات بسیار مهم است. کسانی که به دلایل مختلف، اجابت مزاج را به تأخیر می‌اندازند، پس از مدتی دچار یبوست شدید خواهند شد.

هرگز نباید احساس اجابت مزاج را صرفا به دلیل دوری از منزل، نداشتن وقت کافی، احساس خجالت و… نادیده گرفت.

‌مصرف مداوم داروهای ملین و مسهل: اگر داروهای مسهل مصرف شوند، پس از مدتی روده کار طبیعی خود را انجام نداده و به‌اصطلاح تنبل می‌شود و یبوست به وجود می‌آید. بنابراین از مصرف داروهای مسهل خودداری کنید.

برخی بیماری‌هایی که می‌توانند عامل ایجاد یبوست باشند: کم‌کاری تیروئید و برخی دیگر از غدد داخلی، مرض قند، تومورهای روده و مقعد، اورمی، زیادی کلسیم در بدن، کمبود قند خون، سل، بیماری‌ام.اس، پارکینسون، آسیب‌های نخاعی، بیماری‌های عضلانی مثل دیستروفی عضلانی، بیماری روده تحریک‌پذیر یا روده عصبی، بیماری‌های مرتبط به عضلات کف لگن، افسردگی و غیره. بنابراین یادمان باشد که بدن انسان به‌صورت پیوسته کار می‌کند و از اجزای جدا از هم تشکیل نشده و مانند یک کارخانه کار می‌کند که اگر یک پیچ کوچک در جایی خراب شود  یا از کار بیفتد، بر کل سیستم کارخانه تأثیر منفی می‌گذارد و چه‌بسا از کار می‌افتد.تنها راه سلامتی هم تغذیه طبیعی گیاه‌خواری و به‌خصوص خام‌گیاه‌خواری است که در اصل میوه‌ها و سبزی‌ها نه به‌عنوان دسر غذا که به‌عنوان خود غذا مصرف می‌شوند و بدنمان را به حالت طبیعی برمی‌گردانند.