خبر صبح/ گروه گزارش: می‌گویند ٣٠درصد از غذای مردم ایران اضافه است. این عدد را نباید ساده گرفت. حساب کنید روزی چندبار غذا می‌خوریم، هفته‌ای چندبار به رستوران می‌رویم و ماهی چندبار مهمانی می‌دهیم؟ در همه این سفره‌ها چقدر غذا، سالاد، دسر و نوشیدنی اضافه می‌آوریم؟ اصلا همین نانی که هرروز می‌خریم، کامل خورده می‌شود یا بخش زیادی از آن را دور می‌ریزیم؟ سر سفره برنج است، اما نان هم می‌گذاریم؛ سالاد است، ماست و ترشی هم می‌آوریم. کنار غذا ژله هم درست می‌کنیم. وقتی برای خرید به فروشگاه می‌رویم، هم دوغ می‌خریم هم نوشابه و هم دلستر.

می‌گویند خارجی‌ها میوه را دانه‌ای می‌خرند، اما خریدهای ما بیش‌از یک کیلوگرم است. بعد هم یادمان می‌رود آن‌ها را بخوریم و وقتی یادشان می‌افتیم که لابه‌لای بقیه غذاهای داخل یخچال پوسیده‌اند. وقتی غذایی را دور می‌ریزیم، صدها هزار لیتر آب و منابع خاک و زحمت‌ آدم‌ها را به هدر داده‌ایم. از آن طرف هم زباله‌هایی تولید کرده‌ایم که فقط محیط زیست را  از بین می‌برند.


٣٠ درصد مواد غذایی راهی سطل زباله می‌شود

چندی قبل مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با بیان اینکه یک‌سوم مواد غذایی تولیدی در جهان هدر می‌رود، گفت: یکی از موضوعات مهمی که امروزه به مشکلی جهانی تبدیل شده است، جلوگیری از ضایعات غذایی است. در ایران نیز شاهد هستیم که ٣٠‌درصد مواد غذایی دور ریخته می‌شود؛ بنابراین فرهنگ‌سازی برای کاهش این ضایعات، اصلی مهم است.

وی با اشاره به آمارهای فائو درزمینه ضایعات غذایی گفت: یک‌سوم مواد غذایی تولیدی در جهان هدر می‌رود که تولید این حجم مواد غذایی هر‌ساله متضمن کشت ١٩٨‌میلیون‌کیلومتر‌مربع از اراضی کره زمین است. این میزان مواد غذایی موجب مصرف ١٧٣میلیارد متر‌مکعب آب شیرین و ٢٨میلیون تن کود شیمیایی می‌شود


معضل جهانی دورریز منابع غذایی

میزان فراوان دورریز سفره‌های ما، یکی از دغدغه‌های مهم است. یک کارشناس در حوزه صنایع غذایی استان در گفتگویی به آمار دورریختنی‌هایمان اشاره می‌کند و می‌گوید: حدود ٣٠درصد محصولات کشاورزی، ٢٠درصد لبنیات، ٣۵‌درصد ماهی و محصولات دریایی، ۴۵درصد میوه و سبزیجات،٢٠درصد دانه‌های روغنی و ٢٠درصد گوشت در دنیا هدر می‌رود. البته آمار ما در ایران فاجعه‌آمیزتر است؛ زیرا ٣۵‌میلیون‌تن از ١٠٠میلیون‌تن محصولات کشاورزی را که معادل غذای ١۵میلیون‌نفر است، دور می‌ریزیم.

علی مشک عنبر تأکید می‌کند: به‌عنوان مثال ضایعات نان ما ٣٠درصد، میوه و سبزی تا ۵٠درصد، برنج ١٠درصد و خرما و محصولات مشابه ٢۵‌درصد است.


ایران برابر با اتحادیه اروپا

به گفته وی، وضعیت وخیم کشور ما وقتی مشخص می‌شود که دورریز ٣۵میلیون‌تن محصولات کشاورزی را با ٩٠میلیون‌تن اتحادیه اروپا که ٢٧‌کشور عضو آن هستند، مقایسه کنیم. ودر ادامه می‌افزاید: در‌مجموع اسراف و دورریز مواد غذایی در کشورهای خاورمیانه نسبت‌به بقیه نقاط دنیا بیشتر است.

وی یکی از دلایل این موضوع را فرهنگ نادرست تجمل‌گرایی و اسراف عنوان می‌کند و ادامه می‌دهد: نکته مهم دیگر، وجود منابع و درآمدهای نفتی است که باعث می‌شود محصولات به‌راحتی وارد کشور شوند و با قیمت ارزان در‌اختیار مردم قرار بگیرند.

نبود فناوری به‌روز، عامل دورریز

مشک عنبر یکی دیگر از علل زیادبودن دورریزهای سفره را این‌طور مطرح می‌کند: مسئله دیگر، این است که ما در فناوری تولیدات کشاورزی به‌روز نیستیم و همین باعث می‌شود در چرخه تولید، برداشت، انبار و تا رسیدن به دست مصرف‌کننده، میزان زیادی از محصولات هدر برود.

کافی ادامه می‌دهد: یکی از این محصولات بی‌کیفیت نان‌ است. درحال حاضر گندم داخلی با کیفیت نامناسب از کشاورزان خریده می‌شود و مقداری سوبسید به آن تعلق می‌گیرد. پس از آن، آرد و نانی تولید می‌شود که نمک و افزودنی بسیاری دارد و طبیعی است که دورریز آن هم زیاد خواهد بود. حدود ٣٠درصد نان‌ها در خانه‌ها به نان خشک تبدیل می‌شود.


نگاه سیاسی به‌جای نگاه اقتصادی

این کارشناس، ریشه بسیاری از مشکلات پیش‌رو را نگاه سیاسی مسئولان می‌داند و می‌گوید: اگر نتوانیم نگاه سیاست را از تصمیمات اقتصادی برداریم، با این مشکلات و موانع روبه‌رو خواهیم بود. وقتی اصرار به خودکفایی این‌همه باعث هدررفتن منابع می‌شود، بهتر است تغییرات اعمال شود.


تغذیه ناسالم بیماری می‌آورد

زیاد‌خریدن‌ و زیادخوردن‌ نه‌تنها به اقتصاد کشور آسیب می‌زند، بلکه به ضرر سلامتی‌مان است. معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در اظهارنظر خود گفته است: مردم بیش از نیازشان غذا مصرف می‌کنند. به گفته رضا ملک‌زاده همین است که بیماری‌های مزمن و در رأس آن‌ها سکته قلبی و مغزی ناشی از رژیم نادرست غذایی هر‌روز بیشتر می‌شود.

مسئولان می‌گویند ٣٠‌درصد از غذای مصرفی مردم را نان و برنج تشکیل داده. همین است که بنابر آماری، ایران، بالاترین رتبه را در مصرف سرانه نان در جهان به خود اختصاص می‌دهد؛ ایرانیان شش‌برابر جهان نان می‌خورند. تنها همین موضوع نشان می‌دهد موادی که در جهان سعی بر کنترل آن‌ها می‌شود، در کشور ما در رتبه اول مصرف قرار دارد.

طبق آمارها به‌دلیل تغذیه ناسالم در ایران، ۶٧‌درصد مردم چاق هستند یا اضافه وزن دارند؛ ٣٠ تا ۵٠درصد از افراد بالای ٢٠‌سال و ۶٠‌درصد از افراد بالای ٣٠‌سال در ایران به افزایش وزن و چاقی دچارند. همچنین ١٠‌درصد مردم مبتلا به دیابت هستند و ٢۵‌درصدشان هم در ١٠سال آینده دیابت خواهند گرفت. به‌طور‌کلی از مجموع ٨٠٠‌مرگ روزانه در ایران، ٣٠٠ مرگ، مستقیم به تغذیه نامناسب ربط دارد.


یا منجمد کنید یا کود بسازید

از همین امروز جلوی دورریز مواد غذایی را در خانه خود بگیرید. برای دست یافتن به این مهم روش‌های ساده‌ای که در ادامه خواهد آمد مؤثرند.

– اول از همه باید مقدار غذاهای دور‌ریختنی خود را اندازه‌ بگیرید: یک فهرست از مقدار و هزینه غذاهای دورریختنی خود را تهیه و هر روز یادداشت کنید. بعد‌از چند هفته، تغییرات را هرچند اندک مشاهده خواهید کرد.

– دلایل بیرون‌ریختن غذاهایتان را پیدا کنید: اگر بدانید چه نوع غذاهایی را و چرا بیرون می‌ریزید، تا‌حد زیادی می‌توانید جلوی مصرف بی‌رویه آن‌ها را بگیرید.

– روش نگهداری طولانی‌مدت غذا را یاد بگیرید: کنسرو‌کردن، فریز‌کردن، خشک‌کردن و نگهداری سبزیجات ریشه‌ای در انباری‌های زیرزمینی، از‌جمله این روش‌ها به شمار می‌آید. همه‌چیز را منجمد کنید. اگر مدتی در خانه نیستید یا غذای اضافه دارید، آن‌ها را منجمد کنید.

 -یاد بگیرید با مواد غذایی باقی‌مانده در یخچالتان غذاهای ساده بپزید: با این فن تقریبا هیچ غذایی در یخچال شما باقی نمی‌ماند. به‌عنوان نمونه، سبزی‌ خوردن را که کمی پلاسیده شده‌ است، خرد کنید و در سوپ بریزید. برای مصرف هر‌چه بیشتر نان‌های خشک‌شده بهتر است نان‌ها را با سبزی‌های معطر و ادویه‌ها مزه‌دار کنید و پس‌از خرد‌کردن، آن‌ها را روی سالاد یا سوپ بریزید.

 – برای باغچه منزل خود کود درست کنید: برخی سبزیجات و میوه‌‌ها مثل موز یا پرتقال تفاله دارند‌. با تفاله‌های حاصل از این‌ها می‌توانید کود درست کنید. تهیه کود در منزل بسیار آسان است. کافی است مواد ارگانیک مثل باقی‌مانده‌ برگ‌های خشک باغچه، تفاله‌های میوه، سبزی و غذاهای مانده، کاغذ‌پاره و کمی خاک باغچه را به‌صورت لایه‌لایه داخل گلدان بریزید.

– باقی‌مانده غذای خود در رستوران را به منزل ببرید: این غذاها را تا دو ساعت بعد می‌توانید در یخچال قرار دهید و بین ۳ تا ۴ روز بعد مصرف کنید.


کمپین پیشگیری از اسراف غذا

صحبت ‌از فرهنگ‌سازی و آگاه‌سازی عمومی که می‌شود، خیلی وقت‌ها کمپین و گروه‌های اعتراضی در شبکه‌های اجتماعی شکل می‌گیرند که گاهی مؤثرند و خیلی وقت‌ها هم فقط از آن‌ها یک اسم باقی می‌ماند. وقتی غذایی هدر می‌رود، فقط در‌مقابل چهره گرسنه و فقیر میلیون‌ها انسان، مسئول نیستیم؛ بلکه در‌قبال رودها و تالاب‌های آب‌ شیرین، خاکی که فرسایش می‌یابد، انرژی‌ای که مصرف می‌شود، کره زمینی که تحت‌تأثیر گازهای گلخانه‌ای، هر روز گرم‌تر می‌شود و شاهد خشک‌سالی‌های بیشتر است و زباله‌هایی که طبیعت و سلامت ما را از بین می‌برد، مسئولیم.


رتبه اول: برپایه آمار منتشرشده، ایران از نظر ضایعات موادغذایی مقام اول را به خود اختصاص داده است و جزو سه کشوری است که بیشترین میزان ضایعات مواد غذایی را در جهان دارند.

۱۳۴کیلوکالری: آمارهای جهانی اعلام کرده است که هر روز به ازای هر نفر، ١٣۴کیلوکالری غذا از مزرعه تا سفره به هدر می‌رود.
۶٠ درصد نفت: آمارهای سازمان بین‌المللی غذا(فائو) نشان می‌دهد که مردم ایران معادل ۶٠درصد درآمد نفتی کشورشان و به اندازه ١٠کشور اروپایی، مواد غذایی به سطل زباله می‌ریزند.

۱۵میلیارد دلار: حجم ضایعات موادغذایی در ایران، معادل ٣۵میلیون تن و به ارزش ١۵میلیارد دلار است.

۲۵ میلیون نفر: وضعیت موجود در کشور نشان می‌دهد که سالانه ۳۵درصد محصولات کشاورزی به‌صورت ضایعات از چرخه مصرف خارج می‌شود و‌ این میزان دورریز، معادل غذای ۲۵میلیون نفر است.

رتبه آخر: رتبه بالای ایران در دورریز غذایی و از طرف دیگر رتبه پایین در مطالعه نشان می‌دهد که ضعف فرهنگی بر کشور ما حاکم است.