خبر صبح/ گروه جامعه: هفت ماه از آمدن ویروسی می گذرد که زندگی، روابط اجتماعی و مهم‌تر از همه حیات عده ای از مردم را درگیر خود کرده است. در این بین مسئله ازدواج و تشکیل خانواده از جمله مواردی است که از آسیب‌های این ویروس در امان نمانده است. چه بسیار مراسمات خواستگاری که روز به روز تاریخ عوض می‌کند و چه جشن‌های عروسی که منتظر وضعیت بهتر برای برپایی هستند. در این بین عده‌ای هم هستند که به مراسم ساده و بی‌تجمل کفایت کرده و زندگی خود را شروع کرده‌اند اما با توجه به گرایش اکثر جوانان به سمت مراسمات پر تجمل به نظر می‌رسد تعداد افراد منتظر بیشتر باشد!

شوک کاهش ازدواج در دوران کرونا

 بی شک برپایی مراسمات ساده یکی از موارد مثبت و به نوعی مصداق ازدواج آسان محسوب می‌شود که اگر روند به این شکل ادامه داشته باشد و زوجین بدون مراسم زندگی خود را شروع کنند به نوعی ازدواج‌های ساده که چندین سال است به دست فراموشی سپرده شده بود، احیا و مراسم‌ تجملاتی در حال حذف شدن خواهد بود، اما متاسفانه برای این موضوع فرهنگ‌سازی نشده و تنها در حد شعار باقی مانده است. به همین خاطر بازه زمانی برای رفتن زیر سقف در حال طولانی شدن است که این مقوله آسیب‌های خود را دارد.

چیزی که باعث نگرانی شده، این است که همه کسانی که مراسم عروسی‌شان را به خاطر بحران کرونا لغو کردند یا برگزار نکردند، آن را به تاریخ نامعلومی موکول کردند و متاسفانه وارد زندگی هم نشدند. از طرفی طولانی شدن این دوره می‌تواند از لحاظ روانی و روابطی که به وجود می‌آید، آسیب‌زننده باشد. بنابراین باید بررسی شود که چقدر به این رابطه و پایداری آن لطمه وارد خواهد شد و چقدر امکان دارد این رابطه‌ها از بین برود و نتیجه بگیرند که دیگر سر زندگی مشترک نروند. بدون شک کرونا در تهدید این موضوع تاثیر گذارترین موضوع خواهد بود.

موضوع بعدی این است که اگر قرار بوده زوجی در بهمن یا اسفند ۹۸ مراسم برگزار کنند، آیا اکنون با گرانی می‌توانند دوباره مراسم بگیرند و وارد زندگی مشترک شوند؟ البته شرایط اقتصاد، تورم و مشکلات بعد از کرونا در زندگی را هم نباید نادیده گرفت. بی شک  شیب کاهشی ازدواج به نسبت سال‌های قبل می‌تواند یک شوک باشد و این شوک روی موضوع فرزندآوری حتما تاثیر خود را خواهد گذاشت.

شوک کاهش جمعیت بعد از دوران کرونایی

این روزها دیگر کمتر خانواده‌ای تعدد فرزندانش را افتخار می‌داند. زوج ها با وسواس خاصی روبرو شده‌اند که به داشتن یک یا نهایتا دو فرزند اکتفا می‌کنند و یا اینکه در مرحله فرزندآوری آنقدر تعلل می‌کنند تا سن مناسب باروری از میان می‌رود و با مشکلات مختلفی روبرو می‌شوند. اسمش را می‌گذارند تک فرزندی و خیال خود را راحت می‌کنند. همه‌ی تقصیرها گردن وضعیت بد اقتصادی است. برخی ها که تا حدودی با بحران جمعیت کشور آشنایی دارند پویش راه می‌اندازند و به یکدیگر توصیه می‌کنند غافل از آنکه باوری که در فرهنگ‌مان ریشه دوانده است عمیق‌تر از آن است که بتوان با پویش و تشویق‌های زبانی راه به جایی برد.

از طرفیحواشی مربوط به کرونا علاوه بر اینکه موجب کاهش ازدواج شده، پس از این می‌تواند بر امر فرزندآوری هم تاثیر بگذارد. کاهش فرزندآوری به دو موضوع مربوط می‌شود؛ یک وجه آن مربوط به زوجینی است که می‌خواستند زندگی را شروع کنند و شاید چند ماه بعد از ازدواج هم برای فرزندآوری تصمیم می‌گرفتند، اما شیوع کرونا شروع زندگی آنها را به تعویق انداخت. بحث دوم زوجینی هستند که در رابطه و زندگی مشترک هستند، ولی به دلیل کرونا موضوع فرزندآوری خود را به تعویق انداختند.

طبیعتا مادر برای فرزندآوری نیاز به حضور در بیمارستان یا آزمایشگاه‌ دارد که با وجود کرونا مراجعه به بیمارستان کاهش یافته و در ادامه اقدام به فرزندآوری نیز کاهش می‌یابد، این موضوع اکنون حتی حادتر از مباحث اقتصادی است. در حال حاضر ترسی در جامعه برای مراجعه به مراکز پزشکی، آزمایشگاه‌ها و بیمارستان‌ها وجود دارد و مردم برای این که در این مراجعات درگیر بیماری کرونا نشوند، حتی به مطب‌های ساده هم نمی‌روند، از این رو این باعث عقب انداختن موضوع فرزندآوری در کشور می‌شود.

با این اوصاف ممکن است بعد از کرونا به یک نرخ رشد جمعیت مناسبی در تولید موالید برگردیم، اما وقفه‌ای که پیش می‌آید، یک شوک جمعیتی برای ایران به وجود می‌آورد که تاثیراتش را در سال‌های نه چندان دور می‌گذارد و ممکن است تا ۱۰، ۲۰ و یا ۴۰ سال آینده به عنوان یک شکاف جمعیتی در هرم جمعیتی باقی بماند و البته ضربه‌های اقتصادی، روانی و اجتماعی نیز دارد. بنابراین وضعیت کرونا و رعبی که برای مقابله با آن در دل مردم انداخته شده است در این بازه ی زمانی خود برای فرزندآوری و آینده کشور می‌تواند بحران ساز شود که با اقدامات ابتدایی از قبیل وجود فضای‌های امن برای انجام مراحل بارداری و آزمایشات و چکاپ مادران باردار، وجود انواع مشوق های فرزندآوری می تواند تا حدودی راه گشا باشد./فرزانه اسدزاده