خبر صبح/ گروه جامعه: قبل از ازدواج و قبل از اینکه به یکدیگر متعهد شوید، باید وضعیت رابطه خود را بررسی‌کنید. متعهدشدن برای ازدواج یا زندگی‌ با یکدیگر، قدم بزرگی است و قابل درک است که با بیم و نگرانی از آنچه پیش‌خواهدآمد، همراه باشد. در گفتگو با شهلا موقانی، کارشناس ارشد روانشناسی، فهرستی از سوالاتی که باید از خودتان یا از یکدیگر به‌عنوان یک زوج بپرسید مطرح شده است. به نظر این مشاور خانواده این پرسش‌ها نقطه شروعی برای تشخیص نقاط قوت خود و اینکه مشکلات احتمالی، چه چیزهایی هستند، خواهد بود. همچنین این سوالات به‌عنوان راهی برای ارزیابی وضعیت کنونی رابطه بین زوجین می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد.

آیا بحث‌می‌کنید؟

شهلا موقانی ابتدایی‌ترین سوال را بحث و مباحثه می‌داند: «باید از یکدیگر بپرسید که اهل مباحثه هستید یا نه؟ اگر بله، آیا می‌توانید بحث را کنترل‌کنید، به‌ گونه‌ای که اوضاع از دست‌تان خارج‌نشود؟آیا می‌توانید به‌آرامی درباره مشکل بحث‌کنید و به نتیجه برسید؟ این مسئله، بسیار گسترده است. هرکسی، بحث‌کردن را از دید خود می‌بیند. برای برخی زوج‌ها، بحث می‌تواند یک مکالمه چهارجمله‌ای و کمی نیش ‌و کنایه و قهر و برای برخی دیگر بالا بردن صدا و استفاده از جملات نادرست و توهین‌آمیز باشد. چیزی که مهم است توانایی یک یا هر دو نفر شما برای قطع مشاجره در زمانی است که مکالمه، دیگر مکالمه نیست بلکه شما وارد مرحله عاطفی خطرناکی شده‌اید. جلوگیری از خارج‌شدن بحث از کنترل، در مبحث خودتنظیمی و خودآگاهی قرار می‌گیرد. کاری که در هنگام عصبانیت سخت است، چون شما فقط می‌خواهید حرف خود را به کرسی بنشانید و برای این کار، تمام تلاش‌تان را بکنید. عصبانی‌‌شدن مشکلی ندارد؛ اما مهم این است که متوجه ‌باشید مکالمه بی‌فایده است و دارد به بحث و جدل قدرتی تبدیل‌می‌شود. اگر می‌توانید از تشدید بحث جلوگیری‌ کنید، پس در یک مهارت ارتباطی ضروری، استاد شده‌اید.»

وی افزود: «در سمت دیگر سکه، زوج‌هایی هستند که سعی ‌می‌کنند کوتاه ‌بیایند تا باهم جدل ‌نکنند. هر دونفر این زوج، روی پوست تخم‌مرغ راه ‌می‌روند و در ابراز احساسات خود راحت ‌نیستند. تفاوت‌ها پنهان ‌می‌شوند و آنها برای جلوگیری از مشاجره، فاصله را انتخاب ‌می‌کنند. با کنار گذاشتن احساسات قوی، صمیمیت و ارتباط عمیق سخت می‌شود و نه‌تنها مشکلات حل ‌نشده، بلکه روی هم تلنبار می‌شوند. درگذر زمان، رابطه، ازهم‌گسیخته و سطحی می‌شود. عقب‌نشینی، نیمه دوم هر بحثی است و در واقع، زمانی است که صحبت‌کردن برای زوج آسان است. عقب‌نشینی، برگشتن و حل‌کردن مسئله است مخصوصا اگر مشکل از تب‌و تاب افتاده ‌باشد یا کاملا تمام شده باشد. کار آسان، این است که صحبت‌کردن را شروع‌کرده و با یک معذرت‌خواهی تمام‌کنیم- «به‌خاطر دیشب متاسفم»- اما نباید دوباره برگشت و راجع ‌به مشکل اصلی بحث صحبت ‌کرد. چرا؟ چون می‌ترسید بحث دیگری شروع ‌شود. عقلانی نیست که برگردیم و دوباره راجع‌به مسئله صحبت‌کنیم تا آن را حل‌کنیم.»

چگونه تصمیم‌گیری می‌کنید؟

از دید سرکار خانم موقانی دومین مطلب مهمی که پیش از ازدواج باید پرسیده شود ارتباط به تصمیم‌گیری و نوع آن در هر فرد دارد: «واضح است که این به نخستین سوال درباره بحث‌ها مربوط است، فرآیند مدیریت مشکلات. اما تصمیم‌ها درباره این نیز هستند که به‌عنوان یک زوج، باید درباره چه موضوعاتی تصمیم‌گیری کنید. این تصمیم‌گیری‌ها گاهی بــه محدودیت و مانع برخورد می‌کند. مثلاً من اصلا به دکوراسیون داخلی اهمیت ‌نمی‌دهم بنابراین برایم مهم نیست چه مبلی را انتخاب ‌می‌کنی! یا من به توانایی تو در خرج‌کردن پول احترام ‌می‌گذارم، بنابراین مشکلی ندارم که تو خرج و مخارج را مدیریت‌کنی! یا برعکس آن هم اتفاق خواهد افتاد؛ محیط خانه‌ام برایم مهم است و باید درباره مبلمان صحبت‌کنم، یا من واقعا نگران پول هستم، پس باید باهم بنشینیم و درباره خرج‌ و مخارج، تصمیم ‌بگیریم.»

وی افزود: «اما تصمیم‌گیری نیز مشکلات مخصوص خود مانند مسئله قدرت را دارد: آیا هر کدام از زوج‌ها می‌توانند حرف خود را بزنند، یا فقط یک نفر مسئول آن است؟ آیا فرایند تصمیم‌گیری، متعادل و باز است یا پر از ترس و اضطراب؟ آیا می‌دانید شریکتان بیش از هرچیزی به چه حساس است؟ این سوال قبل از ازدواج ، درباره دانستن زخم‌های عاطفی و نقاط ضعف یکدیگر است. دانستن اینکه شریکتان به چه چیزی حساس است، و توافق در مورد اینکه تمام تلاش‌تان را بکنید که به عواطف یک‌دیگر اهمیت ‌بدهید، راهی طولانی برای ساختن یک رابطه موفق است. کاری که نمی‌خواهید انجام‌دهید، نادیده‌گرفتن حساسیت‌های یکدیگر یا بحث درباره اینکه حق با چه کسی است، می باشد. هرکسی، حداقل یک زخم عاطفی دارد و به‌عنوان یک زوج، باید در مورد اینها صحبت‌ کرده و زخم‌ها را به‌سرعت کشف ‌کنید و با هم‌دلی واکنش نشان‌ دهید.»

آیا درباره آینده صحبت‌می‌کنید؟ آیا دیدگاه و اهداف مشابه دارید؟

یک سوال دوبخشی از دید این مشاور خانواده آخرین پرسشی است که یک زوج موفق قبل از ازدواج باید نسبت به آن اگاهی داشته باشند: «دیدگاه مشابه، یعنی اینکه در مورد مسائل مهم زندگی، بچه‌ها و خانواده، کار و شغل، پول، و اینکه چه چیزی باعث موفقیت در زندگی می‌شود، نظر یکسانی داشته‌ باشید و این واقعا درباره دیدگاه است: روز ایده‌ئال یا زندگی ایده‌ئال خود را چگونه می‌بینید؟ اهداف‌تان چه چیزهایی هستند، دلیل اهدافتان چیست؟ آیا می‌توانید فرد فعالی باشید و به‌صورت فردی یا به ‌عنوان زوج، به آینده نگاه ‌کرده و بفهمید چه چیزی برای هر دو نفرتان خوب است؟ اما چیزی که در این بحث‌هاست، بازهم مسئله امنیت است: برخلاف اینکه اهداف و دیدگاه‌تان ممکن است در طول زمان تغییر کند، می‌توانید رویاها و امیدهای‌تان را بدون ترس از انتقاد بیان ‌کنید؟ می‌توانید بگویید چه‌چیزی برای‌تان مهم است و آیا در مورد این توافق‌دارید؟  آیا به‌عنوان یک زوج، با  ‌گذران وقت به‌صورت فردی یا دونفره، سازگاری دارید؟ این سوال قبل از ازدواج ، درباره انتظارات، نیازها و دیدگاه شما درباره اینکه دونفرتان چگونه وقت خود را می‌‌گذرانید، است. آیا من انتظار دارم شب را باهم، روی کاناپه نشسته و تلویزیون نگاه ‌کنیم یا اینکه ایرادی ندارد تو تلویزیون ببینی و من به کارهای بچه‌ها برسم و بعضی کارها را تمام ‌کنم؟ آیا ایرادی‌ ندارد وقتی تو وقتت را با دوستانت می‌گذرانی، من شبی یک ساعت موسیقی تمرین‌ کنم؛ اما تو حسادت‌نکنی یا حس تنهایی نداشته باشی؟ اینجا نیز، مشکل از ارتباط است.»/ گفتگو از پری اصغری مقدم