خبر صبح/ گروه سیاست: درگیری های جاری پیرامون قراباغ و به موازات آن موج جدید ایران‌ستیزی در باکو، شکاف میان دو طرز تفکر موجود در ایران درباره نحوه سیاست‌گذاری در قبال قفقاز را  عیان‌تر کرده است. در برهه کنونی، “طرفداران حمایت از جمهوری آذربایجان” و “طرفداران اتخاذ سیاست بی‌طرفی مثبت و تلاش برای برقراری صلح میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان” هر یک با استدلال های گوناگون برای اجرایی شدن نظر خود تلاش می‌کنند. هر دو گروه نیز دیدگاه خود را تامین کننده منافع و امنیت ملی ایران تلقی می‌کنند.

طرفداران حمایت از جمهوری آذربایجان بر این باورند که ایران به لحاظ اعتقادی و با در نظر گرفتن‌های مولفه‌های مختلف جمعیتی و ظرفیت اقتصادی و ضرورت تعامل با مردم این کشور و در کل منافع مادی و معنوی، باید از جمهوری آذربایجان شیعه حمایت کند تا قراباغ و نواحی اطراف را از ارمنستان بازپس گیرد و حاکمیت ملی خود را بر این مناطق اعمال کند.

در مقابل، طرفداران سیاست بی‌طرفی و تلاش برای برقراری صلح میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان معتقدند جنگ و درگیری در قراباغ علاوه بر کشتار مردم جمهوری آذربایجان و ارمنستان ، از ظرفیت بالایی برای زیان رساندن به ایران و بخصوص مناطق مرزی ایران برخوردار است و بویژه سوء استفاده رژیم صهیونیستی ، دشمن سرسخت ایران و ترکیه را که جاه‌طلبی‌های منطقه‌ای‌اش مشکلات امنیتی برای ایران ایجاد می‌کند، به دنبال دارد و بنابراین باید ایران با بکار بستن ابتکار عمل‌هایی برای توقف این درگیری تلاش و صلح عادلانه را میان دو کشور برقرار کند.

با آنکه بنا به دلایل خاص موجود در کشور ما، هیچ یک از صاحبان این دو نگاه توانایی به کرسی نشاندن دیدگاه خود را ندارند و سیاست ایران در قبال قفقاز و بخصوص در مساله درگیری جاری در قراباغ در تلاطم و ابهام باقی مانده است، به نظر می‌رسد هر یک از دو نگاه واجد بخشی از واقعیات است؛ واقعیت این است که ایران بخاطر پیشینه تاریخی و فرهنگی و بر مبنای مولفه‌های ذاتی و اعتقادات خود نمی‌تواند به خواسته‌ها و حقوق شیعیان جمهوری آذربایجان بی‌اعتنا باشد، ضمن اینکه جمهوری اسلامی ایران اساسا بر مبنای نظام اعتقادی و فکری و سیاسی خود نمی‌تواند به خواسته‌های ارامنه نیز بی‌توجه باشد. اما، طبیعی است که شیعیان جمهوری آذربایجان نزدیکی بیشتری به مردم و نظام حاکمیتی ایران دارند و در عمل نیز ایران همواره حمایت بیشتری از حقوق و خواسته‌های شیعیان جمهوری آذربایجان داشته است. گرچه، ایران همواره در قبال حمایت‌هایش از جمهوری آذربایجان، جز ناسپاسی و نارو خوردن و خیانت دیدن از حاکمیت و جریان‌های سیاسی این کشور دریافت نکرده است. تا  این اواخر، ایران در قبال حمایتی که از ارمنستان داشت، دستکم ناسپاسی سیاسی و خیانت و نارو زدن‌های مشابه رفتارهای حکومت جمهوری آذربایجان را از ارمنستان مشاهده نمی‌کرد تا اینکه ارمنستان با دسیسه رژیم صهیونیستی برای گسترش مناسبات با ایروان مواجه شد و کمابیش همان راهی را رفت که باکو در نزدیکی به غده سرطانی اسراییل رفته و آزموده بود. خوشبختانه ، ارمنستان در روزهای اخیر تا حدی متوجه اشتباهی شد که در گشایش سفارت نزد رژیم صهیونیستی مرتکب شده است و سفیر خود را فعلا از اسراییل فراخواند. اما، در همین برهه اخیر، جمهوری آذربایجان در باتلاق نزدیکی به رژیم صهیونیستی بیش از پیش فرو رفت و به بهانه استفاده از تسلیحات خریداری شده از اسراییل در جنگ با ارمنستان، تبلیغات به نفع این رژیم شیطانی را در رسانه‌های باکو دو چندان کرد و حتی حکمت حاجی‌اف، دستیار ارشد رییس جمهوری که بیش از اینکه به آذربایجانی بودنش شهرت داشته باشد، به ارتباطات نزدیکش با اسراییلی‌ها مشهور است، در مصاحبه‌هایش برای تعریف و تبلیغ پهپادهای اسراییلی سنگ تمام گذاشت. همان پهپادهایی که این روزها اسراییل با غبارآلود کردن فضا در قراباغ ، هر از گاهی در پوشش راه گم کردن “پهپادهای آذربایجانی” ، برخی از آنها را  برای اهداف جاسوسی و ضدامنیتی به فضای مناطق آذری نشین ایران نیز اعزام می‌کند و در هشتم مهر یکی از این پهپادهای متجاوز در محدوده شهرستان ملکان آذربایجان‌شرقی سرنگون شد.

تلاش های رژیم صهیونیستی برای زیان وارد کردن به ایران از ناحیه جمهوری آذربایجان علاوه بر صحنه عملیاتی – امنیتی، بخصوص در روزهای اخیر در فضای رسانه‌ای و تبلیغاتی بسیار شدید بوده است. بسیار ساده لوحانه است که تصور شود در هجمه‌های تبلیغاتی روزهای اخیر که در رسانه‌ها و سخنان نمایندگان مجلس و کنایه‌های  رییس جمهوری آذربایجان به سمت ایران نشانه رفت، رژیم صهیونیستی نقش و تاثیری نداشته است و این ایران‌ستیزی باکو کاملا مستقلانه بوده است. درست است که همانند تحریک به شروع جنگ دوم قراباغ، در تحریک این موج از ایران ستیزی باکو نیز مقامات و رسانه‌های ترکیه و روزنامه‌نگارانی همچون ابراهیم کاراگل، نقش آشکار داشتند، اما با اندکی دقت در توصیه‌ها و تحریکات صهیونیست‌ها به ترک‌ها می‌توان رد پای رژیم صهیونیستی و عناصر صهیونیست همچون آویگدور لیبرمن و آریه گوت ، راشل آوراهام و برندا شافر و… را در عروسک‌گردانی نمایش ایران ستیزی اخیر رسانه‌های ترکیه و جمهوری آذربایجان تشخیص داد و مشاهده کرد. رصد مقالات روزنامه‌نگاران و نویسندگان صهیونیست درباره روابط اسراییل و جمهوری آذربایجان به وضوح نشان می‌دهد که تقریبا هیچ یک از صهیونیست‌ها هیچ نوشته‌ای را بدون تحریک جمهوری آذربایجان به ایران‌ستیزی به پایان نمی‌برند و  بطور مستقیم و غیرمستقیم هدف از فروش‌های تسلیحاتی رژیم صهیونیستی به باکو را نیز ضرورت تقویت دوستان باکویی خود در مقابل ایران بیان می‌کنند. در چنین فضایی، نه شروع جنگ دوم قراباغ  را و نه موج جدید ایران‌ستیزی را که به موازات هم در جمهوری آذربایجان شروع شد، نمی‌توان حرکتی مستقل از سوی مراکز رسانه‌ای و فکری و سیاسی جمهوری آذربایجان دانست. به همین دلیل، نمی‌توان این استدلال را پذیرفت که بخاطر شیعه بودن مردم جمهوری آذربایجان و تضییع شدن حقوق این مردم در جنگ اول قراباغ، باید جنگ دوم قراباغ را که صحنه گردان اصلی‌اش اسراییل و ترکیه است، مورد حمایت ایران قرار گیرد. کاملا روشن است که گروه‌ها و سازمان‌های شیعه و دینداران جمهوری آذربایجان نیز بخاطر احساسات و تضییع شدن حقوق حقه خود در دام این فتنه بزرگ افتاده‌اند و گرفتار یک فریب بزرگ شده‌اند و قطعا  ایران به اقتضای وظیفه دینی و برای تامین امنیت و منافع ملی خود باید برای رهایی برادران شیعه خود در جمهوری آذربایجان از این فتنه گام جدی بردارد. قطعا  امکان پذیرترین گام ایران در این فضای فتنه آلود، همانا  دعوت به صلح و تلاش برای برقراری صلح عادلانه میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان است و صد البته، باید تدابیر و چاره‌اندیشی‌های دیگر نیز برای پیشگیری از ایران‌ستیزی در جمهوری آذربایجان در دستور کار قرار گیرد و این پیشگیری نیز اتخاذ سیاستی نیست که هم ایران را فریب دهد و هم موجب فریب ایران دوستان در جمهوری آذربایجان و به نفع اسراییل و متحدان ترکیه‌ای و باکویی اش تمام شود./ برهان حشمتی