خبر صبح/ گروه جامعه: بیش از یک ماه از شروع رسمی مقوله‌ی آموزش در کشور می‌گذرد و آموزش مجازی کم کم جای خود را در خانه‌ها باز کرده است. کرونا با همه‌ی تلخی که داشت فرصت‌هایی را برای کشورمان به ارمغان آورد که تصور آن برای اجرایی شدن در شرایط عادی دور از دسترس به نظر می‌رسید. آموزش مجازی یکی از این فرصت‌ها بود. در ابتدای راه و بعد از یک و ماه اندی سرگردانی دانش آموزان و معلمان در پیام رسان‌های مختلف بالاخره سامانه‌ی شاد به عنوان مرجع اصلی آموزش و پرورش برای ادامه مقوله آموزش در کشور معرفی شد. حالا دیگر تا حدودی تکلیف آموزش روشن شده است اما آموزش مجازی تحفه‌هایی همراه خود آورده است که به نظر می‌رسد نه تنها امر تعلیم بلکه تربیت را هم به مخاطره انداخته است.

ایجاد حریم خصوصی برای نوجوانان

صد البته که این فضا در دوران قرنطینه، مزایایی را به همراه داشت که  از مهمترین مزایا می‌توان به ارتباط صوتی و تصویری از راه دور با اقوام و آشنایان و کسب اطلاعات متعادل و لازم اشاره کرد. همچنین این فرصت را بوجود آورده است تا افراد بوسیله تلفن همراه کارهای شغلی خود را پیگیری کنند یا نیازهای خانه را بصورت اینترنتی سفارش دهند اما این‌ها تمام ماجرا نیست. والدینی که به اجبار آموزش، اقدام به تهیه گوشی موبایل برای نوجوان خود کرده‌اند پس از اتمام این دوره‎ی آموزشی دیگر قادر به تحویل گرفتن این گوشی نخواهند بود چرا که حالا دیگر این گوشی تلفن پس از گذشت چند ماه به وسیله‌ی شخصی فرزند و همدم شبهای تنهایی او تبدیل شده است!

دوران قرنطینه خانگی و اوقات فراغت از یک سو و آموزش مجازی از سوی دیگر دست در دست هم داده است که خانواده‌ها با گوشی تلفن همراه خود مانوس شوند که در صورت کنار گذاشته شدن آن، بی‌قراری عجیبی سراغشان می‌آید. فیلم‌هایی که در دسترس است؛ فضایی که به زعم نگارنده فضای باز و مستهجن برای قشر نوجوان -بدون کوچکترین محدودیت- در اختیار است؛ همه و همه آسیب‌هایی دارد که شاید جبران آن ناممکن باشد.

به نام آموزش به کام صفحه گردی

حالا دیگر زیر سایه آموزش مجازی و برنامه‌ی شاد به آرزویش جامعه‌ی عمل پوشانده‌اند. هم مهدی ۱۴ ساله از شرایط راضی است، هم والدین خرسند از رفع نیاز فرزندشان! یک گوشی است و اینترنت و ساعت‌ها زمان در پای گوشی به بهانه‌ی درس خواندن! سر یک  ماه نشده چنان بلدِ کار شده که حتی کارش به هک کردن مودم همسایه هم رسیده است و والدینی که اغلب یا کلا بی‌سواد هستند یا سواد رسانه‌یشان در حد گذران امورات اولیه ست!

و هزاران مهدی دیگر که روزانه ساعت‌ها مخاطب پای ثابت آن کلیپ و این کلیپ اینستاگرام و تلگرام و…. است! و این است ذهن نوجوان و جوان امروز ما که درگیر ساختن کلیپ‌های صدمن یک غاز گوشه‌های خلوت پارک برای جمع کردن فالور بیشتر و… است.

معتاد بی شاخ و دم!

وقتی صحبت از اعتیاد می‌شود بی درنگ حواسمان به مواد مخدر می‌رود غافل از اینکه شاید جوان و نوجوانی که ساعت‌ها گوشی به دست در گوشه‌ای از اتاق با ژست‌های  خنده و اخم و بی‌تفاوتی عمر خود را سپری می‌کند، معتاد باشد! محدثه که منتظر جواب نهایی کنکور است، این روزها تمام وقتش را صرف تلفن همراه خود می‌کند تا به قول خودش متوجه گذر زمان نباشد! به نظر می‌رسد این که انتظار می‌کشد و بهانه‌ی گذر از این روزهای بلاتکلیفی، ابزاری است برای توجیه ساعت‌هایی که صرف کانال گردی و صفحه‌گردی می‌کند!

علی جوان ۲۲ ساله ای است که فارغ از بحث آموزش روزانه حداقل سه ساعت از وقتش را صرف فضای مجازی می‌کند. بی قراری‌های غیر عادی او هنگام شارژ نشدن گوشی تلفنش می‌تواند نشانگر وابستگی بیش از حد او به این فضا باشد! و والدینی که خود یا هم مسیر فرزندشان هستند و یا تسلیم شرایط روز شده‌اند و به خیال خود جوان گوشه‌ی اتاق خیلی بهتر از جوان از راه بدر شده‌ی گوشه‌ی پارک‌هاست! غافل از اینکه درگیری با فضای مجازی تیغ دولبه است که می‌تواند اثرات زیان بارتری بر روح و فکر فرزندشان بگذارد!

و آسیب هایی که شاید جبران پذیر نباشد!

تحقیقات نشان می‌دهد که جوانان و نوجوانانی که بیش از دو ساعت در روز را صرف استفاده از رسانه‌های اجتماعی می‌کنند، بیشتر احتمال دارد که در معرض خطر ابتلا به اختلالات روانی مانند افسردگی و اضطراب قرار گیرند. همچنین مطالعات متعدد نشان داده است که افزایش استفاده از رسانه‌های اجتماعی و تجهیزاتی مانند تلفن، لپ تاپ و … قبل از خواب ارتباط معنی‌داری با کیفیت پایین خواب در جوانان و نوجوانان دارد.

یکی دیگر از اثرات منفی رسانه‌های اجتماعی بر جوانان و نوجوانان، فراوانی محتواهای آزار جنسی در سامانه‌های مختلف است. برخورد با محتوای جنسی که رفتارهای خطرناک یا غیر واقعی را به تصویر می‌کشد، اثرات منفی بر نوجوانان که در آغاز تکامل هویت جنسی خود هستند، می‌گذارد. این امر موجب می‌شود که آنها انتظارات غیر معقولی از هنجارهای جنسی داشته باشند. و نهایتا اینکه جوانان و نوجوانان مبتلا به اعتیاد اینترنتی در طول زمان دچار تغییرات ساختاری خصوصا در قشر خاکستری مغز خواهند شد که می‌تواند کیفیت یادگیری و روند تحصیلات  آن‌ها را مختل کند./ فرزانه اسدزاده