خبر صبح/ گروه جامعه: طراحی محیطی ساختار شهر را درست می‌چیند و به همین دلیل است که دنیا برای طراحی ها و تبلیغات محیطی خود سرمایه‌گذاری‌های فراوانی می‌کند، چرا که معتقد هستند نمای ظاهری و فرهنگ جامعه در طراحی ها و تبلیغات شهری نمایان می‌شود. بخشی از طراحی محیطی با معماری شهر سر و کار دارد. طراحی شهری در واقع همان گرافیک محیطی است که در کشور ما به صورت طراحی آرم و پوستر یا بروشور رایج است، اما موضوع مهم این است که گرافیک یک صفت بوده که می‌تواند به همراه هر موضوعی مطرح شود و به آن موضوع زیبایی ببخشد، اما چیزی که به صورت کلاسیک از گذشته وجود داشته این است که گرافیک در شهر یک مسئله هدایت کننده محسوب می‌شود که اکنون ابعاد بصری پیدا کرده است.

هر ساختمانی اعم ازساختمان‌های فرهنگی، اقتصادی و… باید گرافیک خاص خود را داشته باشد و گرافیک شهری در همه جا حتی مراکز تفریحی نیز باید حضور داشته باشد. به دلیل اینکه در کشور ما دانشکده‌ای برای آموزش طراحان تبلیغاتی وجود ندارد، تبلیغات بر عهده گرافیست‌ها گذاشته شده و بیشتر بیلبوردهای شهری را گرافیست‌ها طراحی می‌کنند، در حالی که یک طرح تبلیغاتی باید تاثیرات ذهنی داشته باشد، در بیشتر بیلبوردهای شهری فقط تاثیرات چشمی مشاهده می‌شود و هیچ اثری وجود ندارد که ایجاد اندیشه کند، این موضوع از ضعف‌های تبلیغات در کشور و شهر تبریز به حساب می‌آید.

مدیریت شهری در این زمینه می‎‌تواند با در نظر گرفتن ابعاد اقتصادی بر زیبایی مناظر شهری بیافزاید و در این زمینه در کنار درآمدزایی برای خود مناظر شهری که در تصاحب تبلیغات هستند را زیبا کند، این موضوعی است که شاید سال‌های درازی در مدیریت شهری مغفول مانده است. باید بپذیریم که سطح شهرها تحت تاثیر انواع و اقسام تصاویر تبلیغاتی قراردارد که توسط رسانه‌های تبلیغاتی فضای بصری را برای شهر می‌سازند. این موضوع تاثیراتی بر ذهن شهروندان ایجاد و برای آنها درک بصری خاصی ایجاد می‌کند که برای هر شهری مختص همان شهر و شهروندان آن شهر به حساب می‌آید.

در تبریز با کمال تاسف تبلیغات شهری نه دارای جایگاه مشخصی هستند و نه استفاده درست اقتصادی از آنها می‌شود، چراکه تبلیغات ما به طور کامل سطحی و دارای ضعف‌های فراوانی است و برای مردم جلب توجه نمی‌کند، در تبلیغات باید فرهنگ‌ســـازی صورت بگیرد و تابلوها و بیلبوردهای شهری بر اساس فرهنگ کشور و حتی شهر تبریز طراحی شود. یک هنرمند باید نوآوری ایجاد کند و درعین پدید آوردن این نوآوری، به تبلیغات شخصیت جغرافیایی و ملی بدهد. این مهم نه تنها موجب دیده شدن تبلیغ می‌شود بلکه از نظر اقتصادی نیز ارزش افزوده ایجاد می‌کند. در واقع مدیران شهری از موضوع اقتصادی تبلیغات شهری غافل‌اند، چراکه این تبلیغات هست که می تواند یکی از درآمدهای پایدار برای شهری مثل تبریز در شرایط نامناسب اقتصادی به حساب بیاید. در واقع باید گفت تبلیغات محیطی ابزار قدرتمندی در دست مدیران شهری است، زیرا با درآمد آن می‌توان بسیاری از پروژه‌های شهری و هزینه‌های مربوط به شهر را پوشش داد به همین دلیل در شهرهای بزرگ جهان، فضاهای تبلیغاتی متنوعی برای درآمدزایی طراحی و ایجاد شده است، اما هیچ‌گاه اغتشاشات بصری برای شهرهایشان ایجاد نکرده‌اند.

مدیران شهری در تبریز موضوع تبلیغات شهری و نگاه اقتصادی به آن را باید نسبت به قبل بیش از پیش مورد توجه قرار دهند و با درنظر گرفتن نیازهای مردم در جامعه اطلاعاتی امروز و توسعه کاربردی رسانه‌های تبلیغات محیطی، می‌بایستی تبلیغات با توجه به اخلاقیات، فرهنگ و ارزش‌های اصیل جامعه ایرانی عجین شود تا با استفاده از فن‌آوری روز و دانش و خرد انسانی پاسخگوی بسیاری از درخواست‌های آگهی دهندگان و حتی آگهی بینندگان در سطح شهر باشد. به وجود آوردن سیستم‌های ترکیبی تبلیغاتی شامل اطلاعات آگهی، تابلوی نمایشی به علاوه پیکره کاربردی، استفاده از رسانه تبلیغات محیطی به عنوان یک عنصر زیباساز و هویت بخش در محیط شهری، ارتقای سطح کیفی اطلاعات و تبلیغات محیطی و نزدیک کردن به معیارهای جهان و هماهنگی با معماری و عناصر مبلمان شهری اصیل و با ارزش از ضرورت‌های ساماندهی تبلیغات محیطی محسوب می شود. از سوی دیگر باید با ارتقای ساختارهای شهری از نظر مدل های اطلاع رسانی، زیبایی محیط و دوام کاربرد تابلو و ساختار مدنظر قرار بگیرد، چراکه به هر حال باید تابلوهای تبلیغاتی در مقابل خراب‌کاری‌های عمومی مقاوم باشد و در کنار دوام اجرای پیکره در طول زمان، رعایت استانداردهای زیست محیطی ISO و دیگر استانداردهای معتبر جهانی فاکتورهای دیگری است که باید در تبلیغات محیطی به آن توجه داشت.

به طور کلی تبلیغات محیطی در سطح شهر به وسیله تابلوهای بزرگ که بیلبورد نام دارد و تابلوهایی با ابعاد متفاوت دیواری، پایه‌دار و … نمایش داده می‌شود، ولی شیوه‌های دیگری از نمایش آگهی وجود دارد که در اندازه‌ های کوچک و در معابر و گردشگاه‌های شهری،‌ به صورت ترکیب با اجزای مختلف مبلمان شهری ارائه می‌شود. تبلیغات محیطی می‌توانـــد جنبه‌‏های مختلفی داشته باشد. این موضوع از نظر سیمای شهر، مخاطبین و شهروندان، تبلیغ و شیوه‏‌های طراحی و نمایش آن قابل بررسی است. شیوه نمایش تبلیغ با توجه به انتخاب نوع ابزار ارتباطی می‌تواند تاثیرات متفاوتی داشته باشد، زیرا نوع نمایش و طراحی ابزار رسانه برای انتقال مفهوم پیام در ذهن مخاطب، بسیار موثر و ماندگار خواهد بود، اما این موضوع یک صورت از ماجراست. تابلوهای تبلیغاتی کسبه روی دیگر ماجرای تبلیغات، سیما و منظر شهری به حساب می‌آیند این تابلو ها توسط تابلو سازان تجربی بدون در نظر گرفتن ابعاد علمی ساخته می‌شوند و در حالی که بر اساس قانون در سراسر دنیا کسبه باید یک سوم مساحت ساختمان یا مغازه خود را تابلو نصب کنند برخی از کسبه در شهر تبریز سه برابر مساحت ساختمان خود تابلو نصب می‌کنند و همین موضوع نه تنها موجب تخریب منظر شهری می‌شود بلکه از نظر اقتصادی محورهایی این‌چنینی که دارای اغتشاش تابلوهای تبلیغاتی هستند را دچار چالش تبلیغاتی می کند، در حالی که برخی از محورها در تبریز می‌تواند معدن درآمدزایی تبلیغات شهری باشد، اما چرا منظر شهری و تبلیغات شهری تا این اندازه بر اقتصاد تاثیر گذار است؟ یکی از دلایل آن تاثیری است که منظر شهری بر تصویــــر ذهنـــــی گردشــــگران از شهـــر، تصمیم به بازدید از مکان هــــای گردشگری، پیاده روی و پرسه گردشگران در شهر، تجربه گردشگران و نیز ارتباط گردشگران با مکان می‌گذارد به همین دلیل در مطالعات گردشگری نیز دارای اهمیت فراوانی است. پس مدیریت شهری می‌تواند از تبلیغات شهری و محیطی به عنوان یک ابزار قدرتمند اقتصادی استفاده کند، ابزاری که همزمان می‌تواند هم بر سیما و منظر شهری تاثیرگذار باشد و هم به عنوان درآمدی پایدار برای مدیریت شهری به حساب آید، اتفاقی که تاکنون در تبریز از آن غفلت شده است و می‌شود همچنان به چنین درآمدهایی امیدوار بود./ علیرضا پویا نسب