گروه جامعه/ فرزانه اسدزاده: خرید و فروش اینترنتی چند سالی است که جای خود را در تجارت ایران باز کرده است. با شیوع کرونا این عرصه فرصت شکوفایی بیشتر را در حال تجربه کردن است. این اتفاق به خودی خود پدیده‌ی بدی نیست اتفاقا در شرایط همگیری ویروس کرونا در جوامع نقطه‌ی قوت قرنطینه و در خانه ماندن است از طرفی بدون اتلاف وقت و راه انداختن ماشین در خیابان و آلوده کردن هوا، سفارشت را بدهی و مدتی بعد نیز به دستت برسد، کار پسندیده‌ای می‌تواند باشد اما اینها همه‌ی ماجرا نیست….

فروش کالای قاچاق چمدانی

با بالا و پایین کردن کانال‌های گوشی جوان امروزی شاید چیزی که بیشتر از همه توجه‌ات را جلب کند کانال‌های متعدد خرید و فروش است. حالا از پوشاک و فروشگاه‌های آنلاین گرفته تا غذای آماده و مربا و ترشی‌جات گرفته تا عروسک و مهم‌تر و بیشتر از همه پوشاک…

یکی از حوزه‌هایی که خرید‌های آنلاین مردم در آن افزایش یافته، حوزه پوشاک است. به خصوص خانم‌ها به پای ثابت خرید لباس‌های اینترنتی تبدیل شده‌اند. برای همه سلایق با هر توان مالی پوشاک وجود دارد و چون نظارت چندانی نیز روی کار این شبکه‌های مجازی نیست، لباس‌ها قابلیت اقناع کردن هر سلیقه‌ای را دارند. افراد به‌خصوص جوان‌ترها حاضرند برای لباسی که برند داشته باشد، فارغ از اینکه جنس اصل است یا تقلبی، از خیلی از هزینه‌های خود بزنند. در بیشتر مواقع کانال‌ها اصلا باید به نام فلان مارک لباس باشند تا مشتری جذب کنند. “عرضه مستقیم لباس های ترکیه”، “لباس مجلسی فرانسوی”! ، “کالای ورزشی آلمان”! اینها گوشه‌ای از عناوین کانال‌های فروش است که صحت و سقم آن پای فروشنده است ولی در مواردی شاهد فروش کالای قاچاق هستیم که بصورت فردی از کشورهای همسایه وارد می‌شود. در حالی که طرح مبارزه با قاچاق کالا در میان واحدهای صنفی در حال اجرا است، قاچاقچیان وارد شبکه‌ها و صفحات مجازی شده‌اند و از این طریق کالاهای خود را می‌فروشند. فروشندگانی که در این حیطه مشغول فعالیت هستند سودهای زیادی را هم به دست می‌آورند زیرا علاوه بر اینکه کالای قاچاق را می‌فروشند، نه مالیاتی می‌دهند و نه هزینه سرباری متوجه آنهاست. تنها با داشتن یک خط اینترنت پرسرعت و یک دستگاه لپ تاپ یا گوشی تلفن همراه، میلیون‌ها تومان اجناس مختلف از سوی این فروشندگان غیرقانونی به فروش می‌رسد و مشخص نیست در صورتی که خریدار از کالا ناراضی باشد، چطور باید آن را پیگیری کند.

 

دستفروشی اینترنتـی!

با نگاه دیگر به این شبکه‌های مجازی می‌توان آن‌ها را دستفروشی مجازی هم نامیدشان. آنجا که افراد سعی می‌کنند با جار زدن مارک، قیمت و یا هر چیز دیگری که مشتری جذب کند به خرید و فروش بپردازند. اما مسئله‌ی مهم هرج و مرجی است که در این فضاها حکم‌رانی می‌کند. هر که، هرچه دلش به هر قیمتی که بخواهد می‌فروشد. این کانال‌ها همواره مشتری‌های خود را دارند؛ از کارمند بگیر تا بچه پولدارهای شهرمان، از قیمت ۵۰ هزار تومان تا رقم‌های میلیونی تنها برای یک مانتو یا لباس شب. لباس‌هایی که بارها دیده‌اید و لباس‌هایی که حتی در خواب نیز ندیده‌اید. وقتی پیام می‌دهی با حوصله و صبر جوابت را می‌دهند. قربان صدقه‌ات می‌روند و حتی با توجه به عکست، کمک می‌کنند که کدام لباس برازنده شماست. در مورد جنس آن توضیح می‌دهند و گاه حتی از افرادی که قبلا از آن‌ها لباس خریده‌اند و راضی بوده‌اند، اجازه می‌گیرند تا با شما صحبت کنند و خیال‌تان راحت شود. البته مشخص است که مورد آخر، بخشی از تبلیغات هدفمند کانال است و شاید اصلا مشتری‌ای در کار نیست اما هر چه که هست، هوشمندانه است. صاحبان این کانال ها، بلدند که اطمینان شما را جلب کنند و خیلی از آن‌ها حالا مشتری‌های ثابت خود را دارند، حتی اگر جنس با کیفیتی نداشته باشند.

 

بازار داغ کلاهبرداری

این روزها بازار کلاهبرداری‌های مجازی نیز به نسبت رونق آن در میان مردم داغ است. پیشترها روش کلاهبرداری اینترنتی چنین بود که طرف پول را واریز می‌کرد اما خبری از جنس سفارشی‌اش نبود. اما با پیشرفت خرید و فروش مجازی کلاهبرداری هم رنگ بوی تازه گرفته است. در مواردی فروشندگان کالاهای خارجی را که به صورت کیلویی به ایران وارد شده، خریداری می‌کنند واین لباس‌ها را که حتی ناقل بیماری است، پس از اتوکشی و در برخی موارد شست‌وشو با قیمت‌های گران‌تر به فروش می‌رسانند. اجناسی که در این کانال ها عرضه می‌شود به دلیل عدم نظارت، به هر قیمتی که فروشنده بخواهند بفروش می‌رسد و تبلیغ‌های واهی ابزار فریب مشتری است. رنگ و لعابی که در تصاویر اجناس وجود دارد اغلب متناقض با واقعیت جنس بوده و صرفا جنبه‌ی جذابیت دارد. ارائه‌ی مارک‌های تقلبی هم یکی دیگر از روش‌های کلاهبرداری است که هرچند مختص فروش اینترنتی نیست ولی زمینه‌ی مساعدی در این فضاها برای ارائه‌ی این اجناس وجود دارد.

فرصتی که می تواند به تهدید تبدیل شود

امروز بحران کرونا نه تنها در ایران که در جهان شرایط فوق‌العاده‌ای را ایجاد کرده و فعالیت روزمره و ارتباطات مردم به حداقل ممکن رسیده و بسیاری از اصناف و مشاغل نیز به ‌دلیل سرعت فراگیری بالای ویروس و تهدیدی که برای سلامت کسبه و مردم داشت با مصوبه ستاد ملی کرونا تعطیل شده است اما، زندگی تعطیل پذیر نیست و تجارت الکترونیک این بار به کمک آمده تا هم اقتصاد صنوف آسیب عمیقی نبیند و هم مردم بتوانند مایحتاجشان را با خیال آسوده و به حداقل رساندن مشکلات سلامت تامین کنند.

تجارت الکترونیک توانسته به درستی جای خود را در برنامه‌های فاصله‌گذاری اجتماعی بیابد و به دور از استرس و با کیفیت مناسب زنجیره نیازهای مصرف‌کنندگان را پاسخگویی کند. اما آسیب‌ها و خطرات این نوع خرید فروش بدون نظارت کافی می تواند این موفقیت را به شکست تبدیل کند.