گروه گزارش/ شیوا صفری: ۶۰ سال پیش در چنین روزهایی یکی از استادان آرژانتینی این روز را به نام شهرسازی نام نهاد و از آن روز در شهرهای مختلف جهان آن را گرامی می‌دارند. در ایران نیز اگرچه دیر اما سال هاست که متخصصان و علاقه‌مندان به شهرسازی در چنین روزی گرد هم جمع می‌شوند و دغدغه‌ها و طرح‌های خود را برای رسیدن به شهری بهتر مطرح می‌کنند. در چنین روزی است که متخصصان به افزایش سطح ارتقا شهرسازی در همایش‌های محلی، ملی و بین المللی می‌پردازند و فرایندهای توسعه شهری را برای رسیدن به زندگی شهری بررسی می‌کنند. امسال به دلیل شیوع ویروس کرونا در بیشتر نقاط جهان از جمله ایران، همایش و بزرگداشتی برای روز شهرسازی برگزار نشد. در این خصوص با مهندس علی‌نقی مساواتیان گفتگویی انجام شده است که اهم موضوعات آن تقدیم می‌شود:

شهروندسازی ارجحیت دارد بر شهرسازی

«امروزه موضوعات مرتبط با زندگی شهری با چالش‌های مختلفی مواجه شده است. در این ارتباط باید اساتید و بزرگان شهرسازی تمامی هم و غم خود را معطوف به تربیت نسل‌های آینده کنند. و در این راه نباید از موضوع مهم “شهروندسازی” غافل شد. در این راستا می‌طلبد که اساتید دانشگاه به دانشجویان به عنوان شهرسازان آینده، مبحث شهروندسازی را تاکید کنند چراکه بدون توجه به شهروندسازی نمی‌توان در عرصه های شهرسازی نیز به توفیقی دست یافت.»

توسعه شهری را باید در کیفیت دنبال کرد

«امروزه دیگر توسعه کمی شهر کار درستی نیست. البته بنده با توسعه مخالف نیستم؛ اما توسعه را باید در کیفیت دنبال کرد و برای رسیدن به این هدف تنها با نگاه صرف مهندسی نمی‌توان به آن دست یافت بلکه باید واقع بینانه به این مساله نگاه کرده و تمامی استانداردهای جهانی را در نظر گرفت. مسائل شهرسازی به دلیل آمیختگی با مسائل اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی بسیار پیچیده شده است از سوی دیگر باید توجه داشت که امروزه دیگر با تعادلی که در گذشته وجود داشت، روبه رو نیستیم. امروز معادلات شهری به هم خورده و کار را برای شهرسازان سخت کرده است این در حالی است که در گذشته مثلاً بازار تبریز با تمامی ورودی و خروجی‌های خود و امکاناتی مانند مسجد و.. در توازن تمام ساخته شده بود و به راحتی می‌شد زندگی روزمره و عبادت و حکومت را  در کنار هم پیگیری کرد. در حال حاضر رشته‌های میان رشته‌ای در دانشگاه‌های کشور به وجود آمده است چرا که اگر رشته‌های فنی با نگاه فرهنگی و اجتماعی همراه نباشد یک شهرساز نمی‌تواند نقش اصلی خود را ایفا کند.»

شهرسازی به دنبال ایجاد رفاه بیشتر برای شهروندان است

«اگر امروز به دنبال شهرهوشمند و دیجیتال هستیم به خاطر این است که تعادل جدیدی در شهر ایجاد کنیم تا زندگی شهروندان همراه با رفاه بیشتری باشد. امروز کلانشهری مانند تبریز با نزدیک به چهار هزار هکتار بافت فرسوده روبرو است که ۲۰ درصد شهروندان در آن زندگی می‌کنند به همین دلیل شهرسازان باید به گونه‌ای عمل کنند که امنیت مردم در بازآفرینی این مناطق تامین شود. به عنوان نمونه اگر زلزله مهیبی در تبریز روی دهد تلفات سنگینی خواهیم داد که بخش اعظمی از این مسئولیت بر روی وجدان شهرسازان و متولیان امر خواهد بود. آن روز شاید من نوعی به عنوان یک مهندس شهرسازی این احساس و سوال را از خود داشته باشم که؛ یک مهندس شهرساز رسالت عظیمی بر دوش دارد چراکه اگر من شهرساز و متولیان مناطق حاشیه‌ای و بافت فرسوده دردمندانه عمل می‌کردیم و برای حفظ جان انسان‌ها به درستی عمل و علمی‌تر تلاش می‌کردیم، شاید اینقدر انسان در این واقعه تلف نمی‌شدند! در زمان زلزله کرمانشاه و قبل تر از آن در زلزله بم به آن شهرها سفر کردم. در حالی که زلزله بم شدت کمتری داشت؛ اما شدت خرابی‌ها و تلفات در آن زلزله بسیار بیشتر از زلزله کرمانشاه بود.»

از پتانسیل شهرسازان در آبادانی شهرها استفاده شود

«در پایان باید بگویم که رشته شهرسازی و دانشجویان آن باید جایگاه واقعی خود را پیدا کرده و از دسترنج آنان برای شهروندسازی استفاده شود. در این راه متولیان امر همچون مدیران شهرداری باید برنامه محور عمل کرده و از متخصصان شهرسازی در مدیریت شهر بهره مند شوند.»