گروه گزارش: گرمی کم سابقه‌ی هوا گوی سبقت را از کرونا ربوده و بحران این روزهای زندگی مردم شده است. افزایش دما به دنبال خود معضلاتی دارد که تحملش را چندین برابر سخت‌تر می‌کند. با شروع فصل تابستان، نگرانی‌ها درباره تشدید خاموشی‌ها و البته کم آبی بیشتر شده است؛ موضوعی که حتی مسئولان دولتی راهکار مشخصی برای آن ندارند و باز هم مردم باید با صرفه‌جویی کمک حال باشند.

برق اولین معضل

دولتی‌ها کاهش باران را دلیل بحران خاموشی برق عنوان می‌کنند و برای موضوع خاموشی‌ها از خالی شدن ظرفیت نیروگاه‌های برقابی و همچنین از مدار خارج شدن نیروگاه اتمی بوشهر می‌گویند. ماجرای رمز ارز‌ها و میزان مصرفی برق آن‌ها نیز هنوز به پاسخ مشخصی نرسیده و بر میزان ابهامات افزوده است. این قطعی ها علاوه بر اینکه تحمل گرمای زود هنگام را برای مردم طاقت فرسا کرده، برای ادارات و تجهیزات برقی نیز مشکلاتی را به وجود می آورد. علاوه برهمه اینها قطع شدن برق بدون اعلام قبلی باعث سردرگمی و ترافیک در پشت چراغ‌های راهنمایی خاموش هم شده است و به تبع آن شاهد تحمیل ترافیک سنگین تر در خیابان های شهرمان هستیم. که تنها گوشه ای از نمود اجتماعی این مشکل است.

گفته می‌شود از این هفته که هوا گرم‌تر می‌شود، شرایط سخت خواهد بود. بر اساس آمار‌های منتشر شده، در هفته گذشته میانگین دمای کشور حدود ۳۶ درجه بود این درحالی است که براساس نقشه‌های هواشناسی، دمای هوا بین یک تا یک و نیم درجه افزایش خواهد یافت. به گفته کارشناسان، با رسیدن میانگین دمای هوا به ۳۸ درجه در کشور، احتمال آنکه رکورد نیاز مصرف برق به ۶۲ هزار مگاوات افزایش یابد وجود دارد. با این که دیروز طی یک اقدام عاجل و با قطع برق برخی صنایع، دولتی‌ها تلاش دارند تا خاموشی‌ها کمتر شود، اما اینها چاره‌ی کار در بلند مدت برای کشوری که تا یک دهه قبل یکی از صادر کنندگان برق به کشورهای همسایه بود، نخواهد بود.

آب و قصه ی حل نشدنی اش

در حوزه تأمین آب مصرفی هم جیره بندی های مصرف شهری، سوختن درختان باغات تبریز و… نشان از کمبودها در این حوزه است. آنجا که تولید برق هم وابستگی مستقیمی به این مایع حیاتی دارد، پیچیدگی اوضاع را چند برابر می کند. ایران در برزخ آبی گرفتار شده است که گویا پایانی برای آن وجود ندارد. هر روز ابعاد تازه‌ای از بحران آبی و خشکسالی ایران نمایان می‌شود. یک روز خبر کاهش بی‌سابقه بارندگی در نیم قرن اخیر و روز دیگر جیره‌بندی آب در برخی شهرهای ایران، موجب نگرانی مردم درباره آینده این آب و خاک می‌شود.

بر اساس اعلام وزارت نیرو ذخایر سد‌ها نیز در کشور وضعیت خوبی ندارد و در برخی مناطق آب پشت سد‌ها نسبت به سال گذشته حدود ۴۰ درصد کمتر شده است، به‌طوری که در دی و اسفند سال گذشته و فروردین امسال از نظر بارندگی، بدترین شرایط را در ۵۲ سال گذشته داشتیم. برخی آمار‌ها هم می‌گویند در سال آبی ۱۴۰۰- ۱۳۹۹ از مجموع ظرفیت ۵۰/۵ میلیارد مترمکعبی مخازن سدها، حدود ۲۸ میلیارد و ۸۱۰ میلیون مترمکعب، معادل ۵۷ درصد مخازن پر شده است.

بالطبع روند کاهشی بارش‌ها و افزایش گرمای هوا، حجم ورودی آب از ابتدای سال آبی
۱۴۰۰- ۹۹  تاکنون برابر با ۲۵ میلیارد و ۲۹۰ میلیون مترمکعب بوده که نسبت به مدت مشابه سال آبی قبل از آن (۴۷ میلیارد و ۵۸۰ میلیون مترمکعب)، بیانگر کاهش ۴۷ درصدی ورودی آب به مخازن سد‌های کشور است.

آخرین وضعیت سد‌های کشور نشان می‌دهد افزایش دمای زودرس کار خود را انجام داده و میزان ذخایر آب در مخزن سد‌ها به ۲۸ میلیارد و ۸۱۰ میلیون مترمکعب رسیده که در مقایسه با سال آبی ۹۹- ۹۸ (۳۹میلیارد و ۶۸۰ میلیون مترمکعب) دارای ۲۷ درصد کاهش است.

خشکسالی در حال حاضر نیمی از کشور را در بر گرفته است و زندگی بیش از ۳۷ میلیون ایرانی را تهدید می‌کند؛ تهدیدی که مسئولان آن را جدی نگرفته‌اند. این آمار و هشدارها را نه‌تنها کارشناسان و فعالان حوزه محیط‌زیست اعلام می‌کنند بلکه مسئولان وزارت نیرو نیز به این مساله اعتراف کرده‌اند. سدهایی که مسئولان روزگاری تصور می‌کردند معجزه‌ای برای دوران خشکسالی باشند و مهم‌ترین دلیل احداث آن‌ها مدیریت منابع آبی کشور بود، هم‌اکنون خالی هستند. و چاره اندیشی برای این مسئله کمتر اتفاق می افتد.

۸۵ درصد از وسعت کشورمان به واسطه جغرافیای منطقه، دارای اقلیمی خشک و نیمه خشک است و از طرفی ۹۰ درصد آب کشور در کشاورزی استفاده می‌شود و همه این‌ها در حالی است که کشاورزی تنها ۱۵ درصد تولیدات کشور را شامل می‌شود. اگرچه مشکلات محیط زیستی در ایران همواره در زمره مشکلات درجه چندم و کم اهمیت تلقی می‌شوند، اما امروزه این حوزه بیش از پیش، نیازمند توجه مسئولان است./ فرزانه اسدزاده